İslam fıkhında ibadetlerin sahih olabilmesi için bazı temizlik şartları bulunmaktadır.
Bu şartlardan biri de dinî literatürde “hades” olarak adlandırılan hükmî kirlilik hâlidir. Hades, kişinin bazı ibadetleri yerine getirmesine engel teşkil eden manevî bir durum olarak tanımlanmaktadır.
Dinî literatürde önemli bir yer tutan hades ve hadesten taharet kavramları, kişinin ibadetlere manevi/hükmî açıdan hazırlanmasını ifade eder.
Hades (Hükmî Kirlilik) Ne Demektir?
Dinî kaynaklarda hades; abdestsizlik, cünüplük, hayız veya nifas hâline verilen isimdir. Bu durum maddî bir pislik olmayıp, kişinin ibadet yapmasına engel olan şer‘î bir hâli ifade eder. Hades hâlindeki bir kimse namaz gibi bazı ibadetleri yerine getiremez.
Dinî literatürde hades, abdestsizlik, cünüplük, hayız veya nifas hâline verilen isimdir ve bu durum bazı ibadetlere engel teşkil eder.
Hades Kaça Ayrılır?
Hades, fıkıh kitaplarında iki ana başlık altında ele alınır: büyük hades ve küçük hades.
Büyük hades; cünüplük, hayız ve nifas gibi hâlleri kapsar. Bu durumlar, ibadet açısından daha kapsamlı bir temizlik gerektirir.
Küçük hades; kişinin abdestsiz olması hâlidir ve günlük hayatta en sık karşılaşılan hükmî kirlilik türüdür.
Hadesten Taharet Nasıl Sağlanır?
Hadesten taharet, kişinin hades hâlinden arınarak ibadet edebilir duruma gelmesi anlamına gelir. Büyük hades gusül ile, küçük hades ise abdest ile giderilir.
Su bulunmadığı veya bulunduğu hâlde kullanma imkânının olmadığı durumlarda ise hem büyük hem de küçük hades, teyemmüm ile giderilir. Bu uygulama, dinin kolaylaştırıcı yönünü ortaya koyan önemli bir ruhsattır.
Hades ve Hadesten Taharet Nedir?
-
Hadesin Tanımı (Hükmî Kirlilik): Hades, bir kimsenin vücudunda gözle görülür bir kir (necaset) olmamasına rağmen, dinen ibadet yapmaya engel kabul edilen manevi kirlilik durumudur. Bu durum, kişinin biyolojik bir kirden ziyade, ibadet için gerekli olan "şer'î uygunluk" vasfını yitirmesi anlamına gelir.
-
Hadesten Taharet: Kişinin namaz kılabilmesi, Kabe'yi tavaf edebilmesi veya Mushaf'a dokunabilmesi için bu manevi kirlilikten (hades) arınması işlemidir. Bu arınma niyet ve su (veya toprak) ile gerçekleştirilir.
-
Hadesin Kategorileri: Hades, etkisine ve giderilme yöntemine göre iki temel sınıfa ayrılır:
-
Küçük Hades: Sadece abdestin bozulmasıyla meydana gelen durumdur.
-
Büyük Hades: Cünüplük, hayız (regl) ve nifas (lohusalık) gibi boy abdestini (gusül) gerektiren durumlardır.
-
-
Arınma Yöntemleri: Hadesin türüne göre temizlik yöntemi değişir:
-
Küçük hades, usulüne uygun bir abdest ile giderilir.
-
Büyük hades, vücudun tamamının yıkanmasını gerektiren gusül ile giderilir.
-
-
Zaruret Hali (Teyemmüm): Suyun bulunmadığı, suya ulaşılamadığı veya sağlık gibi nedenlerle suyun kullanılmasının tehlikeli olduğu durumlarda; niyet edilerek temiz toprak veya toprak cinsinden bir maddeyle yapılan teyemmüm, hem küçük hem de büyük hadesi geçici olarak ortadan kaldırır.
Hades hakkında Fıkhi Detaylar
Konuyla ilgili yaptığım araştırmalar doğrultusunda şu teknik detayları da eklemek faydalı olacaktır:
-
Hükmî ve Hakikî Temizlik Farkı: Hadesten taharet hükmî (manevi) bir temizliktir. Necasetten taharet ise hakikî (maddi, gözle