Bu durumu somutlaştırmak gerekirse, bireyin karşılaştığı ekonomik ya da sosyal bir kriz karşısındaki tutumu, sahip olduğu anlam çerçevesi ile doğrudan ilişkilidir.

Anlam duygusu zayıf olan bireyler, yaşadıkları olumsuzlukları dışsal faktörlere atfederek pasif bir tutum sergileyebilirken; vahiy temelli ve güçlü bir anlam sistemine sahip bireyler, aynı durumu yeniden değerlendirme ve çözüm üretme yönünde daha aktif bir yaklaşım geliştirebilmektedir.

Bu da dini anlam sisteminin bireyin yalnızca düşünsel yapısını değil, aynı zamanda davranışsal tepkilerini de dönüştürdüğünü göstermektedir.

Sonuç olarak, dinin psikolojik iyi oluş üzerindeki etkisi, onun vahiy ile kurduğu bağın gücü ve birey tarafından anlam odaklı bir şekilde içselleştirilmesi ile doğrudan ilişkilidir.

Bu çerçevede vahiy, bireyin yaşam deneyimlerini anlamlandırmasına imkan tanıyan temel bir referans noktası olarak, psikolojik iyi oluşun yalnızca destekleyici değil, aynı zamanda kurucu unsurlarından biri olarak değerlendirilebilir.

Ancak bu teorik çerçevenin bireyin gündelik yaşamındaki en somut karşılıklarından biri, vahiy ile doğrudan temasın gerçekleştiği Kur’an tilavetidir.

Kur’an Tilaveti (Dinleme ve Okuma) ve Psikolojik Etkileri

Kur’an tilaveti, yalnızca bir ibadet pratiği olmanın ötesinde, bireyin zihinsel ve duygusal dünyası üzerinde çok boyutlu etkiler oluşturan bir deneyimdir.

Vahyin hem okunması hem de dinlenmesi, bireyin dikkatini gündelik hayatın yoğun uyaranlarından uzaklaştırarak daha derin bir farkındalık ve içsel odaklanma düzeyine yöneltmektedir.

Bu yönüyle tilavet, modern psikolojide ifade edilen “anda kalma” ve zihinsel sakinleşme süreçleriyle benzerlik göstermektedir.

Güncel çalışmalar, Kur’an tilavetinin kaygı, stres ve depresyon gibi yaygın ruh sağlığı sorunlarını azaltmada etkili olduğunu göstermektedir.

The Effect of the Holy Quran Recitation and Listening on Anxiety, Stress, and Depression: A Scoping Review on Outcomes başlıklı derleme çalışması, tilavetin hem klinik hem de klinik olmayan bireylerde psikolojik rahatlama sağladığını ortaya koymaktadır.

Bu çalışma, farklı örneklem gruplarında yapılan araştırmaları bir araya getirerek, tilavetin psikolojik rahatlama ve duygusal dengeyi destekleyen güçlü bir araç olduğunu ortaya koymaktadır. (Moulaei vd., 2023) (Tablo 1)

Ş. Betül DEĞİRMENCİ

İlahiyatçı & Yüksek Kimyager