Vergi Denetim Kurulu, kayıt dışı ekonomi ve sahte fatura kullanımını önlemek için Türkiye’de yeni bir dönemi başlattı. Yapay zekâ destekli KURGAN (Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi), piyasadaki firmaların mal ve hizmet alım-satım verilerini anlık olarak taramaya başladı. Ancak sistemin ilk günlerinde gönderilen “riskli mükellef” uyarıları, özellikle firmalar ve mali müşavirler arasında paniğe neden oldu.
KURGAN Sistemi Piyasayı Nasıl Tarıyor?
KURGAN, Türkiye çapında faaliyet gösteren firmaların tüm alış ve satış işlemlerini anlık olarak analiz ediyor. Sistemde;
- Mal ve hizmet alım-satım verileri,
- Fatura ve ödeme kayıtları,
- Daha önceki denetim ve beyan geçmişi gibi veriler
bir araya getiriliyor ve her işlem risk puanı ile değerlendiriliyor. Sistem, riskli gördüğü işlemlerle ilgili firmalardan bilgi talep edebiliyor; örneğin, indirimlerin doğru uygulanıp uygulanmadığı veya düzeltme beyannamesi verilip verilmediği soruluyor.
İlk Bildirimler Piyasada Karışıklığa Yol Açtı
KURGAN’ın ilk mesaisi sırasında, bazı firmalara resmi inceleme yapılmadan riskli mükellef uyarısı gönderildi. Hatta bu uyarılar, uyarı gönderilen firmaların ticari ortaklarına da iletilince, piyasada belirsizlik ve panik başladı.
- Bazı firmalar, riskli görülen tedarikçileriyle ilişkilerini kesmeye başladı.
- Özellikle ithal girdiye dayalı alımlar, yanlışlıkla naylon fatura şüphesiyle işaretlendi.
- Bu durum, köklü ve güvenilir firmaların ticari itibarına zarar verdi.
Mali Müşavirler ve Sektör Temsilcileri Ne Diyor?
Ticari piyasada belirsizliğe yol açan bu uygulama, firmalar kadar mali müşavirleri de yoğun mesaiye itti. TÜRMOB Başkanı Emre Kartaloğlu, şunları vurguladı:
"Kayıt dışı ekonomi ile mücadele için KURGAN’ın arkasındayız. Ancak sistemin yasal altyapısı ve veri doğrulama süreçleri daha sağlam olmalı. Aksi takdirde, firmaların ticari itibarı zarar görebilir."
Sektör temsilcileri, hiçbir somut tespit olmadan gönderilen riskli mükellef uyarılarının ticari güveni sarsabileceğini ifade ediyor.
Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadelede Yeni Dönem
KURGAN, uzun vadede Türkiye’de kayıt dışı ekonomi ve sahte fatura kullanımını azaltmayı hedefliyor. Sistem, doğru yönetildiğinde firmalar arasındaki ticari güveni artırabilir ve vergi kayıplarının önüne geçebilir. Ancak uzmanlar, ilk uygulama sırasında yaşanan hataların önlenmesi ve sistemin şeffaflığı için acil önlemler alınması gerektiğini belirtiyor.
