Anne veya babanın, kendi malını çocuklarından birine bağışlamak için diğer çocuklarının onayını alması gerekmiyor.
Ancak Din İşleri Yüksek Kuruluna göre ebeveynin malının tamamını ya da bir kısmını çocuklarından birine veya bazılarına vererek diğerlerini mahrum bırakması dinen uygun görülmüyor.
Kurul, bu haksızlık giderilmeden bağışı yapan ebeveyn vefat ederse, malı alan çocuğun diğer mirasçılara dinî miras payları kadarını vermesi gerektiğini belirtiyor.
Din İşleri Yüksek Kurulundan çocuklar arasında mal bağışına ilişkin açıklama
Bağış için diğer çocukların onayı gerekiyor mu?
Kurulun açıklamasına göre kişi, mülkiyetindeki mal üzerinde dilediği gibi tasarruf edebilir.
Bu nedenle anne veya baba, çocuklarından birine bağış yaparken diğer çocuklarının onayını almak zorunda değildir.
Çocuğun yaşı veya cinsiyeti hükmü değiştirir mi?
Kurul, çocuklara ayrım yapmadan eşit davranmanın anne ve babanın başlıca görevlerinden biri ve her çocuğun hakkı olduğunu vurguladı.
Çocuğun kız ya da erkek, büyük ya da küçük olması bu hükmü değiştirmiyor. Ebeveynin malının bir kısmını veya tamamını bazı çocuklarına vererek aralarında ayrım yapması dinen uygun görülmüyor.
Bağışı alan çocuk ne yapmalı?
Anne veya baba mallarını haksız biçimde bir çocuğuna devredip diğerlerini mahrum bırakmışsa, Kurula göre öncelik bu haksızlığın gecikmeden giderilmesi. Kurul açıklamasında bu gerekliliği şöyle ifade etti:
“Şayet anne veya baba haksız bir şekilde mallarını bir çocuğuna devredip diğerlerini mahrum bırakırsa, bir an önce bu haksızlık giderilmeli ve adalet sağlanmalıdır.”
Haksızlık giderilmeden bağışı yapan anne veya baba vefat ederse, malı devralan çocuk kendisine devredilen mallardan diğer mirasçılara şer’î miras payları, yani dinî miras hükümlerine göre hak ettikleri paylar kadarını vermelidir.
Ebeveynlerin Çocuklar Arasında Mal Paylaşımı ve Haksız Bağışların Hukuki-Dini Boyutu
Mülkiyet Hakkı ve Eşitlik İlkesinin Dengesi
-
Mülkiyet Yetkisi: İslam hukukuna ve genel mülkiyet esaslarına göre bir kimse hayatta iken kendi malı üzerinde dilediği gibi tasarruf etme, bağışta bulunma veya mülkünü dilediğine devretme yasal hakkına sahiptir. Bu aşamada diğer çocukların onayını alma zorunluluğu hukuken bulunmaz.
-
Ahlaki ve Manevi Sorumluluk: Her ne kadar mülkiyet hakkı serbest olsa da, ebeveynlerin çocuklarına karşı en temel ahlaki ödevlerinden biri aralarında ayrım yapmamaktır. Kız-erkek ya da yaş farkı gözetmeksizin tüm evlatlara eşit ve adil davranmak dini açıdan bağlayıcı bir erdemdir.
Haksız Bağışların (Tenvir ve Muvazaa Durumu) Dinî ve Hukuki Mahiyeti
-
Ayrımcılığın Dîni Hükmü: Ebeveynlerin mallarının tamamını veya büyük bir kısmını tek bir çocuğa vererek diğerlerini mahrum bırakması, kardeşler arasında kin, düşmanlık ve kopukluklara yol açtığı için dinen uygun görülmemiştir. Bu tür uygulamalar aile bağlarını zedeleyen haksızlık olarak kabul edilir.
-
İslam Hukukunda "Hibe" Esasları: Peygamber Efendimiz (s.a.v.) döneminde de çocuklara hibe yapılırken adalet gözetilmesi öğütlenmiş, haksız bağışların düzeltilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Çocukların Sorumluluğu ve Haksızlığın Giderilmesi
-
Çocuğun Sorumluluğu: Ebeveyninin haksız bir tasarrufuyla diğer kardeşlerinin hakkını alarak mal sahibi olan çocuk, bu durumdan doğrudan günahkâr veya haksız sayılmaz; çünkü tasarrufu yapan anne veya babadır. Ancak bu durumun vicdani bir yükü vardır.
-
Hayattayken Düzeltme İmkânı: Şayet anne veya baba henüz hayattayken böyle bir haksızlık yapmışsa, bu hatanın bir an önce telafi edilmesi, adaletin sağlanması ve malın hakkaniyet ölçüsünde yeniden dengelenmesi gerekir.
Vefat Sonrasında Yapılması Gerekenler (Hak İadesi)
-
Haksızlığın Miras Yoluyla Çözümü: Ebeveyn bu haksızlığı düzeltmeden vefat ederse, kendisine haksız olarak hibe edilen malı elinde bulunduran çocuğun manevi ve vicdani bir yükümlülüğü başlar.
-
Şer'î Payın İadesi: Kendisine fazladan devredilen mallardan, diğer varislerin mirastaki şer'î (hukuki ve dini) paylarına tekabül eden kısımları kardeşlerine veya diğer hak sahiplerine iade etmesi gerekir. Bu, kul hakkının ehlene verilmesi ve ahiret sorumluluğundan kurtulmak adına elzemdir.
Uzman Görüşleri
-
Toplumsal Barış ve Kardeşlik: Sosyolojik ve psikolojik araştırmalar, ebeveyn adaletsizliğinin kardeşler arasındaki bağları kalıcı olarak zedelediğini, bireylerde güvensizlik ve değersizlik hissi yarattığını göstermektedir.
-
Hukuki Güvence: Günümüz medeni hukuk sistemlerinde de mahfuz hisse (saklı pay) kuralları, mirasçılığın belirli oranlarda koruma altında olmasını sağlayarak benzer eşitsizliklerin önüne geçmeyi hedefler. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
