Türk tarihi, Orta Asya'nın uçsuz bucaksız bozkırlarında kök salmış ve zamanla dünyanın dört bir yanına yayılmış zengin bir geçmişe sahiptir. At üstünde doğup büyüyen, gökyüzüne ve atalarına derin bir saygı duyan bu topluluklar, kurdukları güçlü devletler ve yarattıkları kültürel değerlerle tarih sahnesinde silinmez izler bırakmışlardır. İşte bozkırın derinliklerinden yükselen o ilk Türk toplulukları ve devletleri:

1. İskitler (Sakalar): Altın Parıltılı Savaşçılar (MÖ 8. yüzyıl - MÖ 3. yüzyıl)

Orta Asya'dan Karadeniz'in kuzeyine kadar uzanan geniş coğrafyada hüküm süren İskitler, atlı göçebe kültürünün en önemli temsilcileri arasında yer alır. Savaşçı özellikleriyle nam salmış bu topluluk, aynı zamanda altın işçiliği ve hayvan üslubu sanatında da göz kamaştırıcı eserlere imza atmıştır.

2. Hunlar: Avrupa'yı Sarsan Bozkır Kasırgası (MÖ 3. yüzyıl - MS 5. yüzyıl)

Türklerin bilinen ilk büyük imparatorluğunu kuran Hunlar, askeri dehaları ve disiplinli ordularıyla tarihin akışını değiştirmiştir. Mete Han önderliğinde Asya'da büyük bir güç haline gelen Hunlar, Attila döneminde ise Avrupa'yı titretmiş ve Roma İmparatorluğu'nun çöküşünü hızlandırmıştır.

3. Göktürkler: Türk Adını Taşta ve Toprakta Yaşatanlar (552 - 744)

Türk adını resmi devlet adı olarak kullanan ilk Türk devleti olan Göktürkler, Bumin Kağan liderliğinde Orta Asya'da yeniden Türk hakimiyetini tesis etmiştir. Göktürk Yazıtları, Türk dili ve tarihinin en önemli yazılı kaynakları arasında yer alır ve bu kadim medeniyetin düşünce dünyasına ışık tutar.

4. Uygurlar: Kültür ve Bilimin Işığında Yükselen Yıldız (744 - 840)

Göktürklerin ardından Orta Asya'da hakimiyet kuran Uygurlar, yerleşik hayata geçen ilk Türk topluluğu olarak dikkat çeker. Tarım, ticaret ve şehircilikte önemli ilerlemeler kaydeden Uygurlar, Manihaizm ve Budizm gibi dinleri benimseyerek çok kültürlü bir yapı oluşturmuşlardır. Uygur alfabesi ve zengin edebiyatları, Türk kültürüne önemli katkılar sağlamıştır.

5. Avarlar: Avrupa'nın Kalbinde Bir Türk Devleti (6. yüzyıl - 9. yüzyıl)

Orta Asya'dan Avrupa'ya göç eden Avarlar, kurdukları güçlü devletle Bizans İmparatorluğu'na karşı önemli mücadeleler vermiştir. Avrupa'nın siyasi haritasını yeniden şekillendiren Avarlar, askeri başarılarının yanı sıra kendilerine özgü kültürleriyle de tanınmıştır.

6. Hazarlar: Ticaretin ve Hoşgörünün Merkezi (7. yüzyıl - 10. yüzyıl)

Hazar Denizi çevresinde güçlü bir devlet kuran Hazarlar, ticaret yollarının kontrolünü ele geçirerek zenginleşmişlerdir. Yahudiliği resmi din olarak kabul eden ilk ve tek Türk devleti olan Hazarlar, hoşgörülü yönetimleri ve çok dinli yapılarıyla dikkat çekmiştir.

7. Peçenekler ve Kumanlar (Kıpçaklar): Göçebe Ruhuyla Avrupa Sahnesinde (8. yüzyıl - 12. yüzyıl)

Doğu Avrupa'da göçebe yaşam tarzını sürdüren Peçenekler ve Kumanlar, Bizans İmparatorluğu ve diğer Avrupa devletleriyle zaman zaman ittifaklar kurmuş, zaman zaman da mücadele etmiştir. Bu etkileşimler sonucunda Türk kültürü, Avrupa'ya taşınmış ve buradaki kültürel çeşitliliğe katkıda bulunmuştur.

