Çinli bilim insanları, kanserin vücuda yayılmasında önemli rol oynayan tümör hücrelerini kan dolaşımından ayıklamayı hedefleyen deneysel bir cihaz geliştirdi. Fareler üzerinde gerçekleştirilen deneylerde dikkat çekici sonuçlar elde edildi. Özellikle kemoterapiyle birlikte uygulandığında yaşam süresini uzatan sistem, kanser tedavisinde yeni bir araştırma alanının kapısını aralayabilir.
Kanser Hücrelerini Kandan Temizlemeyi Hedefliyor
Şanghay Jiao Tong Üniversitesi öncülüğündeki araştırma ekibinin geliştirdiği sisteme "Kara Delik" adı verildi. Cihaz, tümörden koparak kan dolaşımına karışan ve vücudun farklı bölgelerine ulaşarak yeni tümörlerin oluşmasına katkıda bulunan dolaşımdaki kanser hücrelerini yakalamak için tasarlandı.
Kanserin başka organlara yayılması olarak bilinen metastaz, hastalığın en ciddi aşamalarından biri olarak kabul ediliyor. Araştırmacılar da bu süreci etkileyen kanser hücrelerini dolaşımdan uzaklaştırarak yayılma riskini azaltmayı amaçlıyor.
Sistem, vücudun dışına alınan kanın özel bir hazneden geçirilmesi prensibiyle çalışıyor. Bir pompa yardımıyla şah damarından alınan kan, mikroakışkan bir hazneye yönlendiriliyor. Burada kanser hücrelerinin yakalanmasının ardından temizlenen kan yeniden vücuda veriliyor.
Sağlıklı Kan Hücrelerini Korumayı Amaçlıyor
Cihazın en önemli özelliklerinden biri, kanser hücrelerini diğer kan bileşenlerinden ayırmaya çalışması. Bunun için kanser hücrelerinin yüzeyinde bulunabilen EpCAM adlı proteini hedefleyen özel antikorlardan yararlanılıyor.
Bu antikorlar sayesinde EpCAM taşıyan kanser hücrelerinin haznede tutulması, sağlıklı kan hücrelerinin ise dolaşıma geri dönmesi hedefleniyor.
Laboratuvar ortamında yapılan ilk testlerde sistemin yakalama performansı dikkat çekti. Düşük akış hızında kanser hücrelerinin yüzde 99'undan fazlası yakalanırken akış hızı artırıldığında bu oran yaklaşık yüzde 95 seviyesinde gerçekleşti.
Araştırmacılar, sistemin meme kanserinin yanı sıra akciğer ve prostat kanseri hücreleri üzerinde de etkili olabildiğini gözlemledi.
Kemoterapiyle Birlikte Uygulandığında Daha İyi Sonuç Verdi
Deneysel cihazın etkisini incelemek isteyen araştırmacılar, meme kanseri bulunan fareler üzerinde de çalışmalar gerçekleştirdi. Tümörleri ameliyatla alınan fareler farklı gruplara ayrılarak tedavi süreçleri karşılaştırıldı.
Bir gruba yalnızca kemoterapi uygulanırken başka bir grupta kan temizleme sistemi kullanıldı. Bir grup herhangi bir ek tedavi almadı. Son gruba ise hem kemoterapi hem de deneysel cihazla kan temizleme uygulandı.
Dört hafta süren deneylerin sonunda en dikkat çekici sonuç, iki yöntemin birlikte kullanıldığı grupta görüldü. Bu gruptaki farelerin yüzde 50'si hayatta kalırken yalnızca kemoterapi veya kan temizleme tedavisi uygulanan gruplarda bu oran yüzde 20 olarak kaydedildi. Ek tedavi almayan farelerin ise tamamı öldü.
Araştırmada iki yöntemin birlikte kullanıldığı grupta tümörün tekrarlama oranında da yüzde 16,7 azalma bildirildi. Ayrıca deney süresince farelerin organlarında belirgin bir hasar veya zehirlenme belirtisi gözlemlenmedi.
İnsanlarda Ne Zaman Kullanılabilecek?
Araştırmanın sonuçları umut verici olsa da cihazın henüz insanlarda kullanılabilecek aşamaya gelmediği belirtiliyor. Çalışma şu an için deneysel bir kavram kanıtlama araştırması niteliği taşıyor.
Sistemin insanlarda uygulanabilmesi için öncelikle çok daha fazla kanı, daha yüksek akış hızlarında işleyebilecek kapasiteye ulaşması gerekiyor. Ayrıca tekrarlanan uygulamaların güvenliği ve uzun vadeli etkilerinin de araştırılması şart.
Araştırmacılar, sonraki aşamalarda daha büyük hayvan modelleri üzerinde deneyler yapmayı planlıyor. Farklı kanser türlerinde ve farklı hücre yüzey proteinlerini hedefleyen yeni tasarımların da değerlendirilmesi bekleniyor.
Yeni cihaz, kanser tedavisinde dikkat çekici bir araştırma alanı sunsa da henüz kanıtlanmış bir tedavi yöntemi değil. İnsanlarda kullanılabilmesi için kapsamlı güvenlik ve etkinlik çalışmalarının tamamlanması gerekiyor. Bu nedenle mevcut kanser tedavilerinin yerine geçebilecek bir yöntem olarak değerlendirilmemei.
