Evrendeki devasa hareketlilik ve Dünyamızın özel konumu, her gün tanıklık ettiğimiz Güneş'in doğuşunu aslında benzersiz bir doğa olayına dönüştürüyor. Genel kanının aksine, Güneş hiçbir zaman tam olarak aynı noktadan doğup aynı noktadan batmıyor.
Evrensel Ölçekte Sürekli Hareket
Makro ölçekte bakıldığında, galaksilerin, güneş sistemlerinin ve tüm gök cisimlerinin evrendeki sürekli seyahati, hiçbir nesnenin uzayda aynı konuma ikinci kez gelmesine izin vermiyor. Bu devinim nedeniyle, evrensel koordinatlar bazında Güneş'in her doğuşu aslında ilk ve son kez o noktada gerçekleşiyor.
Türkiye'de Güneş Neden Tam Doğudan Doğmaz?
Dünya ölçeğine inildiğinde ise eksen eğikliği ve yörünge hareketi devreye giriyor. Türkiye gibi orta kuşak ülkelerinde Güneş, aslında hiçbir zaman tam doğudan doğup tam batıdan batmıyor.
-
Kuzey Yarım Küre Etkisi: Bizim bulunduğumuz enlemlerde Güneş, her zaman güneydoğuya yakın bir noktadan doğup güneybatıya yakın bir noktadan batıyor.
-
Enlem Farkı: Kuzeye doğru gidildikçe, Güneş'in doğuş ve batış noktaları daha da güneye doğru kayıyor.
-
İstisnai Bölgeler: Tam doğu ve tam batıdan doğuş-batış olayları, yalnızca Ekvator ile dönenceler arasında kalan bölgede yılda iki kez gerçekleşiyor.
Mevsimsel Döngü ve İkili Aylar
Eksen eğikliği nedeniyle Güneş'in doğuş noktaları yıl içinde bir salınım yapıyor. Kutup daireleri sınırında kalmak kaydıyla, Güneş yıl içinde belirli ay eşleşmelerinde (Eylül-Mart, Ekim-Şubat gibi) aynı yerden doğup batıyor.
Basit Bir Deneyle İspat: Gölge Boyu
Bu bilimsel gerçeği evinizde veya açık bir alanda kanıtlamak oldukça kolay. Yere dikilen bir çubuğun gölgesi izlendiğinde şu sonuçlar ortaya çıkıyor:
-
Dik Açı Yok: Türkiye'de güneş ışınları hiçbir zaman dik gelmediği için gölge boyu asla sıfır olmuyor.
-
Yön Sapması: Güneş doğarken çubuğun gölgesi hiçbir zaman tam batıya, batarken de tam doğuya uzanmıyor. Bu durum, Güneş'in tam doğu-batı hattını izlemediğinin en somut kanıtı olarak kabul ediliyor.
