Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde etkin rol oynamış önemli devlet adamlarından biri olan Sungur Paşa (diğer adıyla Ak Sungur Ağa), doğum ve ölüm tarihleri kesin olarak bilinmemekle birlikte, 14. yüzyılda yaşamış; Osmanlı Beyliği’nin devletleşme sürecinde hem askerî hem de idarî görevler üstlenmiş bir kumandandır. (Atâ, 2010)

Ak Sungur, “Kızıl Muradoğlu” adıyla da anılmakta olup, bazı geç dönem Osmanlı tarihçileri tarafından “Sungur Paşa” olarak da adlandırılmıştır. (Akakuş, 2011a) Orhan Gazi, I. Murad ve Yıldırım Bayezid dönemlerinde Emîr-i Âlem unvanıyla faaliyet gösteren Sungur Paşa, fetih hareketlerinin yürütülmesinde ve iskân politikalarının uygulanmasında önemli roller üstlenmiştir.

“Mîr-i Âlem” (veya “Emîr-i Âlem”) unvanı, Osmanlı idarî ve askerî teşkilâtı içinde büyük bir öneme sahipti. Bu görevi yürüten kişiler, barış zamanlarında sarayda hizmet verirken; savaş zamanlarında kendilerine bağlı askerlerle ordunun ön saflarında yer alarak sancak ve bayrakların taşınması ile korunmasından sorumlu olurlardı. (Afyoncu, 2005)

Osmanlı siyasal kültüründe sancak hizmetinin devletin namusu olarak görülmesi, Mîr-i Âlem unvanının temsil ettiği itibarı artıran temel unsurlardan biriydi.

Osmanlı arşiv kayıtları incelendiğinde, Sungur Paşa’nın adına tahrir defterlerinde rastlanmaktadır. Bu defterlerde yer alan bilgilere göre, Sultan I. Murad tarafından Kızıl Murad oğluna, “helallik” olarak mülk şeklinde bir arazi verilmiştir. Söz konusu mülk, daha sonraki yıllarda Paşa Melek tarafından eşkincüli mülk hâline getirilmiş; Paşa Melek’in torunu Murad

tarafından ise vakf-ı ebnâlık üzere tasarruf edilmiştir. (Barkan ve Meriçli, 1988)

Paşa Melek’in kimliği ve aile bağı, çalışmanın ilerleyen bölümlerinde ayrıntılı biçimde ele alınacaktır. Günümüzde Sungur Paşa Köyü olarak bilinen Koçi Köyü’nde Sungur Paşa tarafından bir mescid ve bir hamam inşa ettirilmiştir.

Bu yapıların giderlerini karşılamak amacıyla, Yenişehir ilçesine bağlı Akçalar, Lağoz ve Balıklağu köyleri ile Balıklağu köyünde bulunan Arap Çiftliği vakfedilmiştir.( Kaplanoğlu vd., 2014)

Ayrıca Yenişehir’de Sungur Paşa’ya ait vakıf varlıklarının bulunduğu da bilinmektedir. (Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi [BOA], 1705.) Söz konusu mescid günümüze kadar ulaşamamış, hamam ise maalesef çökmek üzere ve harap durumdadır. (Resim-2)

Halk arasında “Sungur Paşa” olarak tanınan Ak Sungur Ağa’nın, Türbesinde yer alan türbe yazıtına göre, I. Murad Hüdâvendigâr döneminde yaşamış olup onun ümerâsından biri olarak “Mîr-i Âlem” unvanını taşıdığı, 1389 yılında gerçekleşen Birinci Kosova Meydan Muharebesi sırasında gösterdiği olağanüstü kahramanlık dolayısıyla paşalık rütbesine yükseltildiği ifade edilmekteyse de, bu bilginin doğruluğu teyide muhtaçtır.

Aynı yazıtta, tahrir defterlerine yapılan bir atıf aracılığıyla, bulunduğu köyün Sultan I. Murad tarafından Kızıl Muradoğlu Ak Sungur’a “helallik” olarak mülk şeklinde verildiği bilgisi de yer almaktadır.

Sungur Paşa’nın hatırası, yüzyıllardır köy halkı tarafından sürdürülen “dede pilavı” adı verilen gelenek aracılığıyla yaşatılmaktadır. Osmanlı döneminden günümüze taşınan bu kültürel miras kapsamında her yıl düzenlenen etkinlikte, Sungur Paşa’nın aziz hatırası dua ve ikramlarla anılmaktadır. (DEVAM EDECEK İNŞALLAH!)

RIDVAN PAL