Uzmanlar Uyarıyor, Freni Yanlış Kullanan Sürücü Risk Altında | Fren Kullanımı ve Bakımı Konusunda 20 Altın Kural

Araç güvenliğinin en kritik unsurlarından biri olan fren sistemi, doğru kullanılmadığında kazalara davetiye çıkarabiliyor.

Uzmanlar, özellikle kış şartları ve yoğun trafikte yapılan hatalı fren kullanımının ciddi riskler doğurduğunu belirtiyor.

İşte otomobil fren sistemi, ABS’nin çalışma prensibi ve güvenli fren kullanımına dair bilinmesi gerekenler…

Otomobil Fren Sistemi Nasıl Çalışır?

Temel prensip Pascal Kanunu'na dayanır. Siz fren pedalına bastığınızda, bu kuvvet hidrolik sıvı aracılığıyla tekerleklerdeki mekanizmalara iletilir.

Pedalın uyguladığı basınç, fren merkez silindirindeki hidroliği iter; bu hidrolik basınç da balataları disklere veya kampanalara bastırarak sürtünme oluşturur. Bu sürtünme, aracın kinetik enerjisini ısı enerjisine dönüştürerek tekerleklerin dönmesini yavaşlatır veya durdurur.

Otomobillerde yaygın olarak hidrolik fren sistemi kullanılıyor. Sürücü fren pedalına bastığında oluşan kuvvet, ana merkez silindiri aracılığıyla hidrolik sıvıya iletiliyor.

Basınç, tekerleklerde bulunan kaliper veya kampana sistemine ulaşıyor ve balatalar disk ya da kampanaya baskı yaparak sürtünme oluşturuyor. Bu sürtünme sayesinde araç yavaşlıyor ve duruyor.

Fren sisteminin temel prensibi; hidrolik basınç ile sürtünme kuvvetine dayanıyor.

ABS Sistemi Nasıl Devreye Girer? (Kilitlenme Karşıtı Fren Sistemi)

ABS'nin görevi aracı daha kısa mesafede durdurmak değil, sert fren anında tekerleklerin kilitlenmesini önleyerek direksiyon hakimiyetini korumanızı sağlamaktır.

Tekerlek sensörleri bir lastiğin durduğunu algıladığında, ABS beyni o tekerlekteki fren basıncını saniyede onlarca kez azaltıp artırır (pompalama yapar). Bu sayede lastik hem tutunur hem de dönmeye devam eder, böylece engelden kaçabilirsiniz.

ABS (Anti Blokaj Sistemi), ani frenleme sırasında tekerleklerin kilitlenmesini önlüyor. Tekerleklerde bulunan hız sensörleri kilitlenme eğilimini algıladığında sistem fren basıncını milisaniyeler içinde azaltıp artırarak tekerleğin dönmeye devam etmesini sağlıyor. Böylece sürücünün direksiyon hâkimiyeti korunuyor.

ABS devredeyken fren pedalında titreşim hissedilmesi normal kabul ediliyor.

Fren Çeşitleri ve Temel Parçalar

Günümüz araçlarında başlıca şu sistemler yer alıyor:

• Disk fren

• Kampana fren

• ABS

• Elektronik Fren Dağıtım Sistemi (EBD)

• Elektronik park freni

Fren sisteminin temel parçaları ise fren pedalı, ana merkez, hidrolik sıvı, disk, kampana, balata, kaliper, hortumlar ve fren servosundan oluşuyor.

• Disk Frenler: Modern araçların ön (bazen arka) tekerleklerinde bulunur. Disk, balata ve kaliperden oluşur. Isıyı çabuk tahliye eder.

• Kampana Frenler: Genelde eski araçların veya ekonomik modellerin arka tekerleklerinde bulunur. İçten dışa doğru açılan pabuçlarla çalışır.

• Havalı Frenler: Ağır vasıtalarda (otobüs, kamyon) hidrolik yerine hava basıncı kullanılır.

• Ana Parçalar: Fren pedalı, Vestenhaus (fren servosu), merkez silindiri, fren hidrolik boruları, balatalar, diskler/kampanalar ve kaliperler.

Frene Basınca Önce Hangi Tekerlek Durur?

