Gün batımında gökyüzünün büründüğü kızıl, turuncu ve mor tonlar çoğu zaman romantik ve şiirsel bir manzara sunar. Peki, aslında beyaz/sarı arası bir renge sahip olan Güneş, neden ufka yaklaştığında renk değiştirir? Bu büyüleyici doğa olayının arkasında tamamen fizik kuralları ve atmosferin yapısı yatıyor.
Işığın Renk Spektrumu ve Dalga Boyları
Işık, aslında gözle görebildiğimiz yedi ana rengin karışımından oluşur: Kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, açık mavi ve mor. Greenwich Kraliyet Müzesi’nden gökbilimci Edward Bloomer, bu renklerin her birinin farklı bir dalga boyuna sahip olduğunu belirtir:
-
Kısa Dalga Boyları: Mor ve mavi (Hızla dağılırlar).
-
Uzun Dalga Boyları: Kırmızı ve turuncu (Daha az dağılır, daha uzağa giderler).
Atmosfer: Doğal Bir Prizma
Dünyamızı saran atmosfer; oksijen gibi çeşitli gazlardan ve havada asılı duran küçük partiküllerden oluşur. Güneş ışığı bu katmanlardan geçerken bir prizmadan geçiyormuşçasına bükülür ve dağılır.
Gün Batımında Neler Oluyor?
Güneş doğarken veya batarken ufuk çizgisine çok yakın bir açıdadır. Bu durum, güneş ışınlarının bize ulaşmak için atmosferin çok daha kalın bir tabakasından geçmesine neden olur. Bu uzun yolculuk sırasında:
-
Mavi Işığın Kayboluşu: Kısa dalga boyuna sahip olan mavi ve mor ışınlar, atmosferdeki gazlara çarpınca her yöne dağılır ve emilir.
-
Kırmızının Zaferi: Uzun dalga boyuna sahip olan kırmızı ve turuncu ışınlar ise bu engellere rağmen yoluna devam ederek gözümüze ulaşmayı başarır.
Bloomer durumu şöyle özetliyor: "Güneş ufukta iyice alçaldığında, mavi ve yeşil renkler dağılmaya başlar; bunun sonucunda turuncu ve kırmızı renkler baskın hale gelir."Bilimsel bir merakla gökyüzünü izlerken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, Güneş'e asla doğrudan, teleskopla veya dürbünle bakmamaktır. Bu durum, gözlerde kalıcı hasara ve görme kaybına yol açabilir.
