İslam dini, "Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız" ilkesi üzerine bina edilmiştir. Rabbimiz, kullarına taşıyamayacağı yükü yüklemez.
Ramazan orucu İslam’ın beş şartından biri ve nefis terbiyesi için eşsiz bir ibadet olsa da, hayatın olağan akışındaki zorunluluklar ve insani haller için Kur’an ve Sünnet çerçevesinde çeşitli ruhsatlar (izinler) tanınmıştır.
İslam dini, kişileri güçleri ölçüsünde sorumlu tutar. İslam Dininde zorluklara karşı kolaylaştırıcı hükümler vardır. Ramazan orucu da, belli şartlar altında tutulmayabilir, ertelenebilir veya fidyesi verilebilir.
Kur’an-ı Kerim’de Bakara Suresinde belirtilen:
“Oruç, Allah’a karşı gelmekten sakınasınız diye, sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de sayılı günlerde farz kılındı.” ayetiyle başlayan bu ibadetin, bazı durumlarda ertelenmesi veya fidyesinin verilmesi mümkündür.
Oruç Tutamamanın Geçerli Sebepleri nelerdir?
1-Yolculuk
En az doksan km mesafedeki bir yere yolculuk edecek kişiler, oruca geceden niyet etmeme hakkına sahiptirler.
Ancak, yolculuk sırasında başka bir mazeret olmadığı sürece, başlanmış olan oruç kırılarak yarıda bozulmamalıdır.
Yine de seferi olana bu konuda izin vardır. Seferilik durumu orucu bozmak için geçerli bir sebep olarak kabul edilir.
2-Hastalık
Oruç tutulduğunda hastalığın artacağı veya uzayacağı endişesi taşıyanlar, Ramazan ayını kaza ederek oruç tutmaktan muaf tutulurlar.
Doktor tarafından oruç tutulması halinde hasta olunacağı belirtilen kişiler de bu kapsamdadır.
3-Yaşlılık
Yaşlılık sebebiyle oruç tutamayacak olan kimseler, oruç yerine fidye verebilirler.
Bu durum, iyileşme umudu olmayan hastalar için de geçerlidir.
4-İleri Derecede Açlık ve Susuzluk
Ciddi sağlık sorunlarına yol açabilecek açlık veya susuzluk durumunda, oruç bozulabilir ve daha sonra kaza edilir.
5-Zor ve Meşakkatli İşler
Ağır işlerde çalışan kişiler, sağlık riski altında kalmamak adına oruç tutmayabilir.
Sonrasında müsait bir zamanda oruçlarını kaza etmeleri gerekir.
6-Gebe ve Emzikli Kadınlar
Oruç tutmanın anne veya bebek sağlığına zarar vereceği durumlarda, gebe veya emzikli kadınlar oruç tutmaktan muaf tutulurlar.
Zorlukta Ruhsat Var
Oruç tutamama durumlarına dair hükümler, Kur’an ve Sünnet’in belirlediği çerçevede, meşakkat ve zorunluluk durumlarına bağlı olarak değerlendirilir.
Ruhsatın sebebi ortadan kalktığında, kaçırılan oruçlar kaza edilmelidir. Sürekli bir engel varsa, her kaçırılan oruç için fidye verilmesi gerekmektedir. ATB
Ramazan Orucunda Muafiyet ve Ruhsat Halleri
-
Yolculuk Durumu (Seferilik): Ramazan ayında en az 90 km mesafeye yolculuğa çıkan kişiler, dilerlerse oruçlarını kazaya bırakabilirler. Eğer oruca başladıktan sonra yolculuk meşakkati doğarsa, bozulan oruç için kefaret gerekmez, sadece kaza edilir. Ancak sağlığı elverenler için oruç tutmak daha faziletli görülmüştür.
-
Hastalık ve Sağlık Engelleri: Oruç tuttuğu takdirde hastalığının şiddetleneceğinden veya iyileşme sürecinin uzayacağından endişe eden (mümkünse uzman bir hekimin onayıyla) kişiler oruç tutmayabilir. Hastalık geçtikten sonra bu günler kaza edilir.
-
İleri Yaş (Pirlik): Oruç tutmaya bedenen gücü yetmeyecek kadar yaşlı olan kimseler, bu ibadetten muaftırlar. Bu durumda olanlar, tutamadıkları her gün için bir yoksulu doyuracak kadar fidye verirler.
-
Hamilelik ve Emzirme: Anne adayları veya bebeğini emziren anneler; oruç tuttuklarında kendilerinin ya da bebeklerinin sağlığının zarar görmesinden korkarlarsa oruçlarını ertelerler. Bu durum ortadan kalktığında tutulmayan günler kaza edilir.
-
Aşırı Açlık ve Susuzluk: Oruç tutarken hayati tehlike oluşturacak, akli melekelere zarar verecek veya vücut bütünlüğünü bozacak derecede şiddetli açlık ve susuzluk yaşayanlar oruçlarını bozabilirler. Bu durum bir zorunluluk halidir ve sonrasında kaza gerektirir.
-
Zorlu ve Ağır Çalışma Şartları: Sağlığını ciddi manada tehlikeye sokacak kadar ağır işlerde çalışanlar (örneğin aşırı sıcakta maden veya döküm işçileri), geçimlerini sağlamak için bu işi yapmaya mecbur iseler ve oruç tutmaları halinde iş göremez hale geleceklerse oruçlarını kazaya bırakabilirler.
Oruçta Mazeret Fıkhı
1. "Sürekli Hastalık" ve Fidye Kavramı
Eğer bir kişinin hastalığı geçici değilse (kronik ve oruç tutmasına engel teşkil ediyorsa) ve iyileşme umudu yoksa, bu kişi yaşlılar gibi direkt fidye yoluna gider. Bakara Suresi 184. ayette belirtildiği üzere, fidye bir fakiri bir gün doyuracak miktardır. Eğer kişi sonradan iyileşirse, verdiği fidyeler sadaka sayılır ve o oruçları kaza etmesi gerekir.
2. İkrah (Zorlanma) Hali
Kişi, orucunu bozması için canına veya bir uzvuna zarar verileceği yönünde ciddi bir tehdit (ikrah-ı mülci) altında kalırsa orucunu bozabilir. İslam hukukuna göre canın korunması ibadetin vaktinde ifasından önce gelir.
3. Akıl Sağlığı ve Ergenlik
Orucun farz olması için temel şart "akıl baliğ" olmaktır. Akli dengesi yerinde olmayanlar veya henüz ergenlik çağına girmemiş çocuklar oruçtan sorumlu değildir. Ancak çocukların ibadete alışması için (tekne orucu gibi) teşvik edilmeleri tavsiye edilir.
4. Kadınlara Özgü Haller
Kadınların özel günlerinde (hayız ve nifas) oruç tutmaları caiz değildir. Bu günlerde tutulmayan oruçlar, Ramazan sonrasında gününe gün kaza edilmelidir. Bu bir muafiyet değil, ibadetin geçerlilik şartıdır.
Unutmayalım ki: "Allah sizin için kolaylık diler, zorluk dilemez." (Bakara, 185).
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
