İstanbul’da yıllardır yatırım aracı olarak görülen taksi plakalarında dikkat çeken bir düşüş yaşanıyor. Bunun nedeni ise “Taksi Mali Cihazı” uygulamasıyla birlikte sektörün gerçek usulde vergilendirmeye geçmesi.
Uzun süre basit usulde, yani daha düşük vergi yüküyle çalışan taksiciler için artık yeni bir dönem başladı. Gelirlerin kayıt altına alınması, kâr hesaplarını baştan aşağı değiştirdi. Bu değişim de doğrudan plaka fiyatlarına yansıdı.
Gerçek Usulde Vergi Dönemi Başladı
Yeni düzenlemeyle birlikte taksilerde KDV oranı yüzde 20 olarak uygulanıyor. Yani örneğin 1.000 liralık bir yolculukta 200 lira doğrudan KDV olarak devlete gidiyor.
Bununla da bitmiyor. Gelir vergisi, geçici vergi ve stopaj gibi kalemler eklendiğinde toplam vergi yükünün kazancın yaklaşık yüzde 40-45’ine kadar çıkabileceği belirtiliyor.
Yakıt alımlarında ödenen KDV teoride düşülebiliyor ancak uygulamada mahsuplaşma sürecinin her zaman kolay olmadığı ifade ediliyor. Bu da nakit akışını zorlaştırıyor.
Plaka Fiyatları Neden Düştü?
Yıllar boyunca taksi plakası, özellikle İstanbul’da en kârlı yatırım araçlarından biri olarak görülüyordu. Düşük vergi avantajı ve düzenli kira geliri, plaka sahiplerine cazip kazanç sağlıyordu.
Ancak gerçek usule geçişle birlikte tablo değişti. Artan vergi yükü, yatırımcıların iştahını azalttı. Taksimetre ücretlerine zam gelmiş olsa bile plaka fiyatlarında yaklaşık 2 milyon liraya varan düşüş yaşandığı konuşuluyor.
Güncel piyasada:
-
Taban fiyat yaklaşık 10,7 milyon lira
-
Tavan fiyat yaklaşık 11,2 milyon lira
-
Aylık plaka kiraları ise ortalama 60 bin lira civarında
Özellikle son aylarda plaka almak isteyenlerin sayısında belirgin bir azalma olduğu belirtiliyor.
Plaka Satışında da Vergi Yükü Artıyor
Yeni sistem sadece günlük kazancı değil, plaka satışını da etkiliyor. Artık satışlar gerçek bedel üzerinden vergilendiriliyor.
Örneğin 10 milyon liralık bir plaka satışında yaklaşık 1 milyon 666 bin lira KDV ödeniyor. Bu durumda plaka sahibinin eline yaklaşık 8 milyon 333 bin lira kalıyor. Ayrıca satış bedelinin yüzde 3’ü oranındaki noter harcı da çoğu zaman alıcıya yansıtılıyor.
Bu durum, alım-satım işlemlerini de yavaşlatmış durumda.
Vergiyi Kim Ödeyecek Sorusu Gündemde
Sektördeki en büyük belirsizliklerden biri ise vergi yükünün kime ait olacağı.
Taksi sektöründe üç farklı yapı bulunuyor:
-
Plaka sahibi
-
Kiracı işletmeci
-
Yevmiye usulü çalışan şoför
Kendi aracını bizzat işleten plaka sahiplerinin oranının yüzde 5’i geçmediği ifade ediliyor. Çoğu plaka kiraya veriliyor. Bu durumda KDV ve gelir vergisinin nasıl paylaştırılacağı konusu tartışma yaratıyor.
Özellikle yasa dışı kiralama yapılan durumlarda, kira bedelini mi yoksa artan vergi yükünü mü kimin üstleneceği netleşmiş değil.
Yatırım Aracı Olma Özelliği Zayıflıyor mu?
Uzmanlara göre taksi plakası artık “düşük riskli, yüksek kazançlı” bir yatırım olarak görülmeyebilir. Artan maliyetler ve vergi yükü, getiriyi aşağı çekiyor.
Bununla birlikte kayıt dışılığın azalması ve sistemin şeffaflaşması uzun vadede sektörü daha düzenli bir yapıya kavuşturabilir. Ancak kısa vadede fiyat dalgalanmalarının devam etmesi bekleniyor.
