Vücut kaşıntısı (pruritus), bazen sadece geçici bir tahriş bazen de ciddi bir sistemik hastalığın habercisi olabilen karmaşık bir semptomdur. Kaşıntının nedenlerini, çözüm yollarını ve dikkat edilmesi gerekenleri özgün bir şekilde maddeler halinde aşağıda bulabilirsiniz:
Vücutta meydana gelen kaşıntı; egzama gibi deri hastalıkları, böcek ısırması, polen, gıda ve ilaçlara karşı alerjik reaksiyonlar, uyuz gibi parazitler, hormonal değişiklikler, karaciğer rahatsızlığı, lenfoma gibi kan hastalıkları ve diyabet gibi kronik hastalıklara bağlı olarak ortaya çıkabilir.
Kaşıntıların büyük bölümü basit nedenlere dayansa da birkaç günden uzun süren ve geçmeyen kaşıntılarda mutlaka bir uzmana başvurulması önerilir.
Kaşıntı Nedir?
Kaşıntı, sinir uçlarının bağışıklık sistemiyle ilişkili histamin maddesi tarafından uyarılması sonucu ortaya çıkan, kişide kaşıma dürtüsü oluşturan rahatsız edici bir histir. En sık kafa derisi, kol ve bacaklarda görülse de bazı durumlarda tüm vücuda yayılabilir.
Cilt kaşıntılarında serin veya ılık duş almak, günde en az iki kez nemlendirici kullanmak, soğuk kompres uygulamak ve pamuklu giysiler tercih etmek kaşıntının hafiflemesine yardımcı olabilir.
Vücutta Kaşıntı Neden Olur?
Kaşıntının temel nedenleri arasında alerjik reaksiyonlar, cilt kuruluğu, mantar ve paraziter enfeksiyonlar, böcek ısırıkları ile egzama ve sedef gibi kronik cilt hastalıkları yer alır.
Bunun yanında böbrek, karaciğer ve bazı kanser hastalıklarında da kaşıntı görülebilir.
Kaşıntının Yaygın Nedenleri
• Gıda, polen ve ilaçlara bağlı alerjiler
• Uyuz, bit ve kıl kurdu gibi parazitler
• Böcek ısırıkları
• Hormonal değişiklikler
• Egzama ve sedef hastalığı
• Karaciğer, böbrek ve tiroid rahatsızlıkları
• Lenfoma ve bazı kanser türleri
• Kozmetik ürünlerin ciltte oluşturduğu tahriş
• Diyabet ve zona gibi sinir sistemini etkileyen hastalıklar
“Şeker hastalarında görülen inatçı kaşıntılar bazen özellikle genital bölgede yoğunlaşır ve mutlaka dermatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.”
Geceleri Ortaya Çıkan Kaşıntı Nedenleri
Gece saatlerinde artan kaşıntılar özellikle ileri yaş, kuru cilt, egzama, sedef ve hormonal değişiklikler yaşayan kişilerde daha sık görülür.
Vücut sıcaklığındaki değişimler ve cildin gece boyunca nem kaybetmesi kaşıntıyı artırabilir.
Gece Kaşıntısının Olası Sebepleri
• Otoimmün hastalıklar
• Vücut sıcaklığındaki değişimler
• Kuru cilt
• Hamilelik gibi hormonal durumlar
• Ortam sıcaklığı ve düşük nem
Gebelikte Kaşıntı Neden Olur?
Gebelikte görülen kaşıntıların en sık nedeni ürtikeryal döküntüdür. Genellikle ilk gebeliklerde ve 35. haftadan sonra ortaya çıkar.
Göbek çevresinden başlayan kaşıntılar, doğumdan sonra çoğunlukla kendiliğinden kaybolur ve bebeğe zarar vermez.
Kaşıntıya Ne İyi Gelir?
Kaşıntıyı hafifletmek için cildin nemli tutulması, serin ortamlar tercih edilmesi ve kaşıntıyı artıran etkenlerden kaçınılması önerilir.
Kaşıntıya İyi Gelen Yöntemler
• Soğuk veya ıslak bez uygulamak
• Düzenli nemlendirici kullanmak
• Antihistaminik ilaçlar (doktor önerisiyle)
• Aloe vera jeli veya vazelin sürmek
• Pamuklu ve bol giysiler tercih etmek
• Kokusuz losyonlar kullanmak
• Cildi kaşımaktan kaçınmak
Kaşıntı Nasıl Geçer, Tedavisi Nasıldır?
Kaşıntı tedavisi, altta yatan nedene göre planlanır. Bu nedenle her kaşıntıda aynı ilaç veya krem kullanılmaz. Özellikle mantar kaynaklı kaşıntılarda kortizonlu kremler durumu daha da kötüleştirebilir.
