Bu buluş, hem uzay araştırmaları hem de ileri malzeme bilimi açısından “oyunun kurallarını değiştirecek” nitelikte görülüyor.
Ay’ın Uzak Yüzünden Gelen İlk Numuneler
Chang’e-6 görevi, Ay’ın Dünya’dan hiç görünmeyen uzak yüzüne iniş yapıp oradan örnek toplayarak geri dönen ilk uzay görevi olarak tarihe geçti. Bu yönüyle bile büyük önem taşıyan görevden elde edilen numuneler, Çin’deki Jilin Üniversitesi’nden bilim insanları tarafından detaylı şekilde incelendi.
Yüksek çözünürlüklü elektron mikroskoplarıyla yapılan analizlerde, saç telinden bile milyonlarca kat ince, pipeti andıran içi boş yapılar tespit edildi. Yapılan ölçümler, bu yapıların tek katmanlı karbon nanotüp olduğunu net biçimde ortaya koydu.
Yıllardır Tartışılan Bir Soru Cevap Buldu
Bilim dünyasında uzun süredir tartışılan bir konu vardı:
“Tek katmanlı karbon nanotüpler doğada kendiliğinden oluşabilir mi?”
Daha önce Dünya’da orman yangınları, volkanik patlamalar ya da buz çekirdekleri gibi olaylar sonucu çok katmanlı karbon nanotüpler bulunmuştu. Ancak tek katmanlı olanların, aşırı hassas sıcaklık kontrolü ve metal katalizörler gerektirdiği için yalnızca laboratuvarlarda üretilebildiği düşünülüyordu.
Ay’dan gelen bu yeni bulgular, bu düşünceyi kökten değiştirdi.
Aşırı Koşullar Doğanın Laboratuvarı Olmuş Olabilir
Araştırmacılara göre Ay’ın yüzeyi, bu sıra dışı yapıların oluşması için adeta doğal bir laboratuvar görevi görüyor.
Mikrometeorit çarpmaları, Güneş’ten gelen yoğun radyasyon, ani ısı artışları ve hızlı soğuma süreçleri bu oluşumda kilit rol oynamış olabilir.
Bilim insanları, Ay yüzeyine çarpan küçük göktaşlarının yarattığı ani sıcaklık artışlarının karbonu gaz haline getirdiğini, Ay toprağında bulunan demir parçacıklarının da katalizör görevi üstlendiğini düşünüyor. Hızla soğuyan ortamda ise karbon atomlarının kendiliğinden düzenlenerek grafen tabakalar ya da içi boş nanotüp yapıları oluşturduğu tahmin ediliyor.
Keşfin Teknolojiye Etkisi Büyük Olabilir
Tek katmanlı karbon nanotüpler, olağanüstü dayanıklılıkları, hafif yapıları ve elektrik iletkenlikleri sayesinde modern teknolojinin “altın malzemeleri” arasında yer alıyor.
Bu yapıların doğal ortamda oluşabildiğinin kanıtlanması;
* Daha dayanıklı bataryalar
* Daha hassas sensörler
* Esnek ve güçlü dokunmatik ekranlar
* Yeni nesil elektronik sistemler
gibi pek çok alanda yeni araştırmaların önünü açabilir.
Uzmanlara göre Ay toprağının bu kadar karmaşık ve değerli yapılar barındırması, gelecekte Ay kaynaklarının yerinde kullanımı ve uzayda üretim teknolojileri açısından da büyük önem taşıyor.
Ay Toprağı Hâlâ Pek Çok Sırrı Saklıyor
Numunelerde kaç adet karbon nanotüp bulunduğuna dair net bir sayı açıklanmasa da, bu keşif Ay yüzeyinin sanıldığından çok daha dinamik ve kimyasal olarak zengin olduğunu bir kez daha gösterdi.
Bilim insanları, Ay’dan gelen her yeni örneğin, yalnızca uzayın değil, Dünya’daki teknolojilerin geleceğini de şekillendirebileceğini vurguluyor.
