Kültürümüzün değişmez parçalarından türküler, bazen en mutlu anımızın bazen de duygu dolu zamanların vazgeçilmezi. Düğünlerde eğlencelerde ağıtlarda hep yanı başımızda. İnegöl insanı da uzun yıllardır mesken edindiği İnegöl’de özellikle köy türkülerini dünden bugüne taşımış. Bir kısmı notaya alınmış, TRT repertuarından da geçmiş. Kimisi de hala köy düğünlerinde, meydanlarında okunmaya devam ediyor. Unutulmaya yüz tutsa da İnegöl Belediyesi ve bazı İnegöllü müzisyenler tarafından paylaşılarak; yeni neslin türkülere ulaşması sağlanılıyor.
YÖRESEL İNEGÖL TÜRKÜLERİ
İnegöl Araştırmaları - Sosyal ve Kültürel Hayat kitabında yer alan İnegöl türkülerinin derlenmesi, korunması, gelecek kuşaklara aktarımı ve notalandırılması konulu araştırmada Müzik Öğretmeni, Kültür Bakanlığı Mahalli Sanatçısı Rıdvan Sayın İnegöl türkülerine ilişkin şu ifadelere yer veriyor: Yapılan derleme çalışmaları sonucunda, İnegöl yöresine ait türkülerin hem müzikal yapı hem de söz temaları açısından oldukça zengin bir çeşitlilik sunduğu belirlenmiştir. Elde edilen veriler, yöredeki kültürel katmanların —Manav, Yörük ve Göçmen topluluklarının— müzik anlayışına doğrudan yansıdığını göstermektedir”
2/4’LÜK VE 9/8’LİK TÜRKÜLER
Türkülerin ritm ve makamsal seyirleri hakkında da bilgiler veren Sayın; “Müzikal Bulgular Derlenen türkülerde en yaygın usûllerin 2/4 (manav oyun havaları) ve 9/8 (yörük zeybekleri ve kıvrak ezgiler) olduğu tespit edilmiştir. Ezgi yapılarında genellikle hicaz, hüseyni, kürdi ve uşşak dizileri öne çıkmaktadır. Bu durum, bölgenin hem Marmara hem de İç Anadolu müzik sistemlerinden etkilendiğini göstermektedir. Türkülerin çoğunda bağlama, kemane, klarnet ve ritim çalgıları (davul, darbuka) ön plandadır. Bazı köylerde klarnet-zurna–davul üçlüsü hâlâ düğün ve şenliklerde geleneksel biçimde kullanılmaktadır. Eserlerin melodik seyirlerinde süslemeler, portamento geçişler ve kısa motif tekrarları dikkat çekmekte; bu da mahalli icra üslubunun karakteristik özelliğini oluşturmaktadır” ifadelerini kullanıyor.
AŞK VE AYRILIK TEMALI TÜRKÜLER
Türkülerin ana temalarına da değinen Rıdvan Sayın; “Sözlü içerikler incelendiğinde türkülerde belirgin temalar olarak aşk, gurbet, doğa, tarım, toplumsal dayanışma ve düğün gelenekleri öne çıkmaktadır. Özellikle gurbet teması, İnegöl’ün tarihsel olarak göç yolları üzerinde bulunmasıyla ilişkilidir. Aşk ve ayrılık temalı türküler, yöredeki duygusal ifade biçimlerini yansıtırken; düğün, imece, yayla ve hasat temaları sosyal dayanışmayı simgelemektedir. Bazı türkülerde yer alan yer adları (Maden, Kurşunlu, Akbaşlar, Dömez), türkülerle mekân arasındaki güçlü bağın bir göstergesidir” diyor.
