Soğukta burun neden kızarır? Soğuk Havada Burnu ve boğazı korumak için 20 öneri

Soğuk havada burun ucunun kızarması, ciltteki küçük damarların sıcaklık değişimine verdiği tepkiyle ilişkilidir. Soğuk ve kuru hava boğazda kuruluk, yanma ve öksürüğe de yol açabilir.

Hava kirliliğinin arttığı günlerde ise dışarıda kalma süresi ve yapılan etkinliğin yoğunluğu, solunan parçacık miktarını etkiler.

Düşen sıcaklıklar ve artan hava kirliliği sadece üşümemize neden olmakla kalmıyor; solunum yollarımızı da tehdit ediyor. Uzmanlar, soğuk ve kirli havaların özellikle burun ve boğaz sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine karşı uyararak kritik önlemler sıralıyor.

Soğuk kış günlerinde dışarı adım attığımızda karşılaştığımız ilk fiziksel tepkilerden biri burnumuzun kızarmasıdır. Peki, vücudumuz bu duruma neden böyle bir tepki verir?

Soğuk hava burnu ve boğazı nasıl etkiler?

Soğuk Havada Burun neden kızarır?

Soğuğa çıkınca vücut, ısı kaybını azaltmak için cilt yüzeyindeki küçük damarları daraltır. Burun ucu açıkta kaldığı için hızla soğur. Soğukta bir süre kaldıktan sonra damarlar aralıklı olarak genişleyebilir. Sıcak bir ortama geçildiğinde de cilde giden kan akışı yeniden artar. Bu değişim, burun ucundaki kızarıklığı daha belirgin hâle getirebilir.

Isındıkça azalan kızarıklık genellikle geçicidir. Burun ucunda uyuşma, his kaybı, beyaz veya mavimsi renk değişikliği, sertleşme ya da su toplaması ise soğuk hasarına işaret edebilir. Bu belirtiler varsa sıcak bir ortama geçin, bölgeyi ovalamayın ve gecikmeden tıbbi yardım alın.

Vücudumuz, iç organlarımızın ve beynimizin hayati sıcaklığını korumak için akıllı bir termoregülasyon (ısı düzenleme) sistemi kullanır. Soğuk havaya maruz kaldığımızda:

• Kan Damarlarının Genişlemesi (Vazodilatasyon): Yüzümüz ve burnumuz açıkta kaldığı için hızla soğur. Burun cildindeki kılcal damarlar, dokuların tamamen donmasını engellemek ve hücrelere yeterli oksijen iletmek amacıyla başlangıçta daralsa da, soğuğa uzun süre maruz kalındığında vücut bu bölgeye daha fazla sıcak kan pompalamak için damarları genişletir (vazodilatasyon). Bu yoğun kan akışı, burnun pembe veya kırmızı bir renk almasına neden olur.

• Sinir Uçları ve Hassasiyet: Burun bölgesi çok sayıda sinir ucu barındırır. Soğuk hava bu sinirleri uyararak hem renk değişimine hem de hafif bir sızı veya sızlanmaya yol açabilir.

Burun ve boğaz soğuktan nasıl korunur?

Kış aylarında dışarıdaki dondurucu hava ve kapalı alanlardaki kuru ısıtma sistemleri solunum yollarımızın ilk savunma hattı olan mukoza tabakasını kurutur. Bu durum virüs ve bakterilerin vücuda girmesini kolaylaştırır. Burun ve boğazımızı bu olumsuzluklardan korumak için günlük alışkanlıklarımıza dikkat etmemiz gerekir.

Burun, solunan havayı akciğerlere ulaşmadan önce ısıtır ve nemlendirir.

Özellikle tempolu yürüyüşte veya koşuda ağızdan nefes almak, soğuk ve kuru havanın boğazı daha fazla tahriş etmesine yol açabilir.

Burnu ve ağzı gevşekçe örten kuru bir atkı, solunan havanın ısınmasına yardımcı olur. Astımı olan kişilerde soğuk hava öksürük, hırıltı ve göğüste sıkışmayı tetikleyebilir.

“Soğuk hava, astım belirtilerini sık tetikleyen etkenlerden biridir.” — Dünya Sağlık Örgütü

Soğuk havada dışarı çıkarken 10 öneri

1. Hissedilen sıcaklığa bakın. Rüzgâr, açıkta kalan cildin daha hızlı soğumasına yol açar. Dışarıda ne kadar kalacağınızı buna göre planlayın.

