Vatandaşlar arasında sıkça dile getirilen “lokma döktürmek” ve “yemek yedirmek” gibi ifadelerin dini açıdan adak sayılıp sayılmadığı merak konusu oldu.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun açıklamasına göre bu tür sözlerin adak olup olmadığı, kişinin niyetine ve ifadeyi kullanış biçimine göre değişiyor.
Adak Sayılması İçin Hangi Şartlar Gerekli?
Din İşleri Yüksek Kurulu tarafından yapılan değerlendirmeye göre, bir sözün adak olarak kabul edilebilmesi için belirli şartları taşıması gerekiyor. Özellikle sadaka niteliği taşıyan adaklar, İslam âlimlerinin ortak görüşüne göre geçerli kabul ediliyor.
Sadaka Türünden Adaklar Geçerli Kabul Ediliyor
Fakirlere yemek yedirmek ya da lokma dağıtmak gibi davranışlar sadaka kapsamında değerlendirildiği için, adak niyetiyle yapılması durumunda geçerli sayılıyor. Bu durumda kişi, adağını yerine getirmekle yükümlü oluyor.
“Adağım olsun ki fakirlere yemek yedireceğim” ya da “Şu işim olursa lokma döktürüp dağıtacağım” gibi ifadeler adak sayılır ve yerine getirilmesi vaciptir.
Niyet Olmadan Söylenen Sözler Adak Sayılmıyor
Öte yandan, herhangi bir adak kastı olmadan söylenen “lokma döktüreceğim” ya da “yemek vereceğim” gibi genel ifadeler adak kapsamında değerlendirilmiyor.
Ayrıca bu sözlerde fakir-zengin ayrımı yapılmaması da adak hükmünü ortadan kaldıran unsurlar arasında yer alıyor.
Ancak uzmanlar, bu tür sözlerin adak sayılmasa bile yerine getirilmesinin toplumsal dayanışma ve paylaşma açısından önemli ve güzel bir davranış olduğuna dikkat çekiyor.
Şartlı Adaklar da Bağlayıcı
Bir dileğin gerçekleşmesine bağlı olarak verilen sözler de adak kapsamında değerlendiriliyor. Örneğin “Şu işim olursa fakirlere yemek yedireceğim” şeklindeki ifadeler şartlı adak olarak kabul ediliyor ve gerçekleşmesi durumunda yerine getirilmesi gerekiyor.
Adak İbadetinin Şartları ve Mahiyeti
-
Niyet ve İrade Beyanı: Bir sözün adak sayılabilmesi için temel şart kişinin bu yönde bir niyetinin olmasıdır. Eğer kişi "Şu işim olursa lokma döktüreceğim" diyerek bir şarta bağlıyorsa veya "Adak olsun ki yemek yedireceğim" diyerek doğrudan niyet ediyorsa bu bir adaktır.
-
Sadaka Niteliği Taşıması: İslam hukukunda (fıkıh) bir adağın geçerli olması için o eylemin farz veya vacip bir ibadet cinsinden olması (namaz, oruç, kurban, sadaka gibi) gerekir. Fakirlere yemek yedirmek bir sadaka türü olduğu için tüm mezheplere göre adak kapsamına girer.
-
Vaciplik Durumu: Şarta bağlı (mutallak) bir adak, o şart gerçekleştiğinde (örneğin; sınavı kazanmak, hastalıktan kurtulmak) artık kişi üzerine bir borç (vacip) haline gelir. Bu noktadan sonra o lokmanın dağıtılması veya yemeğin yedirilmesi dini bir zorunluluktur.
-
Kastın Önemi: Adak kastı gütmeden, sadece ağız alışkanlığıyla veya bir kutlama amacıyla söylenen "Lokma döktüreceğim" ifadeleri hukuki bir adak sayılmaz. Ancak dürüstlük ve sözünde durma ahlakı gereği bu vaatlerin yerine getirilmesi müstehap (güzel) bir davranıştır.
-
Maddi ve Manevi Kapasite: Adağın konusu kişinin mülkiyetinde olan veya yapmaya gücünün yettiği bir şey olmalıdır. Başkasının malı ile veya İslam'ın yasakladığı bir eylemle adak adanamaz.
Fıkhi Detaylar: Dikkat Edilmesi Gerekenler
-
Zengin-Fakir Ayrımı: Adak kurbanında olduğu gibi, adak yemeğinde de temel amaç ihtiyaç sahiplerini doyurmaktır. Eğer yapılan eylem bir "adak" ise, bu yemeği adağı adayan kişinin kendisi, eşi, anne-babası, çocukları ve torunları (usul ve füru) ile zengin sayılan kişiler yiyemez.
-
Mekruh Adaklar: Bazı alimler, Allah'tan bir şey "koparmak" gibi algılanan pazarlık usulü adakları (Şu olursa bunu yaparım) mekruh görseler de, söz bir kez ağızdan çıktıktan sonra yerine getirilmesini vacip kabul ederler.
-
Zaman ve Mekan: Adakta yer ve zaman belirlenmişse (Örneğin: "Haftaya cuma Sultanahmet'te dağıtacağım"), Hanefi mezhebine göre bu şartlara uymak zorunlu değildir; önemli olan o iyiliğin herhangi bir yerde ve zamanda yapılmasıdır.
Eğer niyetiniz Allah rızası için bir şükür borcu ödemekse ve bunu bir şarta bağladıysanız, bu sözünüz vaciptir. Ancak sadece sosyal bir ikram niyetiniz varsa, bu bir iyilik (teberru) olarak kalır. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
