Dünyamız 21. yüzyılda radikal dönüşümler yaşıyor. Ekonomi; politikayı, bilişim teknolojilerini, eğitim politikalarını dönüştürürken kendi de etkileniyor ve dönüşüyor. Artık her şey dijitalleşiyor.

Dünya sanki fabrikasız bir ekonomiye, eğitim ise “okulsuz toplum”a doğru koşuyor’. Tarım toplumundan, sanayi toplumuna ve şimdilerde de bilgi toplumuna doğru bir evrim geçiriyor dünyamız…

Değişen dünyada İnegöl geleceğini arıyor!

İnegöl’de eğitim çoğu zaman “okul sayısı”, “derslik”, “bina” üzerinden konuşuluyor. Oysa mesele yalnızca kaç okul olduğu değil; bu okulların kimin hayatına nasıl bir gelecek sunduğudur, nicelik kadar belki de daha fazla nitelik önemlidir.

Bugün İnegöl’de eğitim, sınıfsal eşitsizlikleri azaltan bir araç olmaktan çok, onları yeniden üreten bir yapıya dönüşmüş durumda.

Bir tarafta özel okullar, kurslar, özel dersler… Diğer tarafta kalabalık sınıflar, taşımalı eğitim, öğretmen açığı ve “idare et” denilen çocuklar.

Tabi bir de çok konuşulmayan bilişim teknolojilerinin ve internete erişimin sağladığı olanaklar ve olanaksızlar!

Meslek Lisesi mi, Erken İşçilik mi?

İnegöl sanayi şehri. Bu gerçek, eğitim politikalarını da doğrudan belirliyor. Meslek liseleri, çoğu zaman “istihdam garantisi” söylemiyle pazarlanıyor.

Ama sormamız gereken soru şu: Bu okullar gençleri meslek sahibi mi yapıyor, yoksa onları erken yaşta ucuz işgücüne mi dönüştürüyor? Birçok genç için meslek lisesi tercihi, gerçek bir tercih değil.

Anadolu ya da fen lisesine gidemeyen, ailesinin maddi imkânı sınırlı olan çocuklar için bu yol, zorunlu bir rota. Eğitim, geleceği açmak yerine, geleceği erkenden kapatıyorsa burada ciddi bir sorun var demektir.

Okuldan Çıkıp Fabrikaya Giren Çocuklar

Staj adı altında haftanın büyük bölümünü işyerlerinde geçiren öğrenciler, asgari ücretin çok altında çalıştırılan gençler, kendini okuldan çok fabrikaya ait hisseden çocuklar…

Bu tabloyu “başarı hikâyesi” diye anlatamayız. Eğitim; çocuğu korumak, geliştirmek ve özgürleştirmek zorundadır. Ama bugün birçok genç için eğitim, emeğin disipline edildiği bir geçiş evresine dönüşmüş durumda.

Eşitsizlik Okul Bahçesinde Başlıyor

Aynı ilçede okuyan çocuklar, aynı imkânlara sahip değil. Bir okulda proje sınıfları, laboratuvarlar, etkinlikler varken; bir diğerinde temel ihtiyaçlar bile eksik.

Bu fark, çocukların yeteneğinden değil, ailesinin içinde bulunduğu sosyoekonomik koşullarından kaynaklanıyor.

Eğitimdeki bu eşitsizlik, yıllar sonra iş piyasasında, gelir dağılımında ve yaşam kalitesinde karşımıza yeniden çıkıyor. Yani sorun yalnızca eğitim sorunu değil; toplumsal adalet sorunu.

Öğretmenin Yükü, Sistemin Sessizliği

Kalabalık sınıflar, sürekli değişen müfredat, artan bürokrasi…

Öğretmenler yalnız bırakılıyor. Eğitim emekçileri, sistemin bütün yükünü sırtlanırken karar süreçlerinin dışında tutuluyor. Eğitimde nitelik istiyorsak, öğretmeni yalnızca “uygulayıcı” değil, eğitimin öznesi olarak görmek zorundayız.

Bir Şehir Çocuklarına Ne Öğretiyor?

Eleştirel düşünme (kritik düşünme), akıl yürütme, analiz ve değerlendirme gibi zihinsel süreçlerden oluşan bir düşünme biçimidir. Teorinin sadece sözde kalması değil, eyleme dönüşmesi gerekir, bize lazım olan praksistir (söz ve eylem birlikteliği). Bu bağlamda;

İnegöl çocuklarına ne öğretiyor?

Sorgulamayı mı, itaat etmeyi mi?

Hak aramayı mı, “şükretmeyi” mi? Yerel de kalmayı mı, ulusal ve küresel ölçekte rekabet edecek bilgi, beceri, tutum ve davranışları kazanmış küresel oyuncu olmayı mı?

Geleceği kurmayı mı, bugüne razı olmayı mı?

Bu soruların cevabı, sınıflarda veriliyor.

Eğitim meselesi, teknik bir konu değildir.

Politiktir ve gelecekle ilgilidir.

İnegöl’de eğitimi konuşmak; emeği, adaleti ve eşitliği konuşmaktır. Susarak değil, konuşarak. Normalleştirerek değil, itiraz ederek, eleştirerek ve istenildiğinde alternatifler sunarak. Çünkü bizim öyle bir iddiamız var!

Bizim; bu dünyayı anlamak, yorumlamak ve dönüştürmek için, tarihin çöp kutusuna atılmamak için, paradigmalar savaşından ortaya çıkacak çok başka bir paradigmaya ihtiyacımız var.

İnegöl’ün geleceği için buyrun tartışalım.

Bu davet hepimize…

Ercan EROĞLU \ Eğitim Bilimleri Uzmanı