Bursa’nın tarihi çarşılarında yürütülen koruma ve yenileme çalışmaları, Kuzey Makedonya’nın başkenti Üsküp’teki Osmanlı mirasının yeniden canlandırılmasına örnek olacak. Yaklaşık bin dükkânın bulunduğu Üsküp Tarihi Osmanlı Türk Çarşısı’nın korunması ve yenilenmesi amacıyla hazırlanan proje kapsamında Türkiye’ye gelen Kuzey Makedonya heyeti, Ankara’daki görüşmelerinin ardından Bursa’da incelemelerde bulundu.
Hanlar Bölgesi ve Tarihi Kapalı Çarşı’yı ziyaret eden heyet, Bursa esnafıyla bir araya gelerek tarihi çarşıların korunması, ticari faaliyetlerin sürdürülmesi ve esnaf kültürünün yaşatılmasına yönelik çalışmalar hakkında değerlendirmelerde bulundu.
Kuzey Makedonya’dan Bursa’ya üst düzey ziyaret
Heyette, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti önceki dönem Başbakan Yardımcısı, iktidar partisinin Genel Başkanı ve Üsküp’ün Çayır Belediye Başkanı İzzet Meciti, Kuzey Makedonya Kültür ve Turizm Bakanı Dr. Strez Süleyman ile önceki dönem Sayıştay Başkanı Naser Ademi yer aldı.
Ankara’da Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde gerçekleştirilen görüşmelerin ardından Bursa’ya gelen heyetin gündeminde, Üsküp Tarihi Çarşısı’nın geleceğine yönelik hazırlanan proje bulunuyordu.
Projeyle tarihi yapıların mimari özelliklerinin korunmasının yanı sıra çarşıdaki ticari hayatın, sosyal dokunun ve esnaf kültürünün yaşatılması amaçlanıyor.
Geliştirilen iş birliği modelinde devlet kurumları, yerel yönetimler, sanayi ve ticaret odaları ile esnaf temsilcilerinin birlikte hareket etmesi öngörülüyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı, TİKA ve Vakıflar Genel Müdürlüğünün yanı sıra Bursa ve Üsküp’teki yerel yönetimlerin, ticaret kuruluşlarının ve esnaf birliklerinin de çalışmalara katılması planlanıyor.
“Bursa esnafının tecrübesini Üsküp’e taşımak istiyoruz”
Kuzey Makedonya Kültür ve Turizm Bakanı Dr. Strez Süleyman, Üsküp Osmanlı Çarşısı’nın yenilenmesine yönelik hazırlıkları Türkiye ile iş birliği içerisinde sürdürdüklerini söyledi.
Ankara’da Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan ile bir toplantı gerçekleştirdiklerini belirten Süleyman, Bursa ziyaretinde de çarşı esnafıyla görüştüklerini aktardı.
Türkiye ve Kuzey Makedonya’nın kültür ve turizm bakanlıkları ile Şehir Plancısı Bayram Vardar’ın katkılarıyla projeyi geliştirmeyi amaçladıklarını ifade eden Süleyman, şunları söyledi:
“Üsküp Çarşısı’nı yenilemek amacıyla ziyaretlere başladık. Ocak ayında Kuzey Makedonya’da yeni bir toplantı gerçekleştirilecek. Buradaki ticari iş birliğini ve kardeş esnaf modelini Üsküp’e taşımak istiyoruz.”
Bursa ile Üsküp arasındaki 600 yıllık çarşı kardeşliği
Projenin teknik hazırlıkları hakkında bilgi veren Şehir Plancısı Bayram Vardar, Bursa ile Üsküp arasındaki tarihi bağların ticari ve kültürel ilişkilerle günümüzde de sürdüğünü belirtti.
Bursa’nın 1326 yılında fethedilmesinin ardından 1391’lerde Üsküp’ün de Osmanlı topraklarına katıldığını hatırlatan Vardar, iki şehir arasında bu süreçte güçlü bir kardeşlik ilişkisinin oluştuğunu ifade etti.
Vardar, “Bu iki şehrin ticari ve kültürel yaşamının nabzının attığı çarşılardaki kardeşliğin sürmesini murat ediyoruz. Üsküp Çarşısı’nın temel mimari altyapısı sağlam olsa da restorasyona ve renovasyona ihtiyacı var” dedi.
Özel Çarşı Kanunu çerçevesinde kapsamlı bir çalışma yürüttüklerini aktaran Vardar, altyapı düzenlemelerinden ahşap doğramalara, tabelalardan bina cephelerine kadar birçok alanda Bursa’daki uygulamaların esas alınacağını kaydetti.
Bursa Hanlar Bölgesi Üsküp’e örnek olacak
UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunan Bursa Hanlar Bölgesi, yaşayan tarihi çarşı kimliğiyle Üsküp için hazırlanan projenin başlıca örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Bursa Büyükşehir Belediyesinin geçmiş yıllarda tarihi çarşıda önemli çalışmalar gerçekleştirdiğini belirten Bayram Vardar, bu süreçte edinilen deneyimlerin Üsküp’e aktarılmasını istediklerini söyledi.
Bursa ve Üsküp çarşılarının esnaf temsilcilerini bir araya getirmeyi hedeflediklerini ifade eden Vardar, restorasyon çalışmalarının teknik, hukuki, ekonomik ve sosyal boyutlarıyla ele alındığını belirtti.
Vardar, tarihi çarşının ticari niteliğinin geliştirilmesine yönelik gerçekleştirilen çalıştayın verimli geçtiğini de sözlerine ekledi.
Üsküp’te tarihi hanlar ve çarşı sokakları yeniden düzenlenecek
Hazırlanan master plan kapsamında Üsküp’teki tarihi yapıların korunarak farklı kullanım alanlarıyla değerlendirilmesi hedefleniyor.
Proje kapsamında gerçekleştirilmesi planlanan çalışmalar arasında şunlar bulunuyor:
-
Kurşunlu Han, Sulu Han ve Kapan Han’ın kültür, sanat ve kamusal buluşma alanları olarak değerlendirilmesi.
-
Çarşı sokaklarının tarihi dokusuna uygun biçimde düzenlenmesi.
-
Tabela, kepenk, çatı ve bina cephelerinde bütünlüğün sağlanması.
-
Esnaf birlikleri arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi.
-
Geleneksel usta-çırak ilişkisinin güçlendirilmesi.
Çalışmalarla yaklaşık bin dükkânlı Üsküp Tarihi Osmanlı Türk Çarşısı’nın mimari, ticari ve kültürel özellikleriyle korunarak gelecek nesillere aktarılması amaçlanıyor.
