Türk eğitim sisteminin önemli sorunları var ve uzun yıllardır çözülmeyi bekliyor. Çocuklarımızı emanet ettiğimiz okullar şimdilerde maalesef şiddet sarmalına yuvarlanmış durumda.
Son yıllarda eğitim sistemimiz, ne yazık ki modern pedagojik yaklaşımlar veya akademik başarı grafiklerinden ziyade, okulların koridorlarına kadar sızan şiddet haberleriyle sarsılıyor.
Son iki gündür tanıklık ettiğimiz olaylar, sadece birer "asayiş vakası" değil; toplumsal çürümenin, güven duygusunun yitirilişinin ve geleceğimize dair beslediğimiz umutların darbe aldığının acı birer fotoğrafıdır.
Bu durumu protesto eden eğitim emekçilerinin haklı bir tepkiyle iş bırakma kararı alması, aslında bir çığlıktır: "Okulda can güvenliği yoksa eğitim öğretimden söz edilemez!" Yetkililerin bu çığlığı duyması ve gereğini yapmaları gerekiyor. Yoksa daha acı olaylarla yüz yüze geleceğiz.
Geleceğin İnfazı: Okullarda Şiddet ve Toplumsal Çözülme
Eğitim, bir milletin varlık refleksidir. Bir ülkenin geleceği, sınıfların huzurunda, öğretmenin saygınlığında ve öğrencinin güvenliğinde inşa edilir. Ancak bugün Türkiye’de eğitim sistemi, akademik niteliği tartışmaya fırsat bulamadan, okul bahçelerinde yankılanan silah sesleri ve şiddet sarmalıyla yüzleşmek zorunda kalıyor. Son günlerde yaşanan cinayet ve darp olayları, eğitimin sadece bir müfredat meselesi değil, aynı zamanda bir beka meselesi olduğunu acı bir şekilde hatırlattı bizlere.
Güven Duygusunun Yitimi ve Toplumsal Bağların Kopuşu
Toplumu bir arada tutan en temel harç güvendir. Hatta birçok uzman toplumdaki güven duygusunu çok önemli ve vazgeçilmez bir sosyal sermaye olarak tanımlar. Bireyin devletine, komşusuna ve en önemlisi çocuğunu emanet ettiği eğitim kurumuna duyduğu güven sarsıldığında, toplumsal yapı çözülmeye başlar. Okullar, bir zamanlar dış dünyanın kaosu ve hengâmesinden sığınılan "güvenli limanlar"dı. Bugün ise bu limanlar fırtınanın merkezine dönüşmüş durumda.
Şiddet, sokaktan okula sızmıyor; aksine toplumsal cinnet hali, okulun duvarlarını aşarak içeri doluyor. Değerler hiyerarşisinin ve hukuksuzluğun altüst olduğu, kaba kuvvetin bir hak arama yöntemi olarak kanıksandığı bir iklimde, eğitim emekçileri hedef tahtasına oturtuluyor. Bu durum, sadece bir güvenlik zafiyeti değil, toplumsal bağlarımızın koptuğunun ve birbirimize karşı "öteki"leştiğimizin en somut kanıtıdır.
21. Yüzyıl Maarif Modeli ve Acı Gerçekler
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hayata geçirilen "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli", merkezine değerler eğitimini ve erdemli insan yetiştirme idealini koyuyor.
Kâğıt üzerinde oldukça ulvi duran bu hedefler, okullarda yaşanan gerçeklerle derin bir çelişki içerisindedir. Bizler okulda merhamet, şefkat, dayanışma, saygı ve etik anlatırken; okul kapısında öğretmenine ve öğrencilere şiddet uygulayan bir zihniyetle karşılaşıyorsak, model ile gerçeklik arasında aşılması zor bir uçurum var demektir.
Değerler eğitimi, sadece kitaplardaki ünitelerle veya duvarlara asılan afişlerle verilemez. Değer, korunarak ve yaşatılarak öğretilir.
Öğretmenin itibarsızlaştırıldığı, emeğinin değersizleştiği bir sistemde, hangi "maarif modeli" şiddeti durdurabilir? Eğer bir eğitimci, öğrencisi veya velisi tarafından şiddete uğrama korkusuyla sınıfa giriyorsa, orada ne değer kalır ne de eğitim.
Eğitim Emekçilerinin Çığlığı: Neden İş Bırakıldı?
Eğitim sendikalarının aldığı iş bırakma kararı, sadece ideolojik bir duruş değil, bir hayatta kalma mücadelesidir.
