Ay tutulması, Güneş–Dünya–Ay üçlüsünün aynı hizaya gelmesiyle meydana gelir. Bu hizalanma sırasında Dünya, Güneş ile Ay’ın arasına girer ve Dünya’nın gölgesi Ay’ın üzerine düşer. Ancak bu olay her dolunayda gerçekleşmez. Bunun temel nedeni Ay’ın yörüngesinin, Dünya’nın yörüngesiyle birebir örtüşmemesidir.
Ay Tutulması Nasıl Oluşur?
Ay tutulması sırasında:
-
Güneş ışığı Dünya tarafından engellenir,
-
Dünya’nın gölge konisi Ay’a doğru uzanır,
-
Ay bu gölgenin içine girerse tutulma yaşanır.
Ay tutulması sırasında Ay tamamen karanlık olmaz. Dünya atmosferinden geçen ve kırılan Güneş ışınları Ay’a ulaşır. Atmosfer, mavi ışığı daha fazla saçtığı için geriye kırmızımsı tonlar kalır. Bu nedenle Ay tutulması sırasında Ay, kızıl veya bakır renginde görünür. Bu duruma halk arasında “Kanlı Ay” da denir.
Ay Tutulması Neden Her Ay Olmaz?
Ay, Dünya etrafındaki bir turunu yaklaşık 29,5 günde tamamlar. Yani her ay bir dolunay yaşanır. Buna rağmen her dolunayda Ay tutulması görülmez. Bunun nedeni şudur:
-
Ay’ın Dünya etrafındaki yörünge düzlemi,
-
Dünya’nın Güneş etrafındaki yörünge düzlemine
yaklaşık 5° eğik durumdadır.
Bu küçük gibi görünen açı farkı, Ay’ın çoğu dolunayda Dünya’nın gölgesinin üstünden ya da altından geçmesine neden olur. Yani Ay, Dünya’nın gölge konisine girmeden yoluna devam eder.
Tutulmalar Ne Zaman Gerçekleşir?
Ay ve Dünya’nın yörünge düzlemleri:
-
Yıl içinde iki kez kesişir
-
Bu kesişim noktalarına düğüm noktaları denir
Ay, dolunay evresindeyken bu düğüm noktalarına yakın bir konumdaysa:
-
Tam Ay tutulması
-
Parçalı Ay tutulması
-
Yarı gölgeli Ay tutulması
gerçekleşebilir.
Bu yüzden Ay tutulmaları belirli dönemlerde art arda görülür, ardından aylarca hiç yaşanmayabilir.
