Beden ve zihin arasındaki ilişkinin önemi, ruh sağlığı uzmanlarının üzerinde sıkça durduğu konulardan biridir.

Zihnimizde yaşanan pek çok duygu ve düşünce, farkında olsak da olmasak da bedenimizde karşılık bulur.

Yaşadığımız mutsuzluk, öfke, şaşkınlık ya da sevinç yalnızca duygusal bir deneyim değildir.

Zihnimiz yaşanan olayın etkisiyle donup kalmış gibi hissetse bile bedenimiz tepki vermeye devam eder.

Kalbimiz hızla çarpar, nabzımız yükselir, adrenalin salgılanır. Uzun süren stres ise baş ağrısı, mide ve bağırsak sorunları, kas ağrıları, çarpıntı gibi pek çok fiziksel belirtiye yol açabilir.

Bu örnekler, zihin ve beden arasındaki güçlü iletişimin yalnızca küçük bir kısmını gösterir.

Bilimsel araştırmalar, düşüncelerimizin, beklentilerimizin ve duygularımızın bedenimizin işleyişini sandığımızdan çok daha fazla etkileyebildiğini ortaya koymaktadır.

Bu ilişkinin en dikkat çekici örneklerinden biri placebo etkisidir. Placebo; ilaç görünümünde olmasına rağmen tedavi edici bir etken madde içermeyen şeker hapı ya da tuzlu su gibi uygulamalardır.

Kişi, kendisine gerçek bir tedavi uygulandığına inandığında yalnızca bu beklenti sayesinde ağrılarında azalma ya da bazı belirtilerinde iyileşme görülebilir.

Elbette placebo her hastalığı tedavi etmez; ancak beynin beklenti mekanizmasının, özellikle ağrı gibi bazı belirtiler üzerinde etkili olabileceğini gösteren önemli bir bilimsel olgudur.

Bu durumun tam tersi ise nocebo etkisi olarak adlandırılır.

Bir kişi, kullanacağı ilacın yan etkilerini okuyup bunların kendisinde de ortaya çıkacağından yoğun biçimde kaygılanırsa, herhangi bir fiziksel neden olmaksızın bazı belirtileri gerçekten yaşayabilir.

Olumsuz beklentiler, bedenin verdiği tepkileri etkileyebilir.

Placebo ve nocebo etkileri bize tek bir gerçeği hatırlatır: Zihin ve beden birbirinden bağımsız değildir.

Düşüncelerimiz, beklentilerimiz ve duygularımız sağlığımız üzerinde önemli bir rol oynar.

Bu nedenle hem fiziksel hem de ruhsal sağlığımıza birlikte özen göstermek, iyi olma hâlimizin en önemli anahtarlarından biridir.

Zehra Şen

Psikolog & Aile Danışmanı