Merhaba İnegöl'ün güzel insanları!

İnegöl'ün tarih ve kültürüne dair yazılarımıza devam ediyoruz.

Kökleri Yıldırım Bayazıt devrine uzanan, İzmir'in fethinden Kazıklı Voyvoda’nın acımasız pususuna, Bursa Muradiye’den İnegöl’ün tımarlarına uzanan şanlı ve bir o kadar da dramatik bir Osmanlı destanı... Bugün köşemizde, şehrimizin taşında toprağında iz bırakmış o ulu çınarları yad ediyoruz.

Hamzabey Bursa Türbe Gençgazete

Değerli okurlar, tarih dediğimiz o engin okyanus, bazen karşımıza öyle isimler çıkarır ki, onların hayat hikayesini okuduğunuzda sadece bir şahsın değil, bir imparatorluğun kuruluş felsefesine ve kadim köklerine şahitlik edersiniz. Bugün köşe yazımızda, İnegöl’ümüzün idari ve manevi iklimine damga vurmuş, adeta bu toprakların hamurunu yoğurmuş bir ailenin; İzmir Fatihi Nureddin Hamza Bey’in ve oğlu Mehmet Derviş Bey’in izini süreceğiz.

Bilindiği üzere Hamza Bey, Yıldırım Beyazıt’ın (1389-1402) Amasya’da sancakbeyi olduğu dönemde tanıştığı Sungurzâde ailesine mensup Yahşî Bey’in oğludur. Diğer yandan Hamza Bey, Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusu sayılan Çelebi Sultan Mehmed’in (1413-1421) değişmeyen sadrazamı olan Beyazıt Paşa’nın da kardeşidir. Böyle köklü ve devletin en kritik kademelerinde yer alan bir aileden gelmesi, onun gelecekteki rolünün de habercisiydi.

Tarih sayfalarında onu diğer Hamza beylerden ayırt etmek için adının önüne gururla kazınmış bir unvan vardır: **İzmir Fâtihi Nureddin Hamza Bey.** Uzun yıllar boyunca kaptan-ı deryalık, beylerbeyliği ve hükümdar musâhipliği gibi devletin en üst düzey ve en kritik görevlerini üstlenen Hamza Bey, sadece bir kumandan değil, aynı zamanda devletin akil adamlarından biriydi.

Ancak kaderin cilvesi odur ki, nice zaferlerin kahramanı olan bu yiğit devlet adamının sonu oldukça dramatik olmuştur. 1463 yılında Eflak/Romanya prensi Kazıklı Voyvoda’ya (Drakula) karşı düzenlenen askerî bir harekât esnasında pusuya düşürülen Hamza Bey, 25 bin kişilik ordusuyla birlikte şehit edildi. Tarihin kaydettiği en acı manzaralardan biri de bu savaşta yaşandı; hakaret olsun diye şehit edilen askerlerinin tamamı Drakula tarafından kazığa vuruldu.

Nurettin Hamza Bey’in mübarek na’aşı, ardından Bursa’ya getirilerek sağlığında Muradiye semtinde inşa ettirdiği külliye içinde yer alan türbesine defnedildi. Bugün Bursa Muradiye’de cami, medrese, imaret ve türbeden oluşan geniş bir külliyeye sahip olan Hamza Bey ve çocukları, sadece birer asker değil, gittikleri her yöreyi imar eden birer medeniyet öncüsüydü.

Hamza Bey, İnegöl’ün “tımar-eri” idi. Onun vefatından sonra bu kutsal bayrağı ve İnegöl’ün tımar-erliğini oğlu **Derviş Mehmed Bey** devraldı. Ailenin kolları sadece İnegöl ile sınırlı kalmadı; Hamza Bey’in bir diğer oğlu Hamza Bâlî Bey Yenişehir’in tımar-eri olurken, torunu ve Derviş Mehmet Bey’in oğlu Vezir Kara Mustafa Paşa da Pazaryeri ilçesinin tımar-eri oldu. Ayrıca Hamza Bey’in Yahşî Bey ve Murat Bey adını taşıyan iki oğlu daha vardır ki, bu isimler de Hüdâvendigâr Sultan I. Murad’ın Bursa’da tesis ettiği külliye ve vakıflarını büyük bir özveriyle yönetmişlerdir. Görüldüğü üzere bu aile, uzun yıllar boyunca hem İnegöl, hem Yenişehir, hem de Pazaryeri'nde derin izler bırakmış ve bu yörelerin imarını sağlamıştır.

Hikayemizin diğer kahramanı, İnegöl’ün tımar-eri Derviş Mehmet Bey, Bursa Sancak Beyi iken Muradiye Külliyesi’nde yer alan şehzâde türbe vakıflarının yöneticisi ve denetleyicisi olan Noktacı Kāsım Efendi ile yolları kesişti.

Derviş Mehmet Bey, İnegöl İshak Paşa vakıflarının nâzırı Sinan Bey ile güçlerini birleştirerek Noktacı Kasım Efendi adına İnegöl’de muazzam bir zaviyeli tekke inşa ettirdi ve burayı Kasım Efendi’ye tahsis eyledi. İşte bu vefa, bu imar ve ilim aşkı, İnegöl’ün bugünkü manevi siluetinin temel taşlarını oluşturdu.

Bugün İnegöl’ün sokaklarında yürürken, parklarından geçerken ya da adını taşıyan mahalle ve caddelere baktığımızda, arkalarında yatan bu devasa tarihi kökleri hatırlamak boynumuzun borcudur. Fatihlerin, devlet adamlarının ve gönül erlerinin omuzlarında yükselen bu güzel şehre ve ecdadımıza minnetle...

Sıradaki yazımızda görüşmek üzere! Yaşam sevinciniz eksik olmasın!

MURAT ALTIN