Yapay zekâ sistemlerinin artan elektrik ve soğutma ihtiyacı teknoloji şirketlerini yeni çözümler aramaya yöneltirken, Google bu kapsamda yapay zekâ işlemelerinin bir bölümünü uzun vadede uzaya taşımayı hedefliyor. Project Suncatcher kapsamında geliştirilen deneysel uydunun 1 Ekim’de SpaceX Falcon 9 roketiyle alçak Dünya yörüngesine gönderilmesi planlanıyor.
Standart bir buzdolabı büyüklüğündeki prototip uydu, Google tarafından geliştirilen 4 Tensor Processing Unit (TPU) yapay zekâ hızlandırıcısını taşıyacak. Görevin temel amacı ise çiplerin fırlatma sırasında oluşan sarsıntılara, radyasyona, sıcaklık değişimlerine ve uzay koşullarına karşı dayanıklılığını test etmek olacak.
Güneş enerjisi ve soğutma sistemi test edilecek
Google mühendislerinin hesaplamalarına göre uygun bir yörüngede konumlandırılan güneş paneli sistemi, Dünya’daki benzer bir sisteme kıyasla 8 kata kadar daha fazla enerji sağlayabiliyor. Uyduların neredeyse kesintisiz güneş ışığı alabileceği bir yörünge kullanılmasıyla büyük bataryalara duyulan ihtiyacın azaltılması hedefleniyor.
Projenin önündeki önemli sorunlardan biri ise yapay zekâ çiplerinin soğutulması. Dünya’daki veri merkezlerinde yüksek miktarda ısı üreten işlemciler, klima ve sıvı soğutma sistemleriyle soğutulurken uzay ortamında bu yöntemlerin kullanılması mümkün değil.
Test uydusunda TPU’lardan çıkan ısı, alüminyum ve bakır ısı boruları aracılığıyla radyatörlere aktarılacak. Sistemin kapasitesi ilk aşamada sınırlı tutulacak ve TPU’ların yaklaşık 15 dakikalık periyotlarla çalıştırıldıktan sonra soğumaları için kapatılması planlanıyor.
Çipler radyasyona karşı test edildi
Google, uydunun fırlatılmasından önce TPU’ları Dünya’da radyasyon testlerine tabi tuttu. Şirketin Trillium sınıfı TPU’ları üzerinde proton ışınlarıyla yapılan deneylerde, çiplerin beklenenden yüksek dayanıklılık gösterdiği belirtildi.
Testlerde sistemin en hassas bölümünün yüksek bant genişliğine sahip bellek birimi olduğu tespit edildi. Ciddi düzensizliklerin, yaklaşık 5 yıllık bir görev süresinde maruz kalınması beklenen toplam radyasyon miktarının yaklaşık üç katına ulaşıldığında ortaya çıktığı ifade edildi.
Google’ın açıklamalarına göre belirlenen en yüksek deney seviyesine kadar TPU donanımında kalıcı arızaya yol açacak bir radyasyon hasarı görülmedi. Ancak laboratuvar testlerinin gerçek uzay koşullarını tamamen yansıtmayabileceği belirtiliyor.
Hedef yüzlerce uydudan oluşan yapay zekâ ağı
Project Suncatcher’ın uzun vadeli hedefi, birkaç çip taşıyan tek bir uyduyla sınırlı değil. Google, yüzlerce ve ilerleyen dönemde daha fazla uydunun yüksek hızlı optik bağlantılarla birbirine bağlandığı dağıtılmış bir yapay zekâ altyapısı oluşturmayı planlıyor.
Bu sistemin çalışabilmesi için uydular arasındaki iletişim hızının veri merkezi standartlarına yaklaşması gerekiyor. Google’ın projeksiyonlarına göre sistemin saniyede onlarca terabit seviyesinde bağlantıya ihtiyaç duyacağı öngörülüyor.
Şirketin laboratuvar çalışmalarında ise tek bir alıcı-verici çiftiyle iki yönde toplam 1,6 terabit/saniye veri aktarım hızına ulaşıldığı belirtildi.
Google daha önce Planet firmasıyla iş birliği kapsamında iki prototip uydunun 2027 yılının başlarına kadar uzaya gönderilmesini hedefliyordu. Yeni görevle birlikte ilk donanım testi bu takvimin önüne çekilmiş oldu.
Projenin büyük ölçekli bir uzay tabanlı yapay zekâ altyapısına dönüşebilmesi için enerji, soğutma, iletişim, uydu kontrolü ve fırlatma maliyetleri gibi başlıkların çözülmesi gerekiyor. 1 Ekim’de yapılması planlanan test, bu teknolojilerin gerçek uzay koşullarındaki ilk kapsamlı sınavlarından biri olacak.
