Receb Ayı Nedir, Neden Recep Ayına “Sağır Ay” Denir? Fazileti, İbadetleri ve Duaları

Receb, tazim ve saygı anlamına gelen; Hz. Adem peygamberden beri tüm peygamberlerin dönemlerinde kutsiyet atfedilen mübarek bir aydır.

İslam öncesi Cahiliye döneminde bile bu ayda kılıçlar kınına sokulur, düşmanlıklar askıya alınır, çöllere güven ve huzur hâkim olurdu.

Öyle ki, kişi babasının katiliyle karşılaşsa dahi başını kaldırıp bakmazdı. Bu derin sükûnet sebebiyle Receb ayına “sağır ay” denilmiştir.

Receb Ayının Mânâsı ve Tarihî Önemi

“Sağır Ay” Nitelemesinin Hikmeti

Receb ayının “sağır” olarak anılmasının bir diğer yorumu da manevî boyutuyla ilgilidir.

Rivayetlere göre bu ayda Allah Teâlâ, mü’min kullarının ibadet ve hayırlarını işitir; hata ve kusurlarını ise affediciliğiyle örter.

Bu yönüyle Receb, bağışlanma ve arınma mevsimi olarak kabul edilir.

İslâmiyet’le Birlikte Artan Değer

İslâm’ın gelişiyle Receb ayına gösterilen saygı devam etmiş, Regaib ve Miraç gibi mübarek gecelerle fazileti daha da artmıştır. Kur’ân’da geçen dört haram aydan biri olması da Receb’i Müslümanların gönlünde müstesna bir yere taşımıştır.

“Allah’ım! Receb’i ve Şâban’ı hakkımızda hayırlı ve mübarek kıl, bizi Ramazan’a ulaştır.”

Bu dua, Peygamber Efendimizin Receb ayına verdiği değeri açıkça ortaya koymaktadır.

Üç Ayların İlk Basamağı: Receb

Sevapların Katlandığı Zaman Dilimi

Receb ayı, Şâban ve Ramazan’la birlikte “üç aylar” olarak bilinen mübarek zaman diliminin başlangıcıdır. Bu aylarda yapılan ibadetlerin sevabının katlandığı ifade edilir.

Özellikle Receb ayında yapılan hayır ve ibadetlerin manevî karşılığının bire yüz verildiği belirtilmiştir.

Buna göre mü’minler, Receb ayında ibadetlerini artırarak Ramazan’a manevî bir hazırlık yapar.

Âlimlerin Receb Ayına Dair Yorumları

İslâm âlimleri Receb, Şâban ve Ramazan aylarını manevî bir yükseliş basamakları olarak tanımlar. Bu anlayışta Receb; tövbe, hürmet ve ibadetin öne çıktığı bir arınma ayıdır.

“Receb ekme ayıdır, Şâban sulama ayıdır, Ramazan ise hasat ayıdır.”

Bu söz, manevî hazırlığın önemini vurgulayan veciz bir öğüt olarak aktarılır.

Receb Ayında Oruç ve İbadet Dengesi

Receb Orucu Nasıl Tutulmalı?

Receb ayının diğer aylardan farklı bir ibadeti de oruçtur. Ancak bu ayı baştan sona kesintisiz oruçla geçirmek sünnet olarak görülmez. Peygamber Efendimizin tavsiyesi, haram aylarda orucu dengeli tutmak; bazı günler oruçlu, bazı günler oruçsuz olmaktır.

Bu yaklaşımın temel gerekçesi, Ramazan ayına benzemekten kaçınmaktır. Çünkü bir ay boyunca kesintisiz oruç, yalnızca Ramazan’a mahsustur. Ancak oruç borcu olanlar bu ayda kesintisiz oruç tutabilirler.

Recep ayında haftalık olarak Pazartesi ve perşembe günlerinde, kandil günlerinde, başında 3 gün, ortasında 3 gün, sonunda 3 gün oruç tutulması tavsiye edilir.

Kefaret Orucu İçin Fırsat

Receb ve Şâban ayları, geçmişte bozulan bir Ramazan orucunun kefareti için de önemli bir fırsat olarak değerlendirilir.

