Türkiye'nin en çok konuşulan sosyal destek projesi olan "vatandaşlık maaşı" için kritik eşik aşılmak üzere. Resmî adıyla Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, yani GETAD, Ekim 2026 itibarıyla etki analizlerinin tamamlanmasıyla birlikte somut bir takvime oturuyor. Dar gelirli milyonlarca ailenin gözünü diktiği bu sistemde başvuru şartları, ödeme tutarları ve pilot iller hâlâ en çok merak edilen soruların başında geliyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR, NASIL ÇALIŞACAK?
Öncelikle bir yanılgıyı düzeltmek gerekiyor. Vatandaşlık maaşı, herkese koşulsuz para dağıtılan bir sistem değil. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın TBMM Genel Kurulu'nda duyurduğu bu model, hanelerin gelirini belirli bir eşik seviyeye tamamlamayı hedefliyor. Yani ailenizin toplam geliri belirlenen sınırın altında kalıyorsa, devlet aradaki farkı cebinize yatırıyor. Sınırın üstündeyseniz bu destekten yararlanamıyorsunuz.
Sistemin en önemli farkı şu: Mevcut dağınık sosyal yardım programlarının tümünü tek bir çatı altında birleştirmesi planlanıyor. Şimdi farklı kurumlardan alınan farklı yardımlar, tek bir kanal üzerinden ve daha adil bir şekilde dağıtılacak.
KİMLER YARARLANABİLECEK?
GETAD'dan yararlanma şartları henüz kesinleşmiş olmasa da öne çıkan kriterler şöyle sıralanıyor:
Hane içinde kişi başına düşen aylık gelirin net asgari ücretin üçte birinin altında olması
17 yaş altı çocuk sayısı
Hanede engelli veya yaşlı birey bulunması
Düzenli geliri olmayan veya düşük gelirli emekliler
Çalışamayacak durumda olan bireyler
Önemli bir detay daha var: Sistem bireysel değil, hane bazlı çalışıyor. Yani tek başınıza değil, tüm ailenizin gelir durumu değerlendirilecek.
NE KADAR ÖDENECEK?
İşte en çok sorulan soru. Ancak bu sorunun net bir cevabı henüz yok. Kesinleşmiş bir ödeme tutarı veya standart bir maaş rakamı açıklanmadı. Bilinen şu ki her haneye aynı miktar ödenmeyecek. Destek tutarı, ailenin gelir durumuna göre kademeli olarak belirlenecek.
Üstelik bölgesel farklılıklar da hesaba katılacak. Kiraların çok yüksek olduğu bir şehirde yaşayan aile ile ısınma giderlerinin öne çıktığı bir bölgede yaşayan aile, farklı kalemlerden destek görebilecek. Bu yaklaşım, Türkiye'nin her köşesinde aynı reçeteyi uygulamak yerine, bölgenin gerçek ihtiyacına göre şekillenen bir model ortaya koyuyor.
PİLOT İLLER BELLİ OLDU MU?
Hayır, henüz resmî bir pilot il listesi açıklanmadı. Ancak Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı koordineli bir şekilde çalışmaları sürdürüyor. Pilot illerin seçiminde nüfus yoğunluğu, coğrafi çeşitlilik ve sosyoekonomik düzey gibi kriterlerin göz önünde bulundurulması planlanıyor. Uygulamanın, mahalle bazlı ihtiyaç haritası gözetilerek düşük gelirli bölgelerden başlayacağı öğrenildi.
UYGULAMA NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
Takvim şu şekilde şekillenecek:
Ekim 2026: Etki analizlerinin tamamlanması bekleniyor
2026 sonuna kadar: Pilot illerde uygulamaya geçilmesi hedefleniyor
2027: Tüm Türkiye genelinde yaygınlaştırılması planlanıyor
Yani henüz bugün başvuru yapabileceğiniz bir sistem yok. İnternette dolaşan "vatandaşlık maaşı başladı" veya "hemen başvurun" şeklindeki paylaşımlara itibar etmeyin. Resmî başvuruların e-Devlet üzerinden alınması öngörülüyor ancak bunun için sistemin fiilen başlamış olması gerekiyor.
İSTİHDAM ŞARTI VAR MI?
GETAD'ın en dikkat çekici özelliklerinden biri istihdam odaklı yapısı. Sistem, sadece para dağıtmayı değil, ailelerin iş gücüne katılımını teşvik etmeyi de hedefliyor. Ailede en az bir kişinin istihdama katılması veya meslek edinmesi öncelikli hedef olarak belirlendi. Bir aile ferdinin çalışmaya başlamasıyla birlikte gelir desteğinin kademeli olarak sona ermesi öngörülüyor.
Bu yaklaşım, "para ver ve unut" mantığı yerine "para ver ama üretken hâle getir" felsefesini benimsediğini gösteriyor.
MALİYETİ NE OLACAK?
Prof. Aziz Çelik gibi uzmanlar, böyle bir sistemin 2026 yılı için yaklaşık 1,5 trilyon TL'lik bir bütçe yükü oluşturabileceğini öngörüyor. Bu ciddi bir rakam ve hükümetin bütçe disipliniyle sosyal koruma harcamalarını nasıl dengeleyeceği büyük önem taşıyor. 2027 bütçesinin TBMM'de görüşülmesi sürecinde bu kalem, en çok tartışılan başlıklardan biri olmaya aday.
VATANDAŞLARA UYARI
Şu an itibarıyla vatandaşlık maaşı ödemesi yapan, başvuru alan veya yasal olarak yürürlüğe girmiş bir mekanizma bulunmuyor. Sosyal medyada ve bazı internet sitelerinde yer alan "başvurular başladı" veya "ödeme tarihi kesinleşti" şeklindeki haberlere karşı dikkatli olun. Bilgilerin doğruluğu için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın resmî internet sitesini ve Resmî Gazete'yi takip edin.
Özetle, vatandaşlık maaşı gerçek bir proje ve ciddi bir şekilde ilerliyor. Ancak henüz yürürlükte değil. Ekim 2026'da tamamlanacak etki analizleri, bu sistemin gerçek yol haritasını ortaya koyacak. Milyonlarca dar gelirli ailenin beklentisi büyük, sürecin yakından takip edilmesi gereken kritik bir dönemece girildi.
