Yumurtalık naklinin dinî hükmü açıklandı. Başkasından yapılan nakil caiz görülmezken, kişinin kendi dokusunun nakline belirli şartlarla izin veriliyor.
Çocuk sahibi olmak amacıyla başvurulan yumurtalık naklinin dinî açıdan caiz olup olmadığı merak ediliyor. Konuya ilişkin değerlendirmede, kişinin kendi yumurtalık dokusunun yeniden kendisine nakledilmesi ile başka bir kişiden alınan yumurtalık dokusunun nakledilmesi arasında önemli bir ayrım yapılıyor.
Yumurtalık nakli caiz midir?
Bir kadının çocuk sahibi olabilmesi için yumurtalık organının sağlıklı şekilde çalışması gerekiyor. Ancak hastalık veya yaşın ilerlemesine bağlı olarak yumurtalık işlevsiz hale gelebiliyor. Bu gibi durumlarda çocuk sahibi olmak amacıyla yumurtalık nakli yöntemine başvurulabiliyor.
Yumurtalık nakli, kişinin kendisinden yapılan nakil ve başka bir kişiden yapılan nakil olmak üzere iki farklı şekilde uygulanabiliyor.
Kişinin kendi yumurtalık dokusu dondurulabiliyor
İlk yöntemde, özellikle kanser gibi ağır bir tedavi süreci gerektiren hastalıklarda sağlıklı yumurtalığın zarar görmemesi amacıyla kişinin yumurtalık dokusu alınıyor ve donduruluyor. Tedavi tamamlandıktan sonra bu doku yeniden aynı kişiye naklediliyor.
İkinci yöntemde ise doğuştan yumurtalıkları gelişmemiş veya sonradan yumurtalıkları tamamen işlevsiz hale gelmiş kişilere, başka bir kişiden alınan yumurtalık dokusu naklediliyor.
Organ nakilleri belirli şartlarla caiz görülüyor
İslam dininde korunması emredilen beş temel değerden, yani “zarûrât-ı hamse”den biri insan hayatıdır. Bu doğrultuda insan hayatını ve sağlığını korumaya yönelik tedavi amaçlı doku ve organ nakilleri belirli şartlar çerçevesinde caiz görülmektedir.
Bu konuda DİYK’nin 2025/31 tarih ve sayılı “Organ Nakli” kararına atıfta bulunulurken, yumurtalık naklinin mahiyeti ve ortaya çıkardığı sonuçlar nedeniyle diğer doku ve organ nakillerinden farklı olduğu belirtiliyor.
Başkasından yumurtalık nakli neden caiz görülmüyor?
Değerlendirmeye göre donörden alınan yumurtalık, nakledildiği kişinin vücudunda donöre ait genetik yapıyı taşıyan üreme hücrelerini üretmeye devam ediyor. Bu nedenle başka bir kişiden yapılan yumurtalık naklinin caiz olmadığı ifade ediliyor.
Donörden alınan yumurtalık, alıcının vücudunda donöre ait genetik yapıyı taşıyan üreme hücreleri üretmeye devam edeceğinden, bu tür bir nakil caiz değildir.
Bu uygulamanın nesebin karışmasına yol açtığı ve İslam dininde temel ilkelerden biri olarak kabul edilen neslin korunması ilkesini zedelediği belirtiliyor.
Kur’an ve Sünnette nesebin korunmasının temel bir ilke olarak vurgulandığı, aile yapısının ve toplumsal düzenin muhafazasının da bu ilke üzerine kurulduğu ifade ediliyor. Bu kapsamda Şâtıbî’nin el-Muvâfakât adlı eserine de (1/31 vd.) atıfta bulunuluyor.
Ayrıca söz konusu işlemin, meşru bir gerekçeye dayanmaksızın gerçekleştirilen tıbbî müdahale nedeniyle beden bütünlüğünün bozulmasına ve mahremiyet sınırlarının ihlal edilmesine yol açtığı kaydediliyor.
Kendi yumurtalık dokusunun nakli caiz mi?
Başka bir kişiden yapılan yumurtalık naklinden farklı olarak, kişinin kendi yumurtalık dokusunun yeniden kendisine nakledilmesi ise belirli şartlarla caiz kabul ediliyor.