İdeal bir fren sistemi; yüksek ısıya dayanıklı olmalı, ani duruşlarda sağa sola çekme yapmamalı ve pedal hissi sürücüye geri bildirim vermelidir. Ayrıca modern sistemler EBD (Elektronik Fren Gücü Dağıtımı) gibi özelliklerle yük durumuna göre her tekerleğe farklı basınç uygulayabilir.

Frenleme sırasında araç ağırlığı öne doğru transfer olduğu için ön tekerlekler daha fazla yük taşır. Bu nedenle ön frenler daha güçlü çalışır ve aracın durmasında daha büyük rol oynar.

Manuel Araçta Doğru Durma Sırası

Yüksek hızlarda yavaşlarken önce fren kullanılır. Hız iyice düştüğünde (motorun stop etmemesi için) debriyaja basılır. Ancak çok düşük hızlarda (park ederken vs.) önce debriyaj, sonra fren yapılabilir.

Uzmanlara göre manuel araçlarda doğru durma tekniği şu şekilde uygulanmalı:

1. Önce fren yapılmalı

2. Motor devri düşerken debriyaja basılmalı

3. Araç tamamen durmalı

Önce debriyaja basılması fren mesafesini uzatabiliyor.

Yokuş Aşağı İnerken Fren Nasıl Kullanılmalı?

Uzun inişlerde fren pedalına sürekli basılı kalınması, fren sisteminin ısınmasına neden olabiliyor. Bu nedenle düşük vitese geçilerek motor freni kullanılmalı ve aralıklı frenleme yapılmalı.

Sürekli frene basmak "fren şişmesine" ve balataların aşırı ısınıp tutmamasına neden olur. En doğrusu motor freni kullanmaktır; yani düşük vitesle inilmeli ve fren pedalına aralıklarla, kısa süreli basılmalıdır.

Buzlu Yolda El Freni Kullanılır mı?

Buzlu zeminde el freni kullanılması arka tekerleklerin kilitlenmesine ve aracın savrulmasına yol açabiliyor. Uzmanlar, kaygan zeminde ani fren ve ani direksiyon hareketlerinden kaçınılması gerektiğini vurguluyor.

Park halindeyken buzlu ve aşırı soğuk havalarda el freni çekilmesi önerilmez; çünkü balatalar diske veya kampanaya donarak yapışabilir. Araç viteste bırakılmalı ve gerekiyorsa takoz kullanılmalıdır.

Kırmızı Işıkta Debriyaja Basılı Tutmak Doğru mu?

Kısa süreli duruşlarda debriyaj basılı kalabilir. Ancak uzun süreli beklemelerde vites boşa alınmalı ve debriyaj bırakılmalı. Sürekli debriyaj basılı tutulması baskı balatasının ömrünü azaltabiliyor.

Uzun süreli beklemelerde debriyaja basılı tutmak debriyaj bilyasını ve baskı balatasını erkenden aşındırır. En sağlıklısı vitesi boşa alıp ayağı debriyajdan çekmektir.

Buzda Kayan Araç Nasıl Kontrol Edilir?

Kayma durumunda direksiyon, aracın arkasının savrulduğu yöne doğru çevrilmeli. ABS bulunan araçlarda frene sabit basılması önerilirken, ABS olmayan araçlarda pompalama yöntemi uygulanmalı. Ani fren ve ani gaz hareketlerinden kaçınılmalı.

• Asla panik freni yapmayın! Tekerlekler kilitlenirse direksiyon hiçbir işe yaramaz.

• Ayağınızı gazdan çekin.

• Aracın arkası nereye kayıyorsa direksiyonu o yöne çevirin (kontra verme).

• Kayma anında debriyaja basmak, motor kompresyonunu tekerleklerden ayırarak tekerleklerin serbestçe dönmesine ve daha kolay tutunmasına yardımcı olabilir.

Güvenli Fren Kullanımı

Güvenli frenleme, ani hareketlerden kaçınmak ve yolu okumaktır.

Takip mesafesini koruyarak "kademeli frenleme" yapılmalı, yani önce hafifçe basıp aracın ağırlığını öne transfer etmeli, sonra basınç artırılmalıdır.

