Ramazan ayının en özel anı olan iftar, yalnızca bir yemek vakti değil; ibadetin tamamlandığı, paylaşmanın arttığı ve duaların yükseldiği bir zaman dilimidir.
Peki iftar tam olarak ne anlama gelir? Ne zaman başlar? Peygamber Efendimiz nasıl iftar yapardı? Sağlıklı bir iftar sofrası nasıl kurulmalı?
Ramazan ayının manevi iklimine girdiğimiz bu günlerde, iftar sofralarınızın bereketli olması dileğiyle işte iftara dair bilmek istediğiniz her şey:
İşte tüm yönleriyle iftar rehberi…
İftar Nedir?
İftar, Ramazan ayında oruç tutan Müslümanların gün boyu süren yeme, içme ve diğer yasakları akşam ezanıyla birlikte sona erdirmesidir. Kelime anlamı olarak “orucu açmak” demektir.
Sözlük anlamı itibarıyla "orucu açmak" veya "oruçsuz olmak" demektir. Dini bir terim olarak ise; şafak vaktinden gün batımına kadar ibadet niyetiyle tutulan orucun, akşam ezanıyla birlikte uygun bir gıdayla sonlandırılmasıdır.
İftar Ne Zaman Başlar?
İftar vakti, güneşin batmasıyla başlar. Türkiye’de iftar saatleri Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından ilan edilen imsakiyelere göre belirlenir. Ezanın okunmasıyla birlikte oruç açılır ve iftar duası edilir.
Fıkhi olarak akşam namazı vaktinin girmesi, yani akşam ezanının okunmasıyla oruç açılır.
İftar Duası Nedir, Nasıl Yapılır?
İftar anı, duaların kabul edildiği müstesna zamanlardan biri olarak kabul edilir. Rivayet edilen iftar duası şöyledir:
“Allahümme leke sumtü ve bike âmentü ve aleyke tevekkeltü ve alâ rızkıke eftartü.”
Anlamı: Allah’ım! Senin rızan için oruç tuttum, Sana inandım, Sana güvendim ve Senin rızkınla orucumu açtım.
Bir diğer rivayette ise şu dua yer alır:
“Zehebe’z-zameu vebtelletil urûku ve sebetel ecrü inşâallah.”
İftar Duası Nasıl Yapılır? Ezan okunurken veya hemen öncesinde eller semaya açılır, kalpten geçen dilekler eklenerek dua edilir ve ardından su veya hurma ile oruç açılır.
Peygamberimiz İftarını Nasıl Yapardı?
Rivayetlere göre Peygamber Efendimiz (sav) iftarı geciktirmeden yapardı. Peygamber Efendimiz (SAV), orucunu açarken acele eder, akşam namazını kılmadan önce birkaç adet taze hurma, yoksa kuru hurma, o da yoksa birkaç yudum su ile orucunu açardı. Aşırılıktan kaçınırdı.
-
Sünnet olan: Akşam namazını kılmadan önce küçük bir atıştırmalıkla (hurma/su) orucu açmak, namazı kıldıktan sonra ana yemeğe geçmektir.
Sünnete Uygun İftar Nasıl Olmalı?
Sünnete uygun bir iftar için şu adımlar öne çıkar:
- Ezanla birlikte geciktirmeden oruç açmak
- Hurma veya su ile başlamak
- Dua etmek
- Aşırı yemekten kaçınmak
- İbadet bilinciyle sofraya oturmak
Sağlıklı İftar Nasıl Yapılmalı? Uzmanlardan 20 Öneri
Uzmanlar, uzun süren açlığın ardından mideyi yormadan beslenmenin önemine dikkat çekiyor. İşte sağlıklı bir iftar için öneriler:
-
Suyla Başlayın: Orucu oda sıcaklığında suyla açın.
-
Hurmayı Unutmayın: Kan şekerini dengeler, 1-2 adet yeterlidir.
-
Çorbaya Şans Verin: Mideyi ana yemeğe hazırlar.
-
15 Dakika Mola: Çorbadan sonra ana yemeğe geçmeden önce mutlaka bekleyin.
-
Yavaş Çiğneyin: Beyne tokluk sinyali 20 dakikada gider.
-
Porsiyon Kontrolü: Tabağınızı çok doldurmayın.
-
Tam Tahıllar: Beyaz ekmek yerine tam buğday veya çavdar tercih edin.
-
Izgara/Haşlama: Kızartmalardan uzak durun.
-
Sebze Ağırlıklı Beslenin: Lifli gıdalar sindirimi kolaylaştırır.
-
Tuzdan Kaçının: Susuzluğu artırır.
-
Şerbetli Tatlı Yerine Meyve: Veya hafif sütlü tatlılar tüketin.
-
Yoğurt ve Cacık: Probiyotik desteği sağlar.