2. Kat kat giyinin. Birkaç hafif katın üzerine rüzgâr geçirmeyen bir mont giyin. Isındığınızda terlemeyi azaltmak için bir kat çıkarın.

3. Burnunuzu ve ağzınızı örtün. Kuru bir atkıyı nefes almayı zorlaştırmayacak şekilde gevşekçe sarın.

4. Mümkün olduğunda burnunuzdan nefes alın. Burun, soluduğunuz havayı ısıtmaya ve nemlendirmeye yardımcı olur.

5. Kulaklarınızı, ellerinizi ve ayaklarınızı koruyun. Bere, eldiven, kuru çorap ve hava koşullarına uygun ayakkabı kullanın.

6. Islanan giysileri değiştirin. Yağmur, kar veya terle ıslanan kıyafetler vücudun ısı kaybını hızlandırır.

7. Isınma molası verin. Uzun süre dışarıda kalmanız gerekiyorsa aralıklarla kapalı ve sıcak bir ortama geçin.

8. Egzersize düşük tempoyla başlayın. Soğuk havada yürüyüşe veya koşuya başlamadan önce ısının ve temponuzu kademeli artırın.

9. Astım tedavi planınızı uygulayın. İlaçlarınızı hekiminizin önerdiği şekilde kullanın ve size reçete edilen rahatlatıcı inhaleri yanınızda bulundurun.

10. Geçmeyen titremeyi ciddiye alın. Sıcak bir ortama geçin. Bilinç bulanıklığı veya konuşmada bozulma varsa 112’yi arayın.

Hava kirliliğine maruz kalmayı azaltmak için 10 öneri

11. Hava Kalitesi İndeksi’ni kontrol edin. İnegöl ve Bursa’da bulunduğunuz yere en yakın ölçüm istasyonunu Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı üzerinden takip edin.

12. Dışarıdaki işlerinizi hava kalitesinin daha iyi olduğu saatlere alın. Plan yaparken gün içindeki ölçümleri ve varsa yerel uyarıları dikkate alın.

13. Kirlilik yükseldiğinde dışarıda kalma süresini kısaltın. Açık havada çalışıyorsanız mümkün olduğunda daha temiz havalı bir kapalı alanda mola verin.

14. Yoğun egzersizi erteleyin veya kapalı alana taşıyın. Dışarıda hareket etmeniz gerekiyorsa temponuzu düşürün. Egzersiz yoğunlaştıkça daha fazla hava solursunuz.

15. Ana arterlerden uzak rotalar seçin. Yürüyüşte veya bisiklete binerken yoğun trafiğin, egzozun ve görünür dumanın yoğun olduğu noktalardan uzaklaşın.

16. Parçacık kirliliği yüksekse yüze iyi oturan bir maske kullanın. Dışarı çıkmanız gerekiyorsa burnu ve ağzı boşluk bırakmadan kapatan N95 tipi bir maske, ince parçacıklara maruziyeti azaltabilir. Bu maskeler kirletici gazları süzmez.

17. Evi havalandırmak için dış hava kalitesinin iyileştiği saatleri seçin. Dışarıda yoğun duman veya yüksek parçacık kirliliği varken pencereleri kapalı tutun.

18. İçerideki duman kaynaklarını azaltın. Evde sigara içilmesine izin vermeyin. Hava kirliliğinin yüksek olduğu günlerde mum ve tütsü yakmaktan kaçının.

19. Gerekirse HEPA filtreli hava temizleyici kullanın. Odanın büyüklüğüne uygun bir cihaz, iç ortamda havada asılı kalan parçacıkların miktarını azaltmaya yardımcı olabilir.

20. Hassas gruplar için uyarıları erken dikkate alın. Çocuklar, ileri yaştakiler ve kalp veya akciğer hastalığı bulunanlar, hava kalitesi uyarılarında kendilerine yönelik önlemleri izlemeli. Şiddetli nefes darlığı veya göğüs ağrısında 112’yi arayın.

Soğuk Hava ve Hava Kirliliğine Karşı 20 Önemli Tavsiye

Kış mevsiminde sağlığınızı korumanız ve hem soğuğun hem de kirli havanın zararlı etkilerinden kaçınmanız için derlediğimiz 20 altın kural:

1. Burnunuzdan Nefes Alın: Dışarıda yürürken ağzınızdan değil, mutlaka burnunuzdan nefes alın. Burun, soğuk havayı akciğerlere ulaşmadan önce hem ısıtır hem de süzer.

