Uykunun abdesti bozup bozmayacağı meselesi, İslam hukukunda (fıkıh) uykunun kendisinden ziyade, uykunun sebep olduğu "şuur kaybı ve kasların gevşemesi" durumuyla ilgilidir.
Din İşleri Yüksek Kurulu'nun verileri ve genel fıkhi kaideler ışığında konuyu sizler için hazırladık.
Günlük hayatta en sık sorulan dini konulardan biri olan “Uyumak abdesti bozar mı?” sorusu, Din İşleri Yüksek Kurulu’nun açıklamalarıyla netlik kazandı. Kurul, uykunun abdeste etkisini kişinin uyku esnasındaki duruşuna göre değerlendirdi.
Uykunun Abdesti Bozmasındaki Temel Ölçü
Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre uykunun abdesti bozup bozmaması, kişinin yere sağlam bir şekilde oturup oturmadığıyla ilgilidir.
Bu ölçü, fıkıh kaynaklarında açık şekilde belirtilmektedir.
Hangi Durumlarda Uyku Abdesti Bozar?
Yan yatarak uyumak veya namaz dışında secdedeymiş gibi bir pozisyonda uykuya dalmak, abdesti bozan hâller arasında yer alır. Bu tür durumlarda kişinin beden hâkimiyetini kaybettiği kabul edilir.
Hangi Durumlarda Uyku Abdesti Bozmaz?
Uyku ile uyanıklık arasında kalınan hâller veya yere sağlam bir şekilde oturmuş, mafsalları gevşememiş bir durumda uyumak abdesti bozmaz. Bu tür uyku hâllerinde kontrolün kaybolmadığı esas alınır.
“Uykunun abdesti bozmasındaki ölçü, yere sağlam bir surette oturup oturmamaktır.” (Mevsılî, el-İhtiyâr, 1/10)
Yolculuk Sırasında Uyuyanların Abdesti
Bu bakımdan ulaşım araçlarında seyahat eden yolcuların, koltukta dik bir şekilde oturarak uyumaları hâlinde abdestleri bozulmaz.
Oturuş pozisyonunun sağlamlığı bu noktada belirleyici kabul edilir.
Uyku ve Abdest İlişkisi: Temel Kurallar
Uykunun abdest üzerindeki etkisi, vücudun duruş şekline ve bilincin kapalılık derecesine göre üç ana maddede toplanabilir:
-
Abdesti Bozan Uyku Hali (Yatarak veya Dayanarak): Yan yatarak, sırtüstü uzanarak veya bir yere yaslanıp kasların tamamen gevşeyeceği şekilde uyumak abdesti bozar. Bu durumda kişi, vücudundan çıkabilecek gaz gibi durumlara karşı kontrolünü tamamen yitirdiği için abdesti geçersiz sayılır. Namaz dışında, secdedeymiş gibi kapanarak uyumak da bu sınıfa girer.
-
Abdesti Bozmayan Uyku Hali (Sağlam Oturuş): Eğer kişi, kalçaları yere (veya koltuğa) sağlamca yerleşmiş bir şekilde, bağdaş kurarak veya diz çökerek otururken uyursa abdesti bozulmaz. Buradaki ölçü, mafsalların (eklemlerin) tamamen gevşememesi ve oturma biçiminin vücut kontrolünü sağlamaya devam etmesidir.
-
Hafif Uyuklama Durumu: Uyku ile uyanıklık arasındaki "yakaza" hali dediğimiz, çevredeki seslerin işitildiği ancak içeriğinin tam anlaşılmadığı hafif uyuklamalar abdesti bozmaz. Bu durumda bilinç tam olarak kapanmamıştır.
Uyku ve Abdest Hakkında Fıkhi Analiz
Araştırmalar ve mezhep görüşleri çerçevesinde dikkat edilmesi gereken diğer hususlar şunlardır:
-
Ulaşım Araçlarındaki Durum: Otobüs, uçak veya tren gibi araçlarda dik bir şekilde koltuğa otururken uyumak, eğer kişi yerinden kaymıyor ve kalçaları sabit kalıyorsa abdesti bozmaz. Ancak yanındaki koltuğa yaslanıp kaykılarak veya tamamen gevşeyerek uyursa abdest tazelenmelidir.
-
Namaz İçinde Uyuma: Namazın içindeyken (kıyamda, rükuda veya secdede) uyuklamak, eğer namazın sünnetine uygun duruş bozulmamışsa Hanefi mezhebine göre abdesti bozmaz. Çünkü namazın kendi formu, kişinin tamamen gevşemesine engel olan bir disipline sahiptir.
-
Mezhepler Arasındaki Farklılık: * Hanefilere göre; Önemli olan oturuşun sağlamlığıdır.
-
Şafiilere göre; Sadece kalçaların yere tam oturması (mümekkin) durumunda abdest bozulmaz; bunun dışındaki her türlü uyku abdesti bozar.
-
Malikilere göre; Kısa ve hafif uykular (oturuş şekli ne olursa olsun) abdesti bozmazken, derin ve uzun uykular her durumda abdesti bozar. ATB
-
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