Bu dönemde tutulan oruçlar, hem borcun ödenmesine hem de manevî kazancın artmasına vesile olur.

Receb Ayında Tövbe ve Dualar

Bağışlanma Kapılarının Aralandığı Ay

Receb ayı, tövbe ve istiğfar ayı olarak kabul edilir. Rivayetlerde bu ayda samimiyetle yapılan istiğfarın affa vesile olacağı belirtilir. Mü’minler bu günlerde dualarını artırır, kalplerini arındırmaya yönelir.

Üç aylar boyunca yapılan dualar; sağlık, afiyet, huzur ve iman üzere bir hayat niyazını da içinde barındırır. Sahabe ve İslâm büyüklerinden aktarılan dualar, bu ayların birer yakarış ve niyaz mevsimi olduğunu gösterir.

Manevî Hazırlığın İlk Adımı

Receb ayı; nefsi muhasebeye çağıran, kalbi Ramazan’a hazırlayan bir başlangıçtır. Bu ayda atılan her adım, Şâban’da güçlenir ve Ramazan’da bereketli bir hasada dönüşür.

Bu sebeple Receb ayı, yalnızca bir takvim dilimi değil; tövbe, ibadet ve manevî yenilenme çağrısı olarak görülür.

Receb Ayının Önemi ve Faziletleri

1. Kelime Anlamı ve Manevi İşareti: "Receb" kelimesi tazim, saygı ve yüceltmek anlamlarına gelir. Tasavvufi bir yorumla; "R" harfi Allah'ın rahmetini, "C" harfi cömertliğini (cud), "B" harfi ise iyilik ve ihsanını (birr) temsil eder.

2. Haram Aylardan Biridir: Kur'an-ı Kerim'de zikredilen ve savaşmanın yasak olduğu dört "haram ay"dan (Zilkade, Zilhicce, Muharrem, Receb) biridir. İslam öncesinde de "sağır ay" (mudar) olarak adlandırılmış; barışın ve sükûnetin hakim olduğu, silahların bırakıldığı bir zaman dilimi olarak kabul edilmiştir.

3. Manevi Temizlik ve "Sağır" Ay Niteliği: Bu aya "sağır" denilmesinin bir sebebi de, müminlerin hatalarının manen duyulmaması ve sadece sevaplarına şahitlik edilmesidir. Bu yönüyle Receb, bir arınma ve tövbe mevsimidir.

4. İçindeki Mübarek Geceler: Receb ayı, içinde iki büyük kandili barındırır: İlki Allah’ın rahmet ve ihsanının bolca tecelli ettiği Regaib Gecesi, ikincisi ise Hz. Peygamber’in ilahi huzura yükseldiği Miraç Gecesi'dir.

5. Peygamber Efendimiz’in Duası: Resul-i Ekrem (asm), bu ay girdiğinde "Allah’ım! Receb ve Şaban’ı hakkımızda mübarek kıl ve bizi Ramazan’a ulaştır" şeklinde dua ederek bu vaktin değerine dikkat çekmiştir.

6. Hasat Mevsiminin Hazırlığı: Büyük veli Zünnün-ı Mısrî’nin benzetmesiyle; Receb ekme, Şaban sulama, Ramazan ise hasat (toplama) ayıdır. Bugün ibadet tohumu ekmeyen, Ramazan'da bereket biçemez.

7. Amellerin Sevabı: Bediüzzaman Said Nursi’nin ifadesiyle, bu aylarda yapılan her bir hayrın sevabı katlanarak artar. Normal vakitlerde bire on verilirken, Receb ayında bu sevap bire yüzden fazla kabul edilir.

8. Tarihsel Dönüm Noktaları: Nuh Aleyhisselâm ve beraberindekilerin tufandan kurtulmak üzere gemiye Receb ayında bindikleri rivayet edilir. Bu yönüyle ay, bir kurtuluş sembolüdür.

9. Oruç Tutma Adabı: Receb ayında oruç tutmak çok faziletlidir ancak Ramazan ayına tam benzememesi için ayın tamamını oruçlu geçirmek yerine; belli günlerde (özellikle başında, ortasında ve sonunda) veya birer gün arayla tutulması tavsiye edilmiştir.