Türkülerin incelendiğinde ortak noktaları olduğuna da değinen Sayın, şöyle devam ediyor: “İlk olarak, usul ve melodik çeşitlilik açısından İnegöl türkülerinin hem Marmara hem de Balkan müzik gelenekleriyle kesiştiği görülmüştür. Bu durum, göç yolları üzerinde bulunan İnegöl’ün tarihsel çok kültürlülüğünü doğrular niteliktedir. Literatürde, bölgesel halk müziği çalışmalarında coğrafyanın müzikal yapıyı şekillendirdiği sıkça vurgulanırken, bu çalışmada İnegöl türküleri özelinde Manav–Yörük–Göçmen hatlarının aynı repertuvar içinde kaynaştığı belirgin biçimde ortaya çıkmıştır. Bir diğer tartışma noktası, mahalli icracıların kültürel aktarımdaki rolünün vazgeçilmezliğidir. Saha görüşmelerinde yerel ustaların aktardığı icra üslubu, süsleme teknikleri ve yorum farklılıkları, notaya alınmış standart repertuvarın ötesinde bir derinlik sunmaktadır. Bu bulgu, literatürde sıkça vurgulanan “somut olmayan kültürel mirasın taşıyıcısı” kavramıyla örtüşmekte; ancak İnegöl özelinde bu taşıyıcılığın çoğunlukla aile içi usta-çırak ilişkisi üzerinden ilerlediği görülmüştür”
YOUTUBE’DE YER ALAN TÜRKÜLER
Kitapta yer alan ve notası da paylaşılan türküler şöyle: Çitli’den Harman Kalkar, Halilim Ağıdı, Gümbürdesin Bilalköy’ün kuyusu, Kulaca’nın lambaları harlıyor, Ölüyom Kezbanım Ben, Şu Harmanım Yerine, Üzülce’nin Çamları, Geline Bak Geline, Yazmanın Ucu Boyalı,
Rıdvan Sayın ayrıca İnegöl Belediyesinin Youtube kanalında 7 türküyü seslendirdi: Başındaki Gülüdür, Kütahya Yolunda Buldum İzini, Gide Gide Gitmez Oldu, Şapkayı Eğdirmeli, Şirvan Yansın, Yalel, Hamdiyem
RÜSTEM AVCI’NIN DERLEDİĞİ TÜRKÜLER
TRT İstanbul Radyosu sanatçısı İnegöllü Rüstem Avcı da bir çok İnegöl türküsünü derlemiştir. Bunlardan bazıları: Olukman’dan indirdiler, Süpürtü’ye getirdiler, Bugün Hava Bulutlu, Dokuşun Tatarları, Gozulcanın kelleri, Şimdi buradan geçti, Hamzabey güzelleri vay. Avcı da Yotube hesabında bu eserleri seslendirmiştir.
İNEGÖL TÜRKÜLERİ ALBÜMÜ
Mehmet Mustafa ve Can Köseleci tarafından 17 Mayıs 2012 tarihinde Selçuk Müzik tarafından çıkarılan ve içerisinde 15 eserin yer aldığı albümde yer alan İnegöl türkülerinden bazıları şunları: Amanın Yeşil Dere, İnegöl Zeybeği, Avlıları Düz Oyun, Başımdaki Güldür, İnegöl Çiftetellisi (Erkek/Kadın), Kurşunlu Zeybeği
MADEN TÜRKÜLERİ
İnegöllü müzisyen ve yazar Emel Örgün, Belgesel Tarih adlı sitede “İnegöl Maden Köyü Düğün Geleneği“ adlı yazısında çocukluğunda gözlemlediği düğünleri ve söyledikleri türküleri paylaşıyor. Müzeyyen Örgün’ün kaynak kişi olarak yer aldığı Yücel Paşmakçı’nın notaya alıp kendisinin derlediği Maden köyü gelin ağlatma havası Altın tas içinde kınam ezilir annem ezilir adlı türkü de yazının içerisinde TRT notasıyla yer alıyor. Aynı şekilde Maden köyünün türküsü TRT repertuarın da yer alan Cezayerinin (Cezayir’in) harmanları savrulur, Esvap yuduğum aktaşlar türkülere de yazının içerisinde yer verilmiş.
