Zeytinde tarihi rekor bekleniyor! Düşük fiyatlar nedeniyle ürünler dalında kalabilir

Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Mustafa Tan, Türkiye’nin 2026/27 sezonunda zeytin üretiminde tarihi bir rekora ulaşmasının beklendiğini, ancak mevcut piyasa koşullarının hasadı tehdit ettiğini söyledi.

Tan, 4 milyon 30 bin ton olarak öngörülen zeytin rekoltesine rağmen dip zeytinlerin ve seyrek tutumlu ağaçlardaki ürünlerin toplanamaması nedeniyle 588 bin tonluk zeytinyağı üretim tahmininin gerçekleşmeyebileceğini belirtti.

Zeytin rekoltesinde tüm zamanların rekoru bekleniyor

Yeni sezonun rekolte tahminlerini değerlendiren Dr. Mustafa Tan, Türkiye’de 2026/27 sezonunda toplam 4 milyon 30 bin ton zeytin üretiminin öngörüldüğünü açıkladı.

Beklenen rekoltenin 1 milyon 163 bin tonunun sofralık zeytin olarak değerlendirileceğini bildiren Tan, kalan yağlık zeytinlerden ise 588 bin ton zeytinyağı elde edilmesinin beklendiğini ifade etti.

Tan, tahminlerin gerçekleşmesi halinde Türkiye’nin sofralık zeytin üretiminde yeniden dünya birinciliğine, zeytinyağı üretiminde ise İspanya’nın ardından dünya ikinciliğine yükseleceğini kaydetti.

Zeytin fiyatları üretim maliyetinin altında kaldı

Rekor üretim beklentisine rağmen üreticilerin ekonomik kaygılar yaşadığını belirten Tan, zeytin ve zeytinyağında üretim maliyetleri ile piyasadaki alım fiyatları arasındaki farka dikkat çekti.

Tan’ın açıkladığı kilogram başına ortalama üretim maliyetleri ve alım fiyatları şöyle:

Alım fiyatlarının artan maliyetleri karşılamadığını vurgulayan Tan, tarihi rekolte beklentisinin üreticide sevinç yerine endişe ve hüzne yol açtığını ifade etti.

Zeytinler dalında ve yerde kalabilir

Mevcut fiyatların hasat sürecini olumsuz etkileyebileceğini belirten UZZK Başkanı Tan, yere dökülen yaklaşık yüzde 30-40 oranındaki dip zeytinin toplanamama riski bulunduğunu söyledi.

Engebeli arazilerde bulunan, hasat maliyeti yüksek ve seyrek ürün veren ağaçlardaki zeytinlerin de toplanmadan kalabileceğini kaydetti.

Zeytinyağı randımanında da düşüş yaşandığını belirten Tan, normal şartlarda 1/5 olması gereken randımanın bu sezon 1/6 ile 1/10 arasında değiştiğini açıkladı.

Tan, ürünlerin dalında veya yerde bırakılması halinde zeytinyağı rekoltesinin tahminlerin yüzde 30 ila 50 altında kalabileceği uyarısında bulundu. Rekor üretim beklenen sezonun adeta bir “yok yılı” gibi geçebileceğini dile getirdi.

UZZK Başkanı Tan’dan zeytin üreticileri için 6 öneri

Dr. Mustafa Tan, üretimdeki risklerin azaltılması, iç tüketimin artırılması ve ihracat yoluyla Türkiye’ye milyarlarca dolarlık döviz girdisi sağlanması amacıyla alınması gereken önlemleri sıraladı.

Tan’ın açıkladığı çözüm önerileri şöyle:

• Üreticiye fark ödemesi: Avrupa Birliği müktesebatına uyum çerçevesinde, üretim maliyetlerini karşılayacak şekilde zeytinyağına kilogram başına yaklaşık 1 avro, sofralık zeytine ise 20 avro sent fark ödemesi yapılması.

• İhracat desteği: Dökme, fason işlenen ve 1-5 kilogramlık ambalajlarla gerçekleştirilen ihracat için geçmişte olduğu gibi ton başına sırasıyla 100, 300 ve 750 dolara kadar ihracat iadesi verilmesi.

• Stoklama yardımı: İspanya’daki uygulamaya benzer şekilde, zeytinyağı fiyatlarının maliyetin altına düşmesi nedeniyle kooperatifler aracılığıyla stoklama desteği sağlanarak piyasanın düzenlenmesi.

• AB ihracat kontenjanının artırılması: Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne gümrük ve vergiden muaf zeytinyağı ihracatında 100 ton seviyesindeki kontenjanının, Tunus’a tanınan 56 bin 400 tonluk kontenjan düzeyine çıkarılması.

• Yeni satış ve takas imkânları: Devlet eliyle, ikili ticari ilişkilerin güçlü olduğu Türki cumhuriyetler ve benzeri ülkelere zeytinyağı satışı yapılması veya mal değişimi mekanizmalarının işletilmesi.

• İç tüketimin artırılması: Hükümet tarafından zeytinyağı ve sofralık zeytinin faydalarını anlatan kamu spotları hazırlanarak toplumun bilgilendirilmesi.