Ramazan ayının gelmesiyle birlikte müminler, oruç ibadetini en iyi şekilde yerine getirebilmek için çeşitli konularda bilgi arayışına giriyor. Bu konulardan biri de seyahat halindeyken oruç tutulup tutulamayacağı konusu.
Diyanet İşleri Başkanlığı'nın konu hakkında verdiği bilgiler ışığında, seferi orucunun nasıl tutulabileceğini ve hangi şartlarda kazaya bırakılabileceğini sizler için derledik.
Seferi Oruç nedir ve Kimler seferi orucu tutabilir?
Seferi oruç, bir kişinin bulunduğu şehirden farklı bir şehre seyahat etmesi halinde, ramazan ayında orucunu kazaya bırakabilme durumudur.
Seyahat sebebiyle yaşanan zorlukları dikkate alan İslam dininde, bu durum için bazı kolaylıklar sağlanmıştır. Özellikle meslekleri gereği sürekli yolda olanlar için bu durum önem taşır.
Seferi Oruç Şartları ve Mesafesi nedir?
Seferi orucun tutulabilmesi için belirli şartlar bulunmaktadır.
En önemli şart, seyahatin en az 90 km mesafe kapsamasıdır. Yolculukta bu mesafeye ulaşanlar ve gittikleri şehirde 15 günü aşmayacak şekilde kalacak kişiler, oruçlarını kazaya bırakabilir.
Diyanet'ten Seferi Oruç Açıklaması
Din İşleri Yüksek Kurulu'nun açıklamasına göre: Ramazan'da sefer mesafesi en az 90 km olan bir yere yolculuk yapılacaksa, kişi geceden oruca niyet etmeyebilir. Ancak, niyet edildikten sonra yolculuğa çıkılırsa, meşru bir mazeret olmadıkça orucun bozulmaması gerekir.
Buna rağmen sefer bir mazeret olduğu için kişi orucunu seferîliği başladıktan sonra bozarsa kendisine keffâret gerekmeyip sadece kaza gerekir.
Seferi İken Oruç Tutma ve Bozma Durumları nasıldır?
Seferi durumdayken oruç tutulabilir. Ancak, uzun yolculuklar sırasında, özellikle de şoförler için, hem kendilerinin hem de diğer yolcuların güvenliği açısından yeme ve içme eylemine devam edilmesi önerilir.
Yine de, 90 km üzeri yolculuk yapacak kişiler, dayanabilecek durumda iseler oruçlarını tutabilirler. Bu durumda oruç tutanlar, ramazan ayının sevap ve faziletinden yararlanmış olurlar.
Seferi Oruç Nasıl Açılır?
Seferi haldeyken oruç tutanlar, gidilen yerin iftar saatine göre oruçlarını açmalıdır. Uçakla yolculuk edenler, güneşin batışını beklemelidir.
Diğer taşıtlarla seyahat edenler ise, geçtikleri yerin iftar saatine göre oruçlarını açabilirler.
Yolcuya Oruç Farz mıdır ve Kaç Gün Sürebilir?
Yolculuk halindeki bir kişinin oruç tutmaması dinen caizdir.
Ramazan'da oruç farz olan bir kişi, sonradan kazaya bırakarak oruçlarını tutabilir. Seferi olan kişiye oruç farz değildir.
Eğer kişi yolculukta gittiği yerde 15 günden fazla kalacaksa, kaldığı yerde seferi olma durumu sona erer ve oruç tutması gerekir. Bu durumda olan yolcu sadece gidiş ve geliş esnasında yolda seferi sayılır.
Yolculukta İftar Saatini Ne Belirler?
Yolculuk bitmişse, gidilen yerin iftar vaktinde oruç açılır.
Uçakla yapılan yolculuklarda, yolculuk esnasında iftar saati uçağın bulunduğu şehir baz alınarak belirlenir.
Kara taşıtlarıyla yapılan yolculuklarda ise, yolda iftar vakti o anki konuma göre belirlenir.