8. Oğuzlar: Selçuklu İmparatorluğu'nun Temellerini Atanlar (9. yüzyıl - 11. yüzyıl)

Orta Asya'dan İran ve Anadolu'ya kadar uzanan geniş bir coğrafyaya yayılan Oğuzlar, Selçuklu İmparatorluğu'nun kurucuları olarak Türk tarihinin akışını değiştirmiştir. İslam dinini benimseyen Oğuzlar, Anadolu'nun Türkleşmesinde ve İslamlaşmasında önemli rol oynamıştır.

9. Karluklar: İslamiyet'i Benimseyen İlk Türk Topluluğu (8. yüzyıl - 10. yüzyıl)

Çocuklar, Bursa Keles'te 700 Yıllık Adak Geleneğiyle Bayram Coşkusunu Arefe'den Yaşadı Çocuklar, Bursa Keles'te 700 Yıllık Adak Geleneğiyle Bayram Coşkusunu Arefe'den Yaşadı

Karluklar, Orta Asya'nın batısında yaşayan ve İslamiyet'i kabul eden ilk Türk topluluklarından biridir. 751 yılındaki Talas Savaşı'nda Abbasilerle ittifak kurarak Çinlilere karşı zafer kazanmışlardır. Bu savaş, İslamiyet'in Orta Asya'da yayılmasında önemli bir dönüm noktası olmuştur.

10. Türgişler: Batı Türkistan'ın Savunucuları (7. yüzyıl - 8. yüzyıl)

Göktürk Devleti'nin yıkılmasının ardından Batı Türkistan'da bağımsız bir devlet kuran Türgişler, Emeviler ve Çinlilerle mücadele ederek bağımsızlıklarını korumuşlardır. Türgişler, özellikle Sulu Kağan döneminde güçlenmiş ve bölgenin önemli bir gücü haline gelmiştir.

11. Bulgarlar: Tuna ve Volga Arasında İki Ayrı Devlet (7. yüzyıl - 10. yüzyıl)

Türk kökenli Bulgarlar, iki ayrı devlet kurmuşlardır: Tuna Bulgar Devleti ve Volga Bulgar Devleti. Tuna Bulgar Devleti, Balkanlar'da güçlü bir krallık haline gelirken, Volga Bulgar Devleti, İslamiyet'i kabul ederek önemli bir ticaret merkezi olmuştur.

12. Kırgızlar: Yenisey'den Orta Asya'ya (9. yüzyıl - 13. yüzyıl)

Kırgızlar, Orta Asya'nın kuzeyinde Yenisey Irmağı çevresinde yaşayan bir Türk topluluğudur. 840 yılında Uygur Devleti'ni yıkarak Orta Asya'da önemli bir güç haline gelmişlerdir. Kırgızlar, Moğol İmparatorluğu'nun yükselişiyle birlikte güçlerini kaybetmişlerdir.

13. Hazarlar: Ticaretin ve Hoşgörünün Merkezi (7. yüzyıl - 10. yüzyıl)

Hazar Denizi çevresinde güçlü bir devlet kuran Hazarlar, ticaret yollarının kontrolünü ele geçirerek zenginleşmişlerdir. Yahudiliği resmi din olarak kabul eden ilk ve tek Türk devleti olan Hazarlar, hoşgörülü yönetimleri ve çok dinli yapılarıyla dikkat çekmiştir.

14. Oğuzlar: Selçuklu İmparatorluğu'nun Temellerini Atanlar (9. yüzyıl - 11. yüzyıl)

Orta Asya'dan İran ve Anadolu'ya kadar uzanan geniş bir coğrafyaya yayılan Oğuzlar, Selçuklu İmparatorluğu'nun kurucuları olarak Türk tarihinin akışını değiştirmiştir. İslam dinini benimseyen Oğuzlar, Anadolu'nun Türkleşmesinde ve İslamlaşmasında önemli rol oynamıştır.

Kaynak: HABER MERKEZİ