1927 yılında yapılan Cumhuriyetin ilk nüfus sayımında ilçe merkezi nüfusu; 11.758, 1935 sayımında 13.079, 1940 sayımında 13.740, 1945 sayımında 15.165, 1950 sayımında 16.696’dır.
“İnegöl nüfus artışının çok düşük olduğu 1923-1950 döneminde şehir daha çok batıya gelişmiştir.” “Akhisar-İnegöl Yolu üzerindeki geniş arazi 1930’lu yıllarda istimlâk edilerek üzerine İnegöl Askeri Havaalanı inşa edildi.”
1934 yılında ilçemiz elektrikle tanıştı. Elektrik santralinin kapasitesi arttırılarak, günümüzde İnegöl Belediyesi Ek Hizmet Binası’nın sağ arka tarafında elektrik üretim ve dağıtım işletmesi kuruldu.
İlçe devlet hastanesinin bulunduğu caddede; 1933 yılında İnegöl Ortaokulunun, 1934 yılında Elektrik idaresinin, 1936 yılında Belediye Aile Çay Bahçesinin faaliyete geçmesi, günümüzde Atatürk Bulvarı olarak adlandırılan bölgeyi bir anda ilçenin önemli bir merkezi haline getirdi.
1936 yılında kentin yeni bir mimariye kavuşturulması düşüncesiyle şehir içindeki mezarlıklar şehir dışına çıkarıldı. İshakpaşa Mezarlığının kaldırılıp yerine Çınarlaraltı Parkı’nın faaliyete geçişi 25.04.1936 tarihli Cumhuriyet Gazetesi’nde:
“Kazamızın en güzel ve en işlek yolu üzerinde çok çirkin bir manzara gösteren bir mezarlık vardı. Yıkık duvarları ile hasta bir insanı andıran bu vaziyet İnegöl’ün güzelliğini kaçırmakta idi. Bu kere mezarlık kaldırılmış ve kemikler ihtiramla dış mezarlığa taşınmıştır. Bu temizleyiş sayesinde tarihi kıymeti haiz olan İshakpaşa Camii Aile Türbesi de göz alıcı bir halde ortaya çıkmıştır” şeklinde yer almıştır.
“Kavaklaraltı denilen büyük ve umumi bahçenin ihtiyaca tekabül etmemesi üzerine Hamidiye Mahallesi semtinde çok büyük ve asri bir şekilde yeni bir bahçe daha vücuda getirilmiştir. 1939 yılında inşaatı başlayan Hükümet Konağı (Günümüzde İnegöl Belediyesi Merkez Binası) 1942 yılında tamamlandı. İnegöl Belediyesi’nin iştirakçi ortak olduğu Oylat A.Ş. 13 Mayıs 1942’de kuruldu.
22 Şubat 1935’te faaliyete geçen İlçemiz Halkevi 1936 yılında temelini attığı binasına 1940 yılında geçti. 24 Ocak 2013 tarihinde Mehmet Hilmi Çıracı Katlı Otoparkı yapılması amacıyla yıkım töreninde Belediye Başkanı Alinur Aktaş:
“Halkevleri olarak bu bina yapılmadan önce küçük bir yapı içerisinde TEK Binası olarak hizmet verdiğini büyüklerimizden öğreniyoruz. Halkevleri Lokâlinden sonra bir süre Marmara Sineması olarak kullanılmış. Sonra da uzun yıllar Belediye Düğün Salonu olarak kullanılmış, 2005 yılından itibaren de Alyans Düğün salonu olarak kullanılmış, 7 Şubat 2012 tarih ve 35 sayılı belediye meclis kararı ile katlı otopark olarak planlanmıştır.”
“23 Ekim 1949 tarihinde Kasabada İstiklal Caddesi, Cumhuriyet, Belediye ve Hükümet meydanları ile 3 de park vardır. Hükümet ve belediye binalarıyla memleket hastanesi mevcuttur. Kereste fabrikası ve TEKEL Ambarları ile İnegöl Belediyesinin işlettiği bir elektrik fabrikası da vardır.
İlçemiz caddelerinde Arnavut kaldırımından parke taşına geçiş de 1949 yılında olmuştur. İlk uygulama ilçemiz Bursa girişi İstiklal Caddesi’nden başlamış, Hükümet Önü, Uzun Sokak, Belediye Caddesi ve Ankara Caddesi istikametinde sürmüştür.”670 metre kadar uzunluğunda bulunan İstiklal Caddesinin parkelenmesi tamamen bitmiş olup şimdi hükümet meydanının parkelenmesine uğraşılmaktadır.”
1945 yılında ilçenin tek beton binası Hükümet Konağı’dır.1950 yılında Sebze-Meyve Hali günümüzde Belediye Ek Hizmet Binasının bulunduğu yerde faaliyete geçti. Aynı yıl Cerrah Hidroelektrik Santralının Cerrah’ta faaliyete geçtiğini görüyoruz.
1950 yılında ilçe nüfusu 16.696’dır. Nuri Doğrul Bulvarı açılmamış olduğundan “Höyük Alanı” oldukça öne çıkmış. Üç adet değirme nin varlığı ilçedeki derelerin henüz yer altına alınmadığını gösteriyor. 1 numarada tephirhane* 2 numarada tanzifat ahırlarının* işaretlenmiş olması haritanın Belediye için ya da bir belediyeci tarafından hazırlandığını düşündürüyor. Cerrah Yolu Göçmen Camii’nde, Ankara Caddesi Orman İşletmesi’nde, İstiklal Caddesi Honta Köprü’de, Mahmudiye Mahallesi Suyolu Caddesinde son bulmaktadır. Atatürk Bulvarının adı Nuri Doğrul Bulvarı gözüküyor.
Şehrin merkezi dışındaki ticaret ve sanayi bölgeleri ise henüz oluşmamış.
“Haritayı, 02.06.2020 tarihinde sosyal medyada paylaştığımda 1947 doğumlu Mustafa Refik Ünlü:
‘Nuri Doğrul Bulvarı’nın açılış hafriyatları başladığında ortaokul 1. Sınıf öğrencisiydim ve okula gidip gelirken seyrederdik (1958-1959). Höyüğü kat eden ve biri bugün de var olan iki yokuş yolu haritada yok. Bu yollardan biri günümüzde Tabakoğlu Pasajı’nın, diğeri Cuma Camiinin bulunduğu alana çıkardı. İstiklal Caddesi ise Honta Köprü’de biterdi, Honta Köprü ile Gazhane arasındaki arazi tarım alanıydı, bina bulunmazdı. Ankara otobüsleri İstiklal Caddesinden gelir, Uzun Sokağı takip eder, Belediye’nin önünden geçerek Ankara Yoluna çıkardı. Ankara’dan gelişte ise Çardak Cami’den sağa döner ve Zafer Caddesinden İstiklal Caddesine çıkıp Bursa’ya devam ederdi” katkısında bulundu.
TURHAN ŞAHİN'İN "İNEGÖL BELEDİYELİ YILLAR" isimli eserinden düzenlenip yayına hazırlanmıştır.