10. Kefaret Fırsatı: Ramazan orucu borcu olanlar veya kefaret tutması gerekenler için Receb ayı, Şaban ile birleştirilerek iki aylık kesintisiz oruç borcunu ödemek için büyük bir manevi fırsattır.

11. İstiğfar ve Dua: Bu ayda "Estağfirullâhe'l-Azîme..." ile başlayan ve kulun acziyetini belirten istiğfar dualarının okunması, geçmiş günahların bağışı için çok kıymetlidir. Hz. Ali’nin (ra) bu ayda yaptığı dualar, tam bir teslimiyet ve af dileme örnekleridir.

12. Astronotik ve Takvimsel Bilgi: Receb ayı ay takvimine (Hicri takvim) göre her yıl 10-11 gün erkene gelir. Bu durum, mevsimsel olarak Receb ayının bereketinin yılın her vaktine yayılmasını sağlar.

13. Hadislerde "Şehrullah": Bazı zayıf rivayetlerde ve ilim ehli arasındaki yaygın söylemlerde "Receb Allah’ın ayı, Şaban benim ayım, Ramazan ise ümmetimin ayıdır" denilerek Receb ayının doğrudan Allah'ın rahmetine işaret ettiği vurgulanır.

14. Psikolojik Etkisi: Araştırmalar, bireylerin dini ve manevi günlerde daha fazla iç gözlem yaptığını göstermektedir. Receb ayı, Müslüman birey için modern dünyanın gürültüsünden uzaklaşıp "ruhsal bir detoks" yapma sürecidir.

15. Toplumsal Dayanışma: Tarih boyunca Receb ayı ile birlikte vakıf çalışmaları hızlanmış, sadaka ve yardımlaşma faaliyetleri Ramazan hazırlığı kapsamında bu ayda ivme kazanmıştır.

Receb Ayında Zikirler ve Yapılması Gerekenler

1. Tevbe ve İstiğfar Ayı: Receb ayı, kulun hatalarından dönmesi için büyük bir fırsattır. Hadis-i şeriflerde "Hata edenlerin en hayırlısının tevbe edenler" olduğu bildirilmiştir. Bu ayda, özellikle işlenen günahlara pişmanlık duyarak dil, kalp ve beden ile Allah'a yönelmek esastır.

2. Peygamber Efendimiz’in Duası: Bu ay girdiğinde Efendimiz (asm); "Allah’ım! Bize Receb’i ve Şa’ban’ı mübarek kıl ve bizi Ramazan’a ulaştır" diye dua ederek bu zaman diliminin kutsiyetini vurgulamıştır.

3. Kelime-i Tevhid Zikri: Gelenekte Receb ayının başından Ramazan sonuna kadar her gün biner adet "Lâ ilâhe illallah" (Kelime-i Tevhid) okunması, kalbi diri tutmak ve tevhid inancını pekiştirmek için tavsiye edilir.

4. Haram Ayların Hürmeti: Receb; Zilkade, Zilhicce ve Muharrem ile birlikte Kur'an'da işaret edilen dört "Haram Ay"dan biridir. Bu aylarda yapılan ibadetlerin sevabı daha çok, işlenen hataların sorumluluğu ise daha büyüktür.

5. Regaib Gecesi’ni İhya Etmek: Receb ayının ilk cuma gecesi olan Regaib, Allah’ın rahmetinin bolca dağıtıldığı bir gecedir. Duaların geri çevrilmediği beş geceden biri olarak kabul edilir.

6. Pazartesi ve Perşembe Oruçları: Receb ayında tamamen oruç tutmak şart olmasa da, sünnet olan Pazartesi ve Perşembe oruçlarına veya ayın ortasındaki "Eyyâm-ı Bîz" (13, 14, 15. günler) oruçlarına dikkat etmek manevi dereceleri yükseltir.

7. Sadaka ve İyilik: Ramazan’a hazırlık olması açısından, ihtiyaç sahiplerini sevindirmek ve infak etmek bu ayın bereketini artırır.

İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!

Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!

Abdest Suyunun Elbiseye Sıçraması Sakınca Oluşturur mu?

İçeriği Görüntüle

Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!

Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!