Fren Kullanımı ve Bakımı Konusunda 20 Altın Kural

1. Hidrolik Kontrolü: Fren hidrolik seviyesini düzenli kontrol edin. Hidrolik azalmışsa sistemde kaçak olabilir.

2. Sıvı Değişimi: Fren hidroliği nem çeker; bu yüzden her 2 yılda bir mutlaka değiştirilmelidir.

3. Balata Kalınlığı: Balatalar 2-3 mm altına düştüğünde mutlaka yenilenmelidir.

4. Disk Yüzeyi: Disklerdeki çizilme, eğilme veya fatura oluşumu kontrol edilmelidir.

5. Titreme Sorunu: Fren yaparken direksiyon titriyorsa, diskleriniz yamulmuş (salgı yapmış) demektir.

6. Ses Takibi: Frenlerden gelen metalik sürtme sesi balatanın bittiğinin habercisidir.

7. Yumuşak Pedal: Pedal sünger gibi yumuşaksa sistemde hava olabilir.

8. Sert Pedal: Pedal çok sertse ve araç durmuyorsa Vestenhaus (vakum pompası) arızalı olabilir.

9. Motor Freni: Uzun inişlerde vites küçülterek motor freninden faydalanın.

10. Rodaj Süresi: Yeni takılan balata ve disklerin birbirine alışması için ilk 200-300 km sert frenden kaçının.

11. ABS Testi: Uygun ve boş bir alanda ABS'nin devreye girip girmediğini ara sıra test edin.

12. Lastik Faktörü: En iyi fren bile kötü lastikle işe yaramaz; lastik diş derinliği hayati önem taşır.

13. Yük Dengesi: Aracın aşırı yüklenmesi fren mesafesini uzatır, bunu dikkate alın.

14. Ani Frenden Kaçının: Mecbur kalmadıkça ani fren yapmayın, bu lastiklerde "flat spot" (düzleşme) yapabilir.

15. Hava Şartları: Yağmurlu havalarda diskler ıslanacağı için ilk frenleme anında tutuş zayıf olabilir; kurutmak için hafifçe basın.

16. Jant Temizliği: Balata tozları jantta birikerek ısı tahliyesini zorlaştırabilir, temiz tutun.

17. Kaçak Kontrolü: Aracın park ettiği yerde tekerlek iç kısımlarında yağ sızıntısı olup olmadığına bakın.

18. Emniyet Kemeri: Frenin en büyük yardımcısı sizi koltukta sabit tutan emniyet kemeridir.

19. Takip Mesafesi: Fren yapmaya gerek kalmadan hızı ayarlamak en güvenli sürüştür.

20. Uzman Bakımı: Fren sistemi şakaya gelmez; her periyodik bakımda mutlaka uzman bir teknisyene kontrol ettirin.

Güvenli Fren Kullanımı İçin 20 Önemli Uyarı

1. Fren balataları düzenli kontrol edilmeli

2. Fren diskleri aşınma açısından incelenmeli

3. Fren sıvısı belirli aralıklarla değiştirilmeli

4. ABS arıza ışığı dikkate alınmalı

5. Fren pedalındaki sertlik değişimi kontrol edilmeli

6. Fren sırasında ses oluşuyorsa servise başvurulmalı

7. Uzun inişlerde motor freni kullanılmalı

8. Balata kalınlığı minimum seviyenin altına düşmemeli

9. Fren hortumları çatlak kontrolünden geçirilmeli

10. Park freni düzenli denenmeli

11. Yük arttıkça fren mesafesinin uzadığı unutulmamalı

12. Islak zeminde erken fren yapılmalı

13. Fren sistemi hava yapmamalı

14. Disk yüzeyleri kontrol edilmeli

15. Fren servosu düzgün çalışmalı

16. Lastik basıncı uygun olmalı

17. Viraj içinde ani fren yapılmamalı

18. Kış lastiği tercih edilmeli

19. Takip mesafesi korunmalı

    

    Elektrikli Araçlar Havayı Gerçekten Temizliyor Mu? Yapılan Araştırma Net Sonuç Ortaya Koydu!

    İçeriği Görüntüle

20. Periyodik bakım ihmal edilmemeli

Uzmanlar, düzenli bakım ve doğru fren kullanımının hem sürücü hem yol güvenliği açısından hayati önem taşıdığını belirtiyor.

Özellikle kış aylarında kaygan zemin koşullarında dikkatli sürüş ve bilinçli frenleme yapılması gerektiği vurgulanıyor. ATB

İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!

Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!

Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!

Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!