Evde küçük bir tamirat yaparken ya da bir prizin çalışıp çalışmadığını kontrol etmek isterken en sık başvurulan araçlardan biri kontrol kalemi oluyor.
Ancak kontrol kalemiyle ilgili “Prize sokulur mu?”, “Elektrik çarpar mı?”, “Hangi voltajda yanar?” gibi sorular da sıkça gündeme geliyor. İşte kontrol kalemi hakkında merak edilen tüm detaylar…
Kontrol Kalemi Nedir?
Kontrol kalemi, elektrik tesisatlarında faz hattı olup olmadığını anlamaya yarayan basit bir ölçü ve kontrol aracıdır.
Genellikle tornavida şeklinde olan bu alet, bir hatta veya prize elektrik gelip gelmediğini hızlıca tespit etmeyi sağlar.
Kontrol kalemi, bir devrede veya iletkende elektrik enerjisinin (gerilimin) olup olmadığını anlamaya yarayan, tornavida görünümlü bir test cihazıdır.
Kontrol Kalemi Çeşitleri Nelerdir?
Günümüzde farklı kullanım amaçlarına göre üretilmiş kontrol kalemi çeşitleri bulunmaktadır:
-
Klasik (Neon Lambalı) Kontrol Kalemi: İçinde yüksek dirençli bir köprü ve küçük bir neon lamba bulunur. En yaygın türdür.
-
Dijital Kontrol Kalemi: Üzerinde küçük bir LCD ekran bulunur ve gerilimin yaklaşık değerini sayısal olarak gösterir.
-
Temassız (Volt Dedektörü) Kontrol Kalemi: Kabloya dokunmadan, dış yüzeyden indüksiyon yoluyla elektriği tespit eder. Sesli veya ışıklı uyarı verir.
Kontrol Kalemi Ne İşe Yarar?
Kontrol kalemi; priz, anahtar, duy, sigorta ve kablolar üzerinde elektrik olup olmadığını kontrol etmek için kullanılır. Akım ya da kesin voltaj ölçümü yapmaz, yalnızca elektrik varlığı hakkında bilgi verir.
Kontrol kalemi aslında bir gerilim dedektörüdür. Akımın miktarını (Amper) veya kesin voltaj değerini (Volt) bir multimetre gibi ölçmez; sadece bakılan noktada "Faz" (elektrik) olup olmadığını gösterir.
Kontrol Kalemi Nerelerde Kullanılır?
Kullanım Alanları
-
Ev tesisatı
-
Priz ve anahtar montajı
-
Avize, lamba, sigorta kutusu
-
Elektrikçi ve bakım işleri
Kontrol Kalemi Nasıl Kullanılır?
Klasik kontrol kaleminde metal uç kontrol edilecek noktaya değdirilir.
Kalemin arka kısmındaki metal bölüme parmakla temas edilir. Eğer hatta faz varsa kalemin içindeki ışık yanar.
Dijital ve temassız modellerde ise kalemi kabloya yaklaştırmak yeterlidir. Işık veya sesli uyarı ile elektrik varlığı anlaşılır.
Kontrol Kalemi Prize Sokulur mu?
Evet, kontrol kalemi prize sokularak kullanılabilir. Ancak sadece tek delik kontrol edilmelidir. Yanan taraf faz hattını, yanmayan taraf ise nötr hattını gösterir.
Prizin deliklerinden birinde (Faz hattı) kontrol kaleminin ışığı yanmalı, diğerinde (Nötr hattı) yanmamalıdır. Eğer her iki delikte de yanıyorsa veya hiçbirinde yanmıyorsa tesisatta bir sorun var demektir.
Evlerdeki prizlerde, duylarda, sigorta kutularında ve elektrikli cihazların metal gövdelerinde kaçak kontrolü yapmak için kullanılır.
-
Kontrol Yöntemi: Uç kısmı canlı hatta değdirilir, parmak arkadaki metale basılır. Işık yanıyorsa o hatta elektrik vardır.
Kontrol Kalemi Hangi Durumda Yanar?
Kontrol kalemi, faz hattına temas ettiğinde ve devrede canlı elektrik bulunduğunda yanar.
Elektrik yoksa, nötr hattaysa ya da kalem arızalıysa ışık yanmaz.
Kontrol Kalemi En Az Kaç Voltta Yanar?
Klasik kontrol kalemleri genellikle 90–110 volt aralığında yanmaya başlar.
Türkiye’de kullanılan 220 voltluk şebeke elektriğinde rahatlıkla çalışır. Düşük voltajlı sistemlerde ise çoğu zaman tepki vermez.
Kontrol Kalemi Elektrik Çarpar mı?
Doğru ve sağlam bir kontrol kalemi kullanıldığında elektrik çarpması riski yok denecek kadar azdır. Ancak izolasyonu bozuk, çatlak ya da hasarlı kalemler ciddi tehlike oluşturabilir.
Doğru kullanıldığında ve sağlam olduğunda çarpmaz. Kalemin içindeki yüksek değerli direnç, vücudunuzdan geçen akımı mikroamper seviyesine düşürür. Ancak kalemin içi ıslaksa, gövdesi kırıksa veya direnci bozulmuşsa çarpılma riski vardır.
Kontrol kalemi bir güvenlik ekipmanı değil, yalnızca elektrik varlığını tespit etmeye yarayan yardımcı bir alettir.
Dijital Kontrol Kalemi Var mı?
Evet, dijital kontrol kalemleri mevcuttur. Bu modeller voltaj seviyesini gösterebilir, temassız algılama yapabilir ve sesli uyarı verebilir. Daha çok profesyonel kullanımda tercih edilir.
Bu cihazlar genellikle pille çalışır veya pilsiz doğrudan temasla çalışabilir.
LCD ekranlarında 12V, 36V, 55V, 110V ve 220V gibi kademeli voltaj değerlerini göstererek daha detaylı bilgi sunarlar.
Kontrol Kalemi Kullanımı İçin Pratik Tavsiyeler
-
Önce Test Edin: Çalıştığından emin olduğunuz bir prizde kalemi deneyin. Lamba bozuksa sizi yanıltabilir ve "elektrik yok" sandığınız yerde akıma kapılabilirsiniz.
-
Islak elle dokunmayın: Kalem yalıtkan olsa da, ıslak eller direnci düşürerek güvenliği tehlikeye atar.
-
Tornavida olarak zorlamayın: Kontrol kalemleri sert vidaları sökmek için tasarlanmamıştır; içindeki hassas cam lamba veya direnç kırılabilir.
-
Karanlıkta bakın: Bazen gün ışığında neon lambanın sönük ışığı fark edilmeyebilir, elinizle gölge yaparak kontrol edin.
Basit gibi görünen kontrol kalemi, doğru kullanıldığında hem zaman kazandırır hem de elektrik kaynaklı kazaların önüne geçilmesine yardımcı olur. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