Kanser tedavisi gibi yumurtalık fonksiyonlarının kalıcı olarak tahrip olmasına neden olabilecek durumlarda, kadının kendi yumurtalık dokusunun önceden alınarak dondurulması ve tedavinin ardından yeniden kendisine nakledilmesinin tedavi niteliği taşıdığı belirtiliyor.
Bu yöntemde başka bir kişiye ait üreme hücreleri söz konusu olmadığı ve nesep karışıklığı meydana gelmediği için işlemin caiz olduğu ifade ediliyor.
Dondurulan yumurtalık dokusu için önemli şart
Değerlendirmede, kişinin kendi yumurtalık dokusunun saklanması konusunda da önemli bir şart bulunuyor. Nesil ve nesep emniyetinin korunabilmesi için dondurulan yumurtalık dokusunun belirtilen tedavi amacı dışında kullanılmaması gerekiyor.
Nesil ve nesep emniyeti açısından dondurulmuş yumurtalık dokusunun belirtilen amacın dışında kullanılmaması için her türlü tedbirin alınması gerekir.
Yumurtalık Nakli Hakkında Temel Bilgiler ve Dînî Hükümler
-
Yumurtalığın Fonksiyonu ve İşlevsizleşme Sebepleri: Sağlıklı bir yumurtalık, kadının anne olabilmesi için temel şarttır. Ancak ilerleyen yaş, kanser gibi ağır hastalıklar ve çeşitli tıbbi müdahaleler yumurtalıkların işlevini kaybetmesine neden olabilir.
-
Nakil Yöntemlerinin Sınıflandırılması: Tıpta yumurtalık nakli iki farklı şekilde uygulanır:
-
Otolog (Kişinin kendisinden kendisine) nakil: Hastanın kendi sağlıklı dokusunun korunarak sonradan kendine geri takılması.
-
Allojenik (Başkasından) nakil: Donörden (bağışçıdan) alınan yumurtalık dokusunun başka bir kadına nakledilmesi.
-
-
İslam'da Hayatın ve Sağlığın Korunması İlkesi: İslam, temel gayelerden (zarürât-ı hamse) biri olan "canın ve sağlığın korunması" prensibi gereği, genel anlamda tedavi amaçlı organ ve doku nakillerine şartlı olarak onay vermiştir.
-
Başkasından Yumurtalık Naklinin Yasaklanma Gerekçesi: Donörden yapılan yumurtalık nakilleri, alıcının vücudunda başkasına (donöre) ait genetik materyal üretmeye devam edeceği için caiz görülmemiştir.
-
Nesebin Korunması ve Toplumsal Düzen: İslam hukuku ve ahlakı nesebin karışmasını kesin bir şekilde engellemeyi amaçlar. Başkasından nakledilen doku, neslin muhafazası ilkesini zedelediği ve aile yapısını tehlikeye attığı için dinen reddedilmiştir.
-
Mahremiyet ve Beden Bütünlüğü İhlali: Meşru ve zaruri bir gerekçe olmaksızın başkalarından organ/doku transferi yapılması, hem mahremiyet sınırlarının ihlaline hem de beden bütünlüğünün gereksiz yere bozulmasına yol açar.
-
Kişinin Kendi Dokusunun Naklinin (Otolog) Hükmü: Kanser tedavisi gibi yumurtalıkları kalıcı olarak tahrip eden durumlarda, tedavi öncesi dondurulan yumurtalık dokusunun yine aynı kişiye nakledilmesi caizdir. Bu yöntem nesep karışıklığına sebep olmaz ve tamamen tedavi amaçlıdır.
-
Sıkı Tedbir ve Güvenlik Zorunluluğu: Dondurulan yumurtalık dokularının başka amaçlarla kullanılmasını önlemek, karışıklıkları önlemek ve nesep emniyetini sağlamak adına hastane ve laboratuvar süreçlerinde en üst düzey hukuki ve tıbbi tedbirlerin alınması şarttır.
-
Güncel Tıbbi ve Fıkhi Yaklaşımlar: Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu (DİYK) kararlarında da vurgulandığı üzere, tıp etiği ile fıkhi kaideler örtüşmekte; nesil emniyeti ihlal edilmediği sürece tıbbi yeniliklere tedavi çerçevesinde yeşil ışık yakılmaktadır. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