Kaşıntının şiddetine göre antihistaminik, kortikosteroid veya antifungal ilaçlar kullanılabilir. Karaciğer, böbrek veya safra kesesi hastalıklarına bağlı kaşıntılarda ise öncelikle bu hastalıkların tedavisi hedeflenir.
Kaşıntı ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Kaşıntı Ne Kadar Sürerse Tehlikelidir?
İki haftadan uzun süren ve geçmeyen kaşıntılarda mutlaka dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır.
Hangi Vitamin Eksiklikleri Kaşıntıya Yol Açar?
B12 ve A vitamini eksiklikleri ciltte kaşıntıya neden olabilir.
Döküntü Olmadan Kaşıntı Neden Görülür?
Cilt kuruluğu, böbrek, tiroid ve karaciğer hastalıkları döküntü olmadan kaşıntıya yol açabilir.
Kaşıdıkça Kaşıntı Artar mı?
Kaşıma sırasında histamin salınımı arttığı için kaşıntı daha da şiddetlenebilir.
Uzmanlar, kaşıntının basit bir cilt sorunu gibi görülmemesi gerektiğini, özellikle uzun süren ve nedeni belirlenemeyen durumlarda detaylı bir değerlendirme yapılmasının önem taşıdığını vurguluyor.
Kaşıntı Hakkında Bilmeniz Gereken 15 Önemli Nokta
-
Kaşıntının Fizyolojik Mekanizması: Kaşıntı, derideki sinir uçlarının histamin gibi kimyasallar tarafından uyarılmasıyla oluşur. Araştırmalar, kaşıntının aslında ağrıyla aynı sinir yollarını kullandığını ancak farklı bir frekansta beyne iletildiğini göstermektedir.
-
Cilt Hastalıkları ve Enfeksiyonlar: Egzama (atopi), sedef ve kurdeşen (ürtiker) en yaygın nedenlerdir. Ayrıca uyuz (scabies) gibi parazitler, özellikle gece artan ve aile bireylerinde de görülen inatçı kaşıntıların baş şüphelisidir.
-
Sistemik ve İçsel Hastalıklar: Deride hiçbir döküntü olmaksızın gelişen kaşıntılar; karaciğer hastalıkları (safra yolu tıkanıklığı), böbrek yetmezliği, tiroid bozuklukları ve demir eksikliği anemisi gibi durumlardan kaynaklanabilir.
-
Diyabet ve Nörolojik Nedenler: Şeker hastalarında yüksek kan şekeri sinir hasarına (nöropati) yol açarak özellikle bacaklarda ve genital bölgede kaşıntıya neden olabilir. Sinir sıkışmaları veya zona sonrası ağrılar da "nöropatik kaşıntı" olarak adlandırılan hissi tetikler.
-
Psikolojik Etkenler (Psikojenik Kaşıntı): Stres, anksiyete ve depresyon kaşıntı eşiğini düşürür. Beyin, yoğun stres altındayken ciltte fiziksel bir sorun olmasa bile kaşıntı sinyali üretebilir. Bu durum genellikle kişi dinlenmeye çekildiğinde veya gece olduğunda artar.
-
Kanser ile İlişkisi: Bazı kan kanserleri (lenfoma, lösemi) ve iç organ tümörleri (pankreas, karaciğer) vücutta biriken toksinler veya bağışıklık sisteminin tümöre verdiği tepki nedeniyle şiddetli kaşıntı yapabilir.
-
Gece Kaşıntısının Özel Nedenleri: Geceleri vücut ısısının artması ve deriden su kaybının (transepidermal su kaybı) fazlalaşması cildi kurutarak kaşıntıyı tetikler. Ayrıca sitokin salınımı gece saatlerinde doruğa ulaşır.
-
Gebelikte Kaşıntı: Hamileliğin son aylarında karın derisinin gerilmesi normal bir kaşıntı sebebidir. Ancak avuç içi ve ayak tabanlarında yoğunlaşan kaşıntı, ciddi bir durum olan "gebelik kolestazı" belirtisi olabilir ve mutlaka doktor kontrolü gerektirir.
-
Beslenme ve Alerjenler: Yer fıstığı, yumurta, süt ve deniz ürünleri gibi gıdalar; polenler ve bazı ilaçlar (özellikle ağrı kesiciler ve tansiyon ilaçları) akut alerjik kaşıntılara yol açar.
-
Vitamin ve Mineral Eksikliği: Araştırmalar B12, A vitamini, Demir ve Çinko eksikliğinin cilt bariyerini zayıflatarak kronik kaşıntıya zemin hazırladığını doğrulamaktadır.
-
Anlık Rahatlama Yöntemleri: Kaşınan bölgeye soğuk kompres uygulamak damarları büzerek histamin salınımını yavaşlatır. Ayrıca aloe vera jeli ve yulaf banyosu (kolloidal yulaf) cildi yatıştırmak için etkili doğal yöntemlerdir.
