Gece gökyüzünü süsleyen milyarlarca yıldız, aslında gündüz vakti de aynı yerlerinde durmaya devam ediyor. Ancak Güneş’in doğuşuyla birlikte bu devasa gök cisimleri insan gözü için tamamen görünmez hale geliyor.
Bilimsel araştırmalar, bu durumun yıldızların sönmesinden değil, Dünya atmosferinin Güneş ışığıyla girdiği etkileşimden kaynaklandığını kanıtlıyor. Işığın saçılması olarak bilinen bu fenomen, gökyüzünü bir perde gibi örtüyor.
Atmosferin ışık perdesi: Rayleigh saçılması
Güneş’ten gelen ışık Dünya atmosferine girdiğinde, havayı oluşturan azot ve oksijen molekülleriyle çarpışıyor. Bu çarpışma sonucunda güneş ışığı her yöne dağılıyor. Kısa dalga boyuna sahip olan mavi ışık, diğer renklerden daha fazla saçılıyor.
Bu duruma bilim literatüründe $Rayleigh$ $saçılması$ adı veriliyor. Saçılan bu yoğun mavi ışık, gökyüzünün parlak bir arka plana sahip olmasına neden oluyor. Yıldızların uzak ve zayıf olan ışığı, atmosferdeki bu parlaklığın altında kalarak seçilemez hale geliyor.
Kontrast farkı ve insan gözünün limitleri
Bir nesnenin görülebilmesi için arka planıyla arasında belirli bir kontrast farkı olması gerekir. Gündüz vakti atmosfer o kadar parlaktır ki, yıldızlardan gelen ışık bu yoğunluğun yanında etkisiz kalır. Bu durum, parlak bir stadyum ışığı altında yanan küçük bir mumun fark edilememesine benzetilir.
Öte yandan, atmosferin bulunmadığı Ay gibi ortamlarda gökyüzü her zaman siyah görünür. Astronotlar, Ay yüzeyinde Güneş tepedeyken bile yıldızları görebilmektedir. Bu da yıldızların görünmezliğinin tamamen atmosferik bir olay olduğunu kanıtlar.
Gündüz yıldız görmek mümkün mü?
Bazı özel durumlarda gündüz vakti de gök cisimlerini görmek mümkündür. Gökyüzünün en parlak gezegeni olan Venüs, konumu uygun olduğunda ve hava çok berrak olduğunda gün ortasında soluk bir nokta olarak fark edilebilir.
Ayrıca, tam güneş tutulmaları sırasında Ay, Güneş diskini tamamen örttüğünde gökyüzü saniyeler içinde kararır. Bu kısa sürede atmosferdeki ışık saçılması durduğu için en parlak yıldızlar ve gezegenler çıplak gözle izlenebilir hale gelir.