-
Zeytinyağı Kullanın: Mide dostudur.
-
Asitli İçeceklerden Uzak Durun: Mide yanmasını tetikler.
-
Komposto ve Hoşaf: Şekersiz yapıldığında sıvı ihtiyacını karşılar.
-
Salatayı İhmal Etmeyin: Her iftarda mutlaka yeşillik olsun.
-
Aşırı Baharattan Kaçının: Mide asidini artırabilir.
-
Pideye Dikkat: Sıcak pide iştah açar, miktarını sınırlayın.
-
Sahuru Atlamayın: Sadece iftarla beslenmek metabolizmayı yavaşlatır.
-
İftar Sonrası Hareket: Yemekten 1 saat sonra kısa bir yürüyüş yapın.
İftar Yapmanın ve Yaptırmanın Faziletleri
-
İftar Yapmanın: Hadislerde, iftar anının duaların reddedilmediği özel bir vakit olduğu müjdelenmiştir.
-
İftar Yaptırmanın: Bir mümin kardeşine iftar sofrası kuran kimse, o kişinin sevabından bir eksilme olmadan aynı sevabı kazanır.
İftar İle İlgili Hadis-i Şerifler
-
"Oruçlunun iki sevinci vardır: Biri iftar ettiği vakit, diğeri de Rabbine kavuştuğu vakit." (Müslim)
-
"Kim bir oruçluya iftar ettirirse, kendisine onun sevabı kadar sevap yazılır." (Tirmizi)
-
"İftar vaktinde oruçlunun reddedilmeyen bir duası vardır." (İbn Mâce)
İftar Hakkında Deyim ve Atasözleri
-
"İftarı etmek": Orucu açmak.
-
"İftar topu gibi patlamak": Birdenbire ve gürültülü bir şekilde tepki vermek.
-
"İftar sofrası gibi": Çok zengin, çeşitli ve bereketli sofralar için kullanılır.
Osmanlı’dan Günümüze İftar Kültürü
Osmanlı döneminde iftar sofraları sosyal dayanışmanın simgesiydi. Ramazan topu ile iftar vakti ilan edilir, imaretlerde halka açık sofralar kurulurdu.
Osmanlı'da iftar tam bir zarafet töreniydi. "Diş Kirası" geleneğiyle eve gelen misafirlere hediyeler verilir, kapılar herkese açık tutulurdu.
Önce "İftariyelik" denilen reçel, peynir, zeytin gibi hafif gıdalarla başlanır, akşam namazı kılındıktan sonra ana yemeğe geçilirdi. Günümüzde ise bu kültür, kalabalık aile sofraları ve belediyelerin kurduğu toplu iftar çadırları ile yaşatılmaktadır.
İftar Hakkında 10 İlginç Bilgi
-
Top Geleneği: İlk iftar topu, 1800'lerin başında Kahire'de veya İstanbul'da (kaynaklar değişir) tesadüfen bir top denemesi sırasında halkın bunu "vakit geldi" sanmasıyla başlamıştır.
-
Mahyalar: Dünyada sadece Türklere özgü bir gelenek olarak cami minareleri arasına "Hoş geldin Ya Şehr-i Ramazan" gibi yazılar asılır.
-
Sıcak Pide Kuyruğu: Pide, dünyada sadece Ramazan'a özel bu kadar yoğun tüketilen tek ekmek türüdür.
-
En Uzun ve Kısa İftar: Dünyanın kuzeyindeki ülkelerde iftar vakti bazen 20 saati bulurken, güneyde 12 saate kadar düşebilir.
-
Uzayda İftar: Astronotlar uzayda dünya saatine (genellikle fırlatıldıkları yerin vaktine) göre iftar yaparlar.
-
Uçakta İftar: Pilotlar ve yolcular, uçağın o anki konumunda güneşin battığını gördükleri an iftar ederler.
-
Zeytin mi, Hurma mı?: Anadolu'nun bazı bölgelerinde "toprak ürünü" olduğu için zeytinle, Arap coğrafyasında ise "çöl bereketi" hurmayla açmak daha yaygındır.
-
Diş Kirası: Eski İstanbul'da misafire "dişlerini benim yemeğimi yemek için yordun" diyerek verilen altın veya hediye zarif bir gelenekti.
-
Susuzluk Hissi: Bilimsel olarak iftarda birden çok su içmek mideyi şişirir ancak emilimi yavaşlatır; suyu yudum yudum içmek daha faydalıdır.
-
İftar Çadırları: Modern bir gelenek gibi görünse de vakıf kültürü sayesinde yüzyıllardır "aşevleri" formunda devam etmektedir.
Ramazan ayının ruhunu yaşatan iftar, hem bireysel ibadetin tamamlanması hem de toplumsal birlikteliğin güçlenmesi açısından büyük önem taşıyor. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