Yolcu Orucu ile ilgili ayet ve hadis
Kuran’ı Kerim ayeti: “(O sayılı günler), insanlar için bir hidayet rehberi, doğru yolun ve hak ile batılı birbirinden ayırmanın apaçık delilleri olarak Kur’an’ın kendisinde indirildiği ramazan ayıdır. Öyle ise içinizden kim bu aya ulaşırsa, onu oruçla geçirsin. Kim de hasta veya yolcu olursa, tutamadığı günler sayısınca başka günlerde tutsun. Allah, size kolaylık diler, zorluk dilemez. …” (Bakara Suresi, 185)
Hadis-i Şerif: Hz. Aişe anlatıyor: “Hamza ibni Amr el-Eslemi Radiyallâhu Anh, Resulullah Sallallâhu Aleyhi Vesellem’den yolculuk sırasında tutulan orucu sordu. Kendisi çok oruç tutan birisiydi.” Resulullah Sallallâhu Aleyhi Vesellem şöyle cevap verdiler: “Dilersen tut, dilersen tutma.” (Buhari, Savm: 33)
Hz. Enes anlatıyor:“Biz Resulullah Sallallâhu Aleyhi Vesellem ile beraber (seferde) idik. Bir kısmımız oruçlu, bir kısmımız oruçsuz idi. Ne oruçlu oruçsuzu ayıplıyor, ne de oruçsuz oruçluyu kınıyordu.” (Buhari, Savm: 37)
Seferilik ve Oruç İbadeti Hakkında Bilinmesi Gerekenler
-
Seferi Sayılmanın Sınırı: Bir kişinin dini anlamda seferi sayılabilmesi ve oruç konusunda sağlanan kolaylıklardan yararlanabilmesi için en az 90 km mesafelik bir yolculuğa çıkmış olması gerekir.
-
İkamet Süresi: Gidilen yerde 15 günden az kalınacaksa seferilik statüsü devam eder. Eğer planlanan kalış süresi 15 günü aşarsa, varılan yere ulaşıldığı andan itibaren kişi mukim (yerleşik) sayılır ve oruç tutması farz olur.
-
Niyet ve Yolculuk Vakti: Ramazan'da sefer mesafesinde bir yola çıkacak olan kişi, eğer yolculuğu şafak vaktinden önce başlayacaksa geceden oruca niyet etmeyebilir. Ancak oruca niyet edip gün içinde yola çıkarsa, bir zorunluluk (sağlık sorunu vb.) oluşmadıkça orucunu tamamlaması faziletlidir.
-
Orucu Bozmanın Hükmü: Seferilik hali başladıktan sonra (şehir sınırları çıkıldıktan sonra) dayanamayıp oruç bozulursa, bu durum bir mazerete dayandığı için 61 gün kefaret gerekmez; sadece bozulan gün için bire bir kaza yeterlidir.
-
İftar Vakti Belirleme: Oruç açma vakti, o an bulunulan yerin yerel saatine göre belirlenir.
-
Uçak Yolculuğunda: Uçak havada iken güneşin batışı çıplak gözle takip edilmelidir. Güneş batmadan yerel saate bakarak iftar yapılmaz.
-
Kara Yolculuğunda: O an hangi şehrin veya ilçenin sınırları içerisinden geçiliyorsa, oranın ezan saati dikkate alınır.
-
-
Tercih Hakkı: Kur'an-ı Kerim'de (Bakara 185) açıkça belirtildiği üzere, yolcu olanlar oruçlarını kaza etmek üzere erteleyebilirler. Peygamber Efendimiz (s.a.v) de bu konuda Müslümanları serbest bırakmış, "Dileyen tutsun, dileyen tutmasın" buyurmuştur.
-
Güvenlik ve Sağlık Önceliği: Özellikle uzun yol şoförleri veya ağır iş makineleri kullananlar için dikkat dağınıklığı riski varsa, hem kendi can güvenlikleri hem de başkalarının hakkı için oruçlarını kaza etmek üzere ertelemeleri tavsiye edilir.
Yolculuk ve Oruç Fıkhı
-
Doğu-Batı İstikametindeki Farklar: Batıya doğru uçan bir yolcu için gün uzarken (iftar saati gecikirken), doğuya doğru uçan biri için gün kısalır. Bu durum, "Güneşin batışını görme" kuralının ne kadar kritik olduğunu gösterir. Bazı fıkıh alimleri, aşırı uç durumlarda (saatlerce batmayan güneş gibi) yolcunun niyet ettiği yerin vaktine göre hareket edebileceğini söylese de, genel kabul gören Diyanet görüşü o anki konumdur.
-
Modern Ulaşım Araçları: Günümüzde uçak ve hızlı tren gibi araçlarla yolculuk zahmeti azalsa da, seferilik hükmü "zahmet" üzerine değil "mesafe" üzerine kuruludur. Dolayısıyla yolculuk ne kadar konforlu olursa olsun, 90 km sınırı aşıldığı sürece ruhsat (izin) geçerlidir.
-
Faziletli Olan Hangisidir?: Alimlerin çoğunluğu, eğer kişiye bir zarar vermeyecekse ve sağlığı elveriyorsa, Ramazan'ın bereketinden mahrum kalmamak adına orucun eda edilmesini daha faziletli görürler. Çünkü "Oruç tutmanız sizin için daha hayırlıdır" ayeti bu durumu teşvik eder.
-
Kaza Niyeti: Seferi olduğu için oruç tutmayan bir mümin, o günün hürmetine başkalarının yanında açıkça yemek yemekten kaçınmalı ve bu günleri en kısa sürede, Ramazan biter bitmez kaza etmeye niyetlenmelidir.
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
