Recep Akakuş yazdı
Tarihî süreç içinde İnegöl’de İshak Paşa sülalesi, İbrahimzâdeler olarak anılmıştır. Ayrıca İshak Paşa’nın, Türk geleneğine uygun olarak, büyük oğluna da Halil İbrahim adı verilmiştir. Bu zat da, babası İshak Paşa’nın hayrî eserlerini -mütevelli sıfatıyla- uzun yıllar yönetmiştir.
Diğer yandan ikinci bir İshak Paşa daha vardır ki bu İshak Paşa, Sırp asıllıdır. Akıncı komutanlarındandır. Paşa Yiğit ile manevî evlat bağlantısı bulunmakla birlikte İnegöl ile ilişkisi yoktur.
Tüm hayrî eserleri de Üsküp’tedir. Sırp asıllı bu İshak Paşa, özellikle, Sultan II. Murad devrinde padişahın müsâhıbi olmuş ve O’nun sağ-kolu durumuna yükselmiştir.
Paşa Yiğit’e gelince; Yiğit Baba’nın adı, aslında, Paşa Yiğit’tir. Bu zat, Birinci Murad ve Yıldırım Beyazıt Devri’nin, ünlü akıncı komutanlarındandır.
Paşa Yiğit’in aslı, Balkanların Türkleştirilmesi programının bir gereği olarak Manisa yöresinden Rum- eli’ye aktarılan göçebe Türkmenlere dayanır. Rumeli’nde, Alay Beyleri diye şöhret bulan beyler arasında yer almıştır. Üsküp’ün ilk Sancak Bey’idir.
Ancak Yıldırım Beyazıt’in Ankara-Çubuk Meydan Muharebesi’nde yenilmesi ve ardından da ölmesi üzerine oğulları arasında çıkan ve on yıl kadar süren saltanat mücadelelerinde tarafsız kalmaya çalışmıştır.
Bunun için İnegöl’deki çiftliğine çekilmiş ve de günlük politika baskısından kurtulmaya çalışmıştır. Şu kadar var ki, inzivaya çekilmiş olması da O’nun, siyasî rakiplerini tatmin etmemiş olacaktır ki adı, tarihî kaynaklara değişik şekillerde geçirilmiş ve unutturulmaya çalışılmıştır.
Bundan dolayı; bazı kaynaklarda kendisine, Lala Yiğit dendiği gibi bazı kaynaklarda Nikdîh Baba denmiştir ki, Türkçe karşılığı: Çiftçi Baba demektir.
Paşa Yiğit, takriben, 1417 yıllarında vefat eylemiş ve inşa ettirdiği köy caminin ön bahçesine defnedilmiştir. Bursa’da da kendi adına kurulmuş bir mahallesi ve bir de mescidi vardır.
Bu mescid, günümüze değin ayakta kalabilmiştir. Hüdavendigâr Livası Tahrir Defter leri adlı kaynak eserde tespit ve tescili yapılan Karye-i Enasıl ve Karye-i Nikdîh Baba köyleri, bu zat ile ilgilidir.
Günümüzde olmayan Enasıl Karyesi’nin bir bölümü, Yiğit Köyü olurken diğer bir bölümü de Şıbalı’ya bırakılmıştır.
Resmî kayıtlardan anlaşılacağı üzere bu yöre, Paşa Yiğit’ten sonra İvaz Paşa’nın tasarrufuna geçmiş ve O’nun, Bursa’da inşa ettirdiği medreseye vakfedilmiştir.
Bilindiği üzere İvaz Paşa, Bursa Yeşil Cami ve külliyesinin mimarı olup Sultan II. Murad’ın ünlü vezirleri arasında yer almıştır. Ancak Çandarlı Ali Paşa’nın tahriki ile vezâretten azledilmiş ve gözlerine mil çekilerek hizmet dışı bırakılmıştır.1429 yılında çıkan veba salgınında ölen İvaz Paşa, Bursa Pınarbaşı Mezarlığı’na defnedilmiştir.
Günümüzde Türk-Japon işbirliği ile tesis edilen Tavuk Çiftliği, İvaz Paşa Çiftliği üzerinde kurulmuştur.