-
Cilt Bariyerini Korumak: Çok sıcak suyla duş almak cildin yağ tabakasını yok eder. Ilık suyla yıkanmak, parfümsüz nemlendiriciler kullanmak ve pamuklu kıyafetler seçmek kaşıntı kontrolünde temel adımdır.
-
Kaşıma Kısır Döngüsü: Cildi kaşımak, o bölgedeki hücrelerin daha fazla histamin salgılamasına neden olur. Bu da "kaşıdıkça daha çok kaşınma" döngüsünü yaratır ve ciltte enfeksiyon riskini (likenifikasyon) artırır.
-
Tedavi Yöntemleri: Tedavi nedene yöneliktir. Alerjilerde antihistaminikler, enflamasyonda kortizonlu kremler, mantar durumunda ise antifungal ilaçlar kullanılır. Kendi başınıza krem kullanmak (özellikle mantar varken kortizon sürmek) durumu kötüleştirebilir.
-
Ne Zaman Tehlikeli?: Kaşıntı 2 haftadan uzun sürüyorsa, tüm vücuda yayıldıysa, buna ateş, aşırı yorgunluk veya kilo kaybı eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden bir dermatoloğa başvurulmalıdır. ATB
Kaşıntıyı hafifletmek ve cildi yatıştırmak için mutfağınızda bulunan malzemelerle hazırlayabileceğiniz etkili ve doğal yöntemler mevcuttur. Ancak cildinizde açık yara veya şiddetli bir enfeksiyon varsa bu yöntemleri uygulamadan önce dikkatli olmalısınız.
Kaşıntıya Karşı Evde Pratik Çözümler
İşte evde hazırlayabileceğiniz doğal reçeteler:
1. Yulaf Ezmesi Banyosu (Kolloidal Yulaf)
Yulaf, anti-enflamatuar özellikleri sayesinde cilt bariyerini onarır ve kaşıntıyı hızla keser.
-
Hazırlanışı: Bir su bardağı yulaf ezmesini mutfak robotundan geçirerek un haline getirin.
-
Uygulama: Ilık suyla dolu küvete bu tozu dökün ve suyun içinde 15-20 dakika bekleyin. Eğer küvetiniz yoksa, yulaflı suyu bir kapta hazırlayıp kaşınan bölgelerinize pansuman yapabilirsiniz.
2. Karbonat (Sodyum Bikarbonat) Macunu
Özellikle böcek ısırıkları ve güneş yanığı kaynaklı kaşıntılar için idealdir.
-
Hazırlanışı: 3 yemek kaşığı karbonatı, 1 yemek kaşığı su ile karıştırarak macun kıvamına getirin.
-
Uygulama: Karışımı doğrudan kaşınan bölgeye sürün, kuruyana kadar bekletin ve ılık suyla durulayın. (Cildiniz çok kuruysa bu yöntem yerine yağ bazlı olanları seçin.)
3. Elma Sirkesi Toniği
Sirke, cildin pH dengesini düzenleyerek enfeksiyon riskini azaltır.
-
Hazırlanışı: Organik elma sirkesini suyla 1'e 1 oranında seyreltin (Saf sirke cildi yakabilir).
-
Uygulama: Bir pamuk yardımıyla kaşınan bölgeye nazikçe sürün. Özellikle kafa derisi kaşıntılarında durulama suyuna eklemek çok etkilidir.
4. Aloe Vera ve Hindistan Cevizi Yağı Karışımı
Cilt kuruluğundan kaynaklanan kaşıntılar için en iyi nemlendirici kombinasyondur.
-
Hazırlanışı: Taze aloe vera jelini bir miktar soğuk sıkım hindistan cevizi yağı ile karıştırın.
-
Uygulama: Bu karışımı buzdolabında soğuttuktan sonra cildinize sürün. Hem soğuk etkisiyle sinir uçlarını yatıştırır hem de derinlemesine nem sağlar.
5. Soğuk Demlenmiş Papatya Çayı
Papatya doğal bir anti-histaminik görevi görür.
-
Hazırlanışı: İki poşet papatya çayını az miktarda sıcak suda demleyin ve ardından buzlukta iyice soğutun.
-
Uygulama: Soğuyan çay poşetlerini veya çaya batırılmış bir bezi kaşınan bölgeye kompres olarak uygulayın.
Dikkat Edilmesi Gereken İpuçları:
-
Sıcak Sudan Kaçının: Sıcak su damarları genişleterek histamin salgısını artırır ve kaşıntıyı şiddetlendirir. Her zaman ılık veya soğuk su tercih edin.
-
Kurulama: Cildinizi havluyla sürterek değil, tampon hareketlerle nazikçe kurulayın.
-
Test Edin: Hazırladığınız karışımları tüm vücudunuza sürmeden önce bileğinizin iç kısmında küçük bir bölgede test ederek alerjik reaksiyon olup olmadığını kontrol edin. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