2. Atkı veya Bere Kullanın: Soğuk rüzgarların doğrudan burun ve boğazınıza çarpmasını önlemek için dışarı çıkarken ağzınızı ve burnunuzu hafifçe kapatacak bir atkı kullanın.

3. Bulunduğunuz Ortamı Sık Sık Havalandırın: Ev ve ofisleri gün içinde en az birkaç kez kısa süreliğine de olsa tam olarak havalandırarak içerideki kirli havanın ve mikropların dışarı çıkmasını sağlayın.

4. Hava Kalitesini Takip Edin: Hava kirliliğinin yüksek olduğu günlerde (özellikle sabah ve akşam saatlerinde) zorunlu olmadıkça dışarıda uzun süre kalmayın veya ağır egzersizler yapmayın.

5. Maske Kullanımını Değerlendirin: Trafiğin yoğun olduğu bölgelerde veya aşırı kirli günlerde dışarı çıkarken uygun bir maske takmak, partiküllerin solunum yoluna girmesini azaltır.

6. Bol Su Tüketin: Soğuk havalarda su içme isteği azalabilir; ancak mukoza tabakasının nemli kalması için günde en az 2-2.5 litre su içmek hayati önem taşır.

7. Tuzlu Su (Salin) Spreyleri Kullanın: Burun içini doğal tuzlu su solüsyonları veya spreylerle nemlendirmek, havayla gelen partiküllerin temizlenmesine yardımcı olur.

8. Ev İçi Nemsizliğine Dikkat Edin: Kaloriferler havanın kurumasına yol açar. Ev içi nem oranını %40 ile %60 arasında tutmak için buhar makineleri veya petek sulukları kullanın.

9. C Vitamini ve Antioksidan Alımını Artırın: Kış sebze ve meyvelerini (narenciye, brokoli, turp, nar) tüketerek bağışıklık sisteminizi destekleyin.

10. Ilık Bitki Çaylarına Şans Verin: Boğazınızı yatıştırmak ve mukozayı rahatlatmak için zencefil, ıhlamur veya adaçayı gibi bitki çaylarını ılık tüketin.

11. Sigara Dumanından Uzak Durun: Sigara içilen kapalı ortamlarda bulunmak, zaten soğuk ve kirlilikten yorulmuş olan solunum yollarını tahrip eder.

12. Açık Havada Spor Saatlerini Ayarlayın: Trafik yoğunluğunun ve hava kirliliğinin zirve yaptığı sabah işe gidiş veya akşam dönüş saatlerinde yoğun tempolu egzersizlerden kaçının.

13. Düzenli El Hijyenine Önem Verin: Kirli havaya dokunduktan veya dışarıdan geldikten sonra ellerinizi sabunla en az 20 saniye yıkayarak virüslerin burnunuza ve boğazınıza taşınmasını önleyin.

14. Gıda ve Baharat Dengesi: Zencefil, zerdeçal ve sarımsak gibi doğal antimikrobiyal gıdaları beslenmenize dahil edin.

15. Sıcaklık Farklarına Dikkat Edin: Çok sıcak ortamlardan aniden çok soğuk havaya çıkarken vücudun ani şok yaşamasını engellemek için kat kat giyinin.

16. Yatak Odanızı Serin ve Temiz Tutun: Uyurken odanın çok sıcak ve kuru olması boğaz kuruluğuna yol açar; odayı hafifçe havalandırarak uyuyun.

17. Ev Tozlarına Karşı Temizlik Yapın: Kışın pencereler kapalı kaldığı için evdeki toz ve polenler artabilir. Evinizi düzenli olarak nemli bezle silin.

18. Aşırı Alkollü ve Kafeinli İçeceklerden uzak durun: Bu içecekler vücuttaki su kaybını (dehidrasyonu) artırarak boğaz ve burun mukozasını kurutabilir.

19. Buhar Banyosu Yapın: Kaynamış suya birkaç damla okaliptüs veya nane yağı damleterek başınızı havluyla örtüp buharını solumak burun yollarınızı açar.

20. Belirtileri İhmal Etmeyin: Uzun süren burun tıkanıklığı, boğaz ağrısı veya geçmeyen öksürük durumlarında vakit kaybetmeden bir sağlık uzmanına başvurun. ATB

İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!

Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!

Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!

Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!