Kan verme veya tahlil için kan aldırma sırasında damar bulmak bazı kişiler için oldukça zor olabiliyor. Özellikle ince ya da zor görünen damarlarda sağlık çalışanları işlemi birkaç kez tekrarlamak zorunda kalabiliyor. Şimdi ise bu süreci değiştirebilecek yeni bir teknoloji gündemde.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), yetişkinlerden kan alma işlemini büyük ölçüde otomatikleştirebilen Aletta isimli robotik sisteme onay verdi. Cihaz, uygun damarı tespit ettikten sonra kan alma işleminin önemli bölümünü kendi başına gerçekleştirebiliyor.
Ancak bu, sağlık çalışanlarının tamamen devre dışı kalacağı anlamına gelmiyor. İşlem yine bir sağlık çalışanının gözetimi altında gerçekleştiriliyor.
Aletta Kan Alma İşlemini Nasıl Yapıyor?
Aletta'nın en dikkat çekici özelliği, damarı bulmak için birden fazla teknolojiyi birlikte kullanması.
Hasta cihazın üzerine kolunu yerleştirdikten sonra sistem, yakın kızılötesi ışık ve Doppler ultrason yardımıyla damarları inceliyor. Böylece kan alınmaya uygun damarın yeri belirlenmeye çalışılıyor.
Sistem aynı zamanda tespit ettiği damarın atardamar olup olmadığını da kontrol ediyor. Uygun damar bulunamazsa işlem otomatik olarak başlatılmıyor.
Damar uygun bulunduğunda ise süreç büyük ölçüde robot tarafından yürütülüyor. Cihaz;
- Turnikeyi uyguluyor,
- Bölgeyi işlem için hazırlıyor,
- İğneyi damara yönlendiriyor,
- Kan alma işlemini gerçekleştiriyor,
- Gerekli tüplerin değiştirilmesini sağlıyor,
- İşlem tamamlandığında iğneyi çıkarıyor,
- Son olarak bölgeye bandaj uygulanmasına yardımcı oluyor.
Bu işlemler sırasında sağlık çalışanı süreci takip etmeye devam ediyor.
Robotun En Büyük Avantajı Zor Damarlar Olabilir
Kan alma işleminin otomatik hale getirilmesindeki en önemli hedeflerden biri, damar bulmanın zor olduğu hastalarda işlemi kolaylaştırmak.
Bazı kişilerde damarlar gözle kolayca seçilemeyebiliyor. Özellikle birden fazla deneme gerektiren durumlarda hem hasta hem de sağlık çalışanı açısından süreç daha yorucu hale gelebiliyor.
Aletta'nın damarları görüntüleme ve uygun noktayı belirleme yeteneği, bu tür durumlarda önemli bir yardımcı olabilir.
En Küçük Harekette Bile İşlemi Durdurabiliyor
Robotik sistemin güvenlik tarafı da dikkat çekiyor. FDA'nın verdiği bilgilere göre cihaz, işlem sırasında ortaya çıkabilecek risklere karşı çeşitli kontrol mekanizmaları kullanıyor.
Örneğin hasta kan alma sırasında kolunu beklenmedik şekilde hareket ettirirse sistem iğneyi otomatik olarak ayırarak işlemi durdurabiliyor. Sensörler de güvenli olmayan bir durum tespit ettiğinde işlemi kesip sağlık çalışanını uyarabiliyor.
Ayrıca sistemin hastalar arasında uygun şekilde temizlenmesi ve sağlık çalışanları tarafından kontrol edilmesi gerekiyor.
Testlerde İnsanlarla Yarıştı
Aletta'nın onay sürecinde klinik testlerden elde edilen sonuçlar da önemli rol oynadı. Yapılan değerlendirmelerde cihazın iğne girişini başarıyla gerçekleştirdiği durumlarda kan alma oranlarının eğitimli sağlık çalışanlarının sonuçlarıyla benzer seviyede veya daha yüksek olduğu bildirildi.
Testlere farklı cilt tonlarına ve çeşitli sağlık durumlarına sahip kişiler de dahil edildi. Damarlarına ulaşmanın zor olduğunu belirten hastaların da değerlendirmelerde yer alması, sistemin gerçek hayattaki kullanım alanını görmek açısından önem taşıyor.
FDA tarafından aktarılan değerlendirmelerde cihazla ilişkili olumsuz durumların nadir görüldüğü ve bildirilen olayların çoğunlukla hafif olduğu belirtildi.
Hastanelerde İnsanların Yerini Mi Alacak?
Aletta'nın onaylanması, kan alma işlemlerinde robotların kullanılmasının önünü açan önemli bir gelişme olsa da "artık kanı tamamen robotlar alacak" demek için henüz erken.
Sistem şu aşamada sağlık çalışanlarının yerini tamamen almak yerine onların işini kolaylaştıracak bir teknoloji olarak öne çıkıyor. Özellikle damar bulmanın zor olduğu durumlarda robotik destek, hem işlem süresinin hem de tekrarlanan iğne girişlerinin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Gelecekte benzer teknolojilerin yaygınlaşması halinde kan alma işlemlerinin yapıldığı hastaneler, laboratuvarlar ve ayakta tedavi merkezlerinde önemli bir değişim yaşanması mümkün görünüyor.
