Dijitalleşen dünyada kağıt sayfaların yerini ekranların alması, fıkhî açıdan "Mushaf" tanımını da yeniden şekillendirdi.
Sizler için bu konuyu derinlemesine araştırdık ve fıkıh alimlerinin güncel görüşlerini kapsayan "özel haber dosyası" hazırladık.
Avucumuzdaki Rahmet: Dijital Mushafların Fıkhî Statüsü
Geleneksel hat sanatıyla yazılmış Mushaflardan, piksellerle örülü mobil uygulamalara geçiş süreci, beraberinde "Abdestli dokunmak şart mı?" ve "Dijital ekran Mushaf sayılır mı?" sorularını getirdi. İşte dijital mushafların hükmüne dair bilinmesi gereken temel başlıklar:
1. Abdestsiz Dokunma Meselesi: Cam vs. Kağıt
İslam hukukunda asıl kural, Kur’an-ı Kerim’in yazılı olduğu kağıda (Mushaf’a) abdestsiz dokunulmamasıdır. Ancak dijital cihazlar (telefon, tablet) söz konusu olduğunda hüküm değişmektedir:
-
Ekranın Mahiyeti: Alimlerin büyük çoğunluğu, telefon ekranındaki yazıların "kalıcı bir nakış" değil, elektrik sinyalleriyle oluşan "geçici ışık yansımaları" olduğunu belirtir.
-
Hüküm: Kur’an uygulaması açıkken telefonun cam yüzeyine abdestsiz dokunmak caiz görülmektedir. Çünkü siz aslında Kur’an harflerine değil, koruyucu bir cam tabakasına dokunuyorsunuz. Ancak edeben ve takva gereği abdestli olmak her zaman tavsiye edilir.
2. Mushaf Hükmünde mi?
Bir cihazın tamamen "Mushaf" sayılabilmesi için sadece Kur’an amacıyla üretilmiş olması veya o an ekranda ayetlerin görünmesi gerekir.
-
Uygulama kapalıyken telefonunuz sıradan bir eşyadır; tuvalete girilmesinde veya abdestsiz taşınmasında bir sakınca yoktur.
-
Uygulama açıkken ise ekrana gösterilen hürmet, Kur’an’a gösterilen hürmet gibidir.
3. Dijitalden Okunan Hatim Geçerli mi?
En çok merak edilen konulardan biri de dijital ekrandan yapılan hatmin "eksik" kalıp kalmayacağıdır.
-
Kıraat Esastır: Hatim sevabı, kelimelerin ağızdan dökülmesi (kıraat) ile kazanılır. Okunan mecranın kağıt, deri, taş veya dijital ekran olması bu sevabı değiştirmez.
-
Hüküm: Dijital cihazlardan yapılan okumalar tam bir hatim sevabı kazandırır.
4. Sesli Dinleme ve Takip (Mukabele)
Dijital cihazların sunduğu en büyük kolaylık, bir kâriyi (okuyucuyu) dinlerken aynı zamanda gözle takip edebilmektir.
-
Sadece dinlemek "semâ" (işitme) sevabı kazandırırken, aynı anda ekrandan takip etmek "nazar" (bakma) sevabını da ekler.
-
Bu yöntem, özellikle tecvid ve mahreç öğrenmek isteyenler için en faziletli öğrenme araçlarından biri kabul edilir.
Önemli Not: Dijital Mushaf kullanırken bildirimlerin (mesaj, arama vb.) gelmesi huşuyu bozabilir. Bu nedenle mukabele veya hatim esnasında cihazın "Rahatsız Etme" moduna alınması, ibadetin manevi kalitesini artırmak adına fıkhen tavsiye edilen bir edeptir.
Dijital Kıraat ve Mahremiyet Edebi
Dijital cihazlar üzerinden Kur’an okumak, teknik olarak " Mushaf okuma" hükmünde olsa da, ibadetin manevi bütünlüğü açısından bazı özel durumlar öne çıkmaktadır:
1. Dijitalden Okurken Kıbleye Dönme Zorunluluğu
İslam geleneğinde Kur’an okurken kıbleye yönelmek, ibadetin en önemli "adabından" biridir.
-
Asıl Hüküm: Kur’an okumak için kıbleye dönmek farz değildir; sünnet ve edeptir. Dolayısıyla, telefonunuzdan otobüste, yolda veya uzanırken (edep sınırları dahilinde) kıbleye dönmeden okumanızda bir günah yoktur.
-
Dijital Avantaj: Ancak hatim veya uzun süreli bir kıraat yapacaksanız, cihazı bir rahle gibi kullanarak kıbleye yönelmek sevabın kemalini artırır. Eğer imkan varsa, her ibadette olduğu gibi kıbleye yönelmek "hürmetin" bir nişanesidir.
2. Başörtüsü ve Kıyafet Adabı
Birçok kullanıcının en çok tereddüt ettiği konu, ev halindeyken telefondan Kur’an okurken başın açık olup olamayacağıdır.
-
Namaz Dışı Okuma: Namaz kılarken başörtüsü farzdır, ancak namaz dışında Kur’an okurken veya dinlerken başın örtülmesi şart (farz) değildir. * Hüküm: Bir hanımefendi, evinde başı açık bir şekilde telefonundaki uygulamadan Kur’an okuyabilir, hatim takibi yapabilir. Bu durum ibadetin geçerliliğine engel teşkil etmez.
-
Edep Boyutu: Alimler, Allah’ın kelamı ile meşgul olurken (dijital ekran dahi olsa) sanki bir hoca huzurundaymış gibi derli toplu ve tesettüre uygun bir kıyafetle bulunmanın "edeben" çok daha faziletli olduğunu belirtirler.
3. Dijital Okumalarda "Secde" ve "Dua" Edebi
-
Secde Ayetleri: Dijitalden okurken bir secde ayetine denk gelirseniz, başınız açık olsa bile (eğer kadınsanız) tilavet secdesi yapacağınız an başınızı örtmeniz gerekir. Çünkü tilavet secdesi bir "namaz cüzü" sayılır ve namaz şartlarına (setr-i avret) tabidir.
-
Uzanarak Okuma: Telefondan uzanarak Kur’an okumak caizdir. Ancak ayakları Kur’an’ın (cihazın) olduğu yöne doğru uzatmamak, manevi hürmet açısından önemlidir.
-
Dijital platformlarda Kur’an ile meşgul olurken, cihazın ekranına gelen "reklam" veya "uygunsuz içeriklerin" engellenmesi için interneti kapatmak (Uçak Modu) veya reklam engellemeli uygulamalar kullanmak, kalbi huzur için en doğrusudur.
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
