Klasik Asfalt Neden Sorun Çıkarıyor?
Bugün kullanılan asfaltın ana bağlayıcısı bitüm adı verilen petrol türevi bir madde. Bitüm, sıcak havalarda esnek yapısıyla yol yüzeyini bir arada tutuyor. Ancak hava soğuduğunda bu esneklik azalıyor, asfalt sertleşiyor ve zamanla çatlaklar oluşuyor. Bu çatlaklar da kısa sürede çukura dönüşüyor.
Bir diğer önemli sorun ise çevresel etki. Petrol kökenli bitüm, asfaltın karbon ayak izini ciddi şekilde artırıyor. Yani yollar sadece bozulmuyor, aynı zamanda doğaya da zarar veriyor.
Yosunlar Asfalta Nasıl Çözüm Oluyor?
Bilim insanları bu sorunları aşmak için bitüm yerine yosunlardan elde edilen yağları kullanmayı denedi. Yosun bazlı bu biyobağlayıcı, petrol yerine yenilenebilir bir kaynaktan elde ediliyor.
Araştırmalarda dört farklı yosun türü incelendi. Yapılan testler sonucunda tatlı suda yetişen yeşil bir mikroalg türü olan Haematococcus pluvialis en başarılı sonuçları verdi. Bu yosundan elde edilen bağlayıcı, hem yoğun trafik yüklerine hem de neme karşı oldukça dirençli çıktı.
Soğuk Havada Daha Az Çatlak, Daha Az Çukur
Laboratuvar ortamında yapılan donma ve çözülme testleri, yeni asfaltın en güçlü yönünü ortaya koydu. Yosun bazlı bağlayıcı kullanılan asfalt numuneleri, klasik asfaltlara göre deformasyondan sonra kendini toparlama konusunda yüzde 70’e varan oranda daha iyi performans gösterdi.
Bu da özellikle sert kış şartlarının yaşandığı bölgelerde çatlak ve çukur sorunlarının büyük ölçüde azalabileceği anlamına geliyor.
Asfalt Karbon Nötr Hale Gelebilir Mi?
Yeni asfaltın bir diğer dikkat çeken yönü ise çevresel katkısı. Yapılan hesaplamalara göre asfalt karışımına eklenecek her yüzde 1’lik yosun bazlı bağlayıcı, karbon salınımını yaklaşık yüzde 4,5 oranında düşürüyor.
Teorik olarak asfaltın yaklaşık yüzde 22’sinin bu biyobağlayıcıdan oluşması durumunda, yol yapımında karbon nötr bir noktaya ulaşmak mümkün olabilir.
Tamamen Bitümün Yerini Alır Mı?
Araştırmacılar, maliyet nedeniyle yosun bazlı bağlayıcının kısa vadede bitümün tamamen yerine geçmesinin zor olduğunu belirtiyor. Ancak bitümün bir kısmı yerine kullanılması bile hem yol ömrünü uzatmak hem de çevreye verilen zararı azaltmak açısından büyük bir adım olarak görülüyor.
Yosun bazlı asfalt teknolojisi, daha uzun ömürlü yollar, daha az bakım masrafı ve daha düşük karbon salınımı anlamına geliyor. Henüz yaygın kullanıma geçmemiş olsa da, bu çalışma gelecekte çukursuz ve çevreye daha duyarlı yolların kapısını aralıyor. Özellikle soğuk iklimlerde yaşayanlar için bu gelişme, yol sorunlarının kader olmadığını gösteriyor.
