Türkiye’de televizyon yayıncılığı son yıllarda büyük bir kabuk değişimine sahne oluyor. Bir dönem ekranların vazgeçilmezi olan, aileleri ekran başına kilitleyen mahalle komedileri ve durum komedileri (sitcom), yerini ağır dramlara, entrika dolu yalı hikayelerine ve aksiyon dizilerine bıraktı. İzleyici "Neden artık gülmüyoruz?" sorusunu sorarken, sektör temsilcileri meselenin sadece reyting değil, tamamen "küresel pazar" olduğunu vurguluyor.
Türk dizilerinin dünya genelinde bir ihracat devine dönüşmesi, komedi türünün önündeki en büyük engel haline geldi. Yapımcılar artık sadece yerel izleyiciyi değil, Latin Amerika’dan Orta Doğu’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyayı hedefliyor. Ancak dram dizileri evrensel duygularla (aşk, intikam, acı) her dilde karşılık bulurken, komedi dizileri "tercüme" duvarına çarpıyor.
Bizim kültürümüze özgü bir kelime oyunu, bir mahalle ağzı veya ince bir toplumsal gönderme, başka bir dile çevrildiğinde tüm mizahi derinliğini yitiriyor. Türkiye’de izleyiciyi kahkahaya boğan bir sahne, yurt dışındaki izleyici için sadece "iki kişinin normal sohbeti" haline dönüşüyor. Bu durum, komedi dizilerinin yurt dışı satış şansını neredeyse sıfıra indirirken, yapımcıları da garantici bir yol olan dram türüne itiyor.
150 Dakikalık "Gülme" İmkansızlığı..
Komedi türünün ekranlardan silinmesinin bir diğer teknik sebebi ise dizi sürelerinin insaf sınırlarını zorlaması. Bir dram dizisinde uzun bakışmalar, ağır müzikler ve yavaş çekimlerle 150 dakikalık süre doldurulabilirken; komedi türü yüksek tempo ve sürekli yenilenen espriler gerektiriyor. Haftada iki buçuk saatlik bir komedi senaryosu üretmek, hem yaratıcılığı öldürüyor hem de esprilerin bir noktadan sonra bayatlamasına neden oluyor.
Dram Kazandırıyor..
Televizyon kanalları, yüksek maliyetli prodüksiyonları finanse edebilmek için yurt dışı satış gelirlerine muhtaç durumda. Hal böyle olunca, "evrensel bir acı" anlatmak, "yerel bir neşe" oluşturmaktan çok daha kârlı bir yatırım olarak görülüyor. Sektör paydaşları, komedinin artık televizyon kanallarından ziyade, sürelerin daha kısa ve sansürün daha az olduğu dijital platformlara hapsolduğu görüşünde birleşiyor.
Türk televizyonculuğu bir "ihracat başarısı" hikayesi yazarken, kendi içindeki o samimi ve neşeli rengini kaybetme riskiyle karşı karşıya. İzleyici ise akşamları kafa dağıtmak için açtığı televizyonda, gülmek yerine yine birilerinin gözyaşına ortak olmaya devam ediyor..