Eğitim emekçileri bugün sadece maaş artışı veya özlük hakları için değil; can güvenlikleri ve mesleki onurları için meydanlara iniyor. Bir öğretmenin, öğrencinin öldürülmesi, bir toplumun geleceğinin infaz edilmesidir.
Şiddetin bu denli tırmanmasının arkasında yatan sebeplerden biri de cezasızlık algısıdır. Okulda yaşanan bir şiddet olayının ardından faillerin "elini kolunu sallayarak" çıkması, potansiyel şiddet yanlılarını cesaretlendirmektedir.
Caydırıcı yasal düzenlemelerin hayata geçirilmemesi, öğretmeni ve öğrencileri koruyan bir meslek kanununun eksikliği, eğitimcileri savunmasız bırakmıştır.
"Geleceğimizi Kaybediyoruz"
"Bir ülke geleceğini eğitim yoluyla kazanabilir" önermesi çok doğru bir önermedir. Ancak bu önermenin tersi de geçerlidir: Eğitim sistemi çöken bir ülke, geleceğini kaybeder. Biz bugün sadece öğretmenlerimizi değil, o öğretmenlerin yetiştireceği mühendisleri, doktorları ve hukukçuları da kaybediyoruz. Şiddet sarmalına savrulan her genç, aslında toplumun kaybettiği bir değerdir.
Genç kuşağın şiddeti bir "sorun çözme aracı" olarak görmesi, dijital mecralardaki şiddet içerikli oyun ve dizilerin denetimsizliği, aile yapısındaki bozulmalar ve ekonomik gerginlikler, gençlerin yoğun olarak yaşadığı gelecek kaygısı ve belirsizlikler, hedefsizlik; hepsi okulu bir patlama noktasına getirdi. Ancak bunların hiçbir bahanesi öğretmene/öğrenciye kalkan eli, dökülen kanı meşru kılamaz.
Güvenlik, Hukuk ve Toplumsal Mutabakat Şart
Siyasiler ve bürokratlar, olayların hemen ardından eğitimin öneminden, öğretmenlik mesleğinin kutsallığından, öğrencilerimizin her şeyimiz olduğundan hamasetle bahsedecekler. Oysa ki bu karanlık tablodan çıkış için geçici çözümler yetersizdir. İhtiyacımız olan şey:
A. Hukuki Zırh: Eğitim emekçilerine yönelik şiddeti "nitelikli suç" kapsamına alan ve ertelenemez hapis cezaları öngören yasal düzenlemeler derhal çıkarılmalıdır.
B. Öğretmen İtibarı: Siyasi dil ve bürokrasi, öğretmeni "hizmetli" veya "şikayet edilebilir bir hedef" olarak gören yaklaşımdan vazgeçmeli, öğretmenin toplumsal statüsünü geri kazanmasını sağlamalıdır.
C. Okul Güvenliği: Okullar, kapısında sadece bir nöbetçi öğretmenin durduğu savunmasız alanlar olmaktan çıkarılmalı; profesyonel güvenlik önlemleri artırılmalıdır.
D. Psiko-Sosyal Destek: Okullardaki rehberlik servisleri, sadece sınav danışmanlığı yapan birimler olmaktan çıkarılıp, gelişimsel rehberlik ilkelerine uygun şiddet eğilimlerini önceden tespit eden "erken uyarı sistemlerine" dönüştürülmeli, okullarımızda görev yapan rehber öğretmen sayılarını düzenleyen mevzuat ivedilikle değiştirilmeli ve okullarda görev alan rehber öğretmen sayısı mutlaka arttırılmalıdır.
Sonuç olarak; Okullarda yaşanan her şiddet olayı, toplumsal vicdanımızda açılan derin bir yaradır. Eğer bugün bu yarayı sarmak için radikal adımlar atmazsak, yarın eğitim verecek öğretmen, ders işleyecek huzurlu bir sınıf bulamayacağız.
Geleceğimizi kaybetmemek için eğitimi şiddetten, eğitimciyi korkudan arındırmak zorundayız. Unutmayalım ki; öğretmenin sustuğu, korktuğu bir ülkede, cehaletin ve şiddetin gürültüsü her yeri sarar.
Zaman, sadece kınama zamanı değil; icraat ve öğretmenin yanında durma zamanıdır. Eğitim sistemimiz göstermelik, tali çözümler değil, radikal, kalıcı, önleyici, bütünleşik çözümler bekliyor.
Okuma Önerisi: Öğrenen Okullar, Peter Senge
Okul Güvenliği ve Güvenli Okul, Doç. Dr. Burhanettin Dönmez,
Ar. Gör. Niyazi Özer
Ercan EROĞLU Eğitim Bilimleri Uzmanı, Araştırmacı
