Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK), finansal hesapların dolandırıcılık, yasa dışı bahis ve kumar gibi suçlarda kullanılmasını önlemek amacıyla “Kiralık Hesaplarla Mücadele Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberi” hazırladı.
Rehberle kiralık hesapların daha erken tespit edilmesi, şüpheli işlemlerin etkin biçimde izlenmesi ve finansal sistemin suç gelirlerinin aktarılmasında kullanılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
“Hesabına para gelsin, sen bana gönder” talebine dikkat
MASAK’ın değerlendirmesine göre banka hesaplarının hesap sahibi dışındaki kişiler tarafından kullanılması, kişilerin farkında olmadan suç gelirlerinin aktarıldığı bir zincirin parçası haline gelmesine neden olabiliyor.
Rehberde, sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarından yapılan ücret veya komisyon tekliflerinin yanı sıra arkadaş, akraba ve iş çevresinden gelen taleplerin de risk oluşturabileceğine dikkat çekildi.
“Hesabına para gelsin, sen bana gönder” veya “Kartını kısa süre kullanacağım” gibi taleplerin, hesap sahibini farkında olmadan suç faaliyetleriyle bağlantılı işlemlerin içine çekebileceği belirtildi.
Hesabın ücret karşılığında kullandırılması kadar herhangi bir maddi karşılık olmaksızın üçüncü kişilerin kullanımına bırakılması da risk kapsamında değerlendiriliyor.
Yalnızca IBAN paylaşımı kiralık hesap sayılmıyor
Kiralık hesap uygulaması sadece banka hesabı veya IBAN bilgisinin başkasına verilmesiyle sınırlı değil.
Mobil bankacılık şifreleri, banka kartları, kart şifreleri ve tek kullanımlık doğrulama kodlarının başka kişilere verilmesi de hesabın kontrolünün üçüncü kişilere geçmesine yol açabiliyor.
Banka hesaplarının yanı sıra ödeme ve elektronik para hesapları, ticari hesaplar, POS ve sanal POS bağlantıları ile kripto varlık platformlarındaki hesaplar da bu kapsamda değerlendirilebiliyor.
Mobil ve internet bankacılığı kısıtlanabilecek
Rehbere göre kiralık hesap kullanımının tespit edilmesi veya buna ilişkin güçlü belirtiler bulunması halinde finansal kuruluşlar çeşitli tedbirler alabilecek.
Bu kapsamda mobil ve internet bankacılığı erişimleri kapatılabilecek veya sınırlandırılabilecek. Olayın niteliğine göre banka kartları ile POS ve sanal POS hizmetleri durdurulabilecek, işlem limitleri düşürülebilecek ve müşteriye yeni finansal ürün verilmemesi gündeme gelebilecek.
Riskin devam etmesi veya hesabın üçüncü kişiler tarafından yönetildiğinin belirlenmesi halinde bazı işlemler gerçekleştirilmeyebilecek ve müşteriyle iş ilişkisi sona erdirilebilecek.
Bankalar hesap hareketlerini yakından inceleyecek
MASAK, bankalar, ödeme ve elektronik para kuruluşları ile kripto varlık hizmet sağlayıcılarının şüpheli işlemler karşısındaki yükümlülüklerini de hatırlattı.
Finansal kuruluşların müşterilerin meslek, gelir düzeyi ve ekonomik faaliyetlerini hesap hareketleriyle karşılaştırması gerekecek. Gelir düzeyiyle uyumsuz transferler, yoğun işlem yapılan kişiler ve işlemlerin amacı yakından incelenebilecek.
Gerekli görülmesi halinde müşteriyle doğrudan iletişime geçilerek işlemlerden haberdar olup olmadığı ve hesabı fiilen kimin kullandığı araştırılabilecek.
Her şüpheli işlem cezai sorumluluk anlamına gelmiyor
Rehberde, suçtan kaynaklanan paraların aktarıldığı bilinen hesap ağlarında işlemlerin bu durum bilinerek ve istenerek sürdürülmesi halinde olayın niteliğine göre adli süreçlerin gündeme gelebileceği belirtildi.
Buna karşılık yalnızca şüpheli işlem belirtilerinin bulunması veya idari yükümlülüklere aykırılık tek başına cezai sorumluluk anlamına gelmiyor. Cezai sorumluluk değerlendirilirken suçun niteliği ile ilgili kişilerin bilgi ve iradesi dikkate alınacak.
