İnsan beyninin nasıl geliştiğine ilişkin yapılan yeni bir araştırma, bilim dünyasında dikkat çeken bir tartışmayı beraberinde getirdi. Stanford Üniversitesi öncülüğündeki çalışmada, beynin erken gelişim aşamasında iki farklı hücre grubundan oluştuğuna dair bulgular elde edildi.
Ancak bu durum, “İnsan beyninin içinde iki ayrı beyin var” anlamına gelmiyor. Araştırmanın asıl ortaya koyduğu nokta, beynin bazı bölümlerinin gelişimin çok erken dönemlerinde birbirinden farklı hücresel kökenlere sahip olması.
Beynin Gelişiminde İki Farklı Hücre Grubu Bulundu
Stanford Üniversitesi'nden araştırmacılar, beynin oluşumunun ilk aşamalarını incelemek için özellikle fare embriyoları üzerinde çalıştı.
Elde edilen bulgulara göre beynin gelişimine katılan hücreler başlangıçta tek bir gelişim yolunu takip etmek yerine iki farklı gruba ayrılıyor. Bu gruplardan biri daha sonra ön ve orta beynin, diğeri ise arka beynin oluşumuna katkı sağlıyor.
Araştırmacılar bu hücre gruplarının yalnızca farklı bölgelere gitmediğini, hücrelerin genetik yapısının çalışma biçiminde de bazı farklılıklar bulunduğunu belirledi.
Araştırma Neden “İki Beyin” Olarak Yorumlandı?
Çalışmanın duyurulmasıyla birlikte “İnsan beyni iki ayrı organ” şeklindeki iddialı ifadeler gündeme geldi. Bu başlıklar kısa sürede dikkat çekse de araştırmanın sonuçlarını bu şekilde yorumlamak fazla ileri bir çıkarım oluyor.
Çalışmada ortaya konan şey, yetişkin insan beyninin iki ayrı organdan meydana geldiği değil. Araştırma, embriyonik gelişimin çok erken dönemlerinde beynin farklı bölgelerini oluşturacak hücrelerin iki farklı gelişimsel yol izlediğini gösteriyor.
Dolayısıyla beynimizin içinde birbirinden bağımsız çalışan iki ayrı organ bulunmuyor.
Hücrelerin Gelişimdeki Kaderi Çok Erken Belirleniyor
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de hücrelerin ilerleyen dönemde hangi beyin bölgesine dönüşeceğine ilişkin bazı özelliklerin oldukça erken ortaya çıkması.
Araştırmacılar hücrelerin gelişimini takip ettiğinde, erken dönemdeki hücrelerin büyük bölümünün ya ön ve orta beyin tarafına ya da arka beyin tarafına katkı sağladığını gördü.
Bu durum, beynin gelişiminde hücrelerin daha başlangıç aşamalarından itibaren belirli bir “yol haritasına” sahip olabileceğini düşündürüyor.
Ancak araştırmacılar açısından bu ayrım tamamen keskin değil. Hücrelerin küçük bir bölümünün farklı gelişim bölgelerine katkı sağlayabildiği de görüldü. Bunun gelişimsel esnekliğin bir sonucu mu olduğu yoksa kullanılan yöntemlerle mi ilişkili olduğu ise daha fazla araştırma gerektiriyor.
İnsan Kök Hücrelerinde De Benzer Bulgular Görüldü
Araştırmanın bir başka önemli tarafı ise insan pluripotent kök hücreleriyle yapılan çalışmalarda da benzer gelişimsel ayrımların gözlenmesi.
Bu hücreler farklı türde dokulara dönüşebilme özellikleri taşıyor. Araştırmacılar, bazı hücrelerin beynin hangi bölümüne dönüşeceğine ilişkin gelişimsel özelliklerin oldukça erken aşamada ortaya çıkabildiğini belirledi.
Bu bulgu, beynin gelişiminin nasıl kontrol edildiğini anlamak açısından önemli görülüyor.
Araştırmanın Tıp İçin Önemi Daha Büyük Olabilir
Çalışmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri laboratuvar ortamında ortaya çıktı. Araştırmacılar, insan kök hücrelerinden daha önce üretimi zor olan bazı arka beyin motor nöronlarınıoluşturmayı başardı.
Üretilen hücrelerin elektriksel aktivite gösterebildiği ve belirli bölgelere özgü proteinleri taşıdığı belirtildi.
Bu tür laboratuvar modelleri, sinir sistemini etkileyen hastalıkların araştırılmasında kullanılabilir. Özellikle ALS ve spinal müsküler atrofi (SMA) gibi motor nöronları etkileyen hastalıkların mekanizmalarını anlamak ve gelecekte yeni tedavi yöntemlerini araştırmak açısından önem taşıyabilir.
“İki Beynimiz Var” Demek Doğru Değil
Stanford araştırmasının en çok konuşulan kısmı “beynin iki ayrı organ olduğu” iddiası olsa da bilimsel açıdan asıl önemli nokta bundan farklı.
Araştırma, beynin embriyonik gelişiminin çok erken aşamalarında farklı hücre gruplarının farklı gelişim yollarına ayrıldığını ortaya koyuyor. Bu bulgu, beynin nasıl şekillendiğini ve hücrelerin nasıl farklı beyin bölgelerine dönüştüğünü anlamaya yardımcı olabilir.
Yani kafatasımızın içinde iki ayrı beyin bulunmuyor. Asıl sürpriz, tek bir beyin yapısının oluşumunun başlangıcında birbirinden farklı gelişimsel kökenlerin önemli rol oynayabilmesi.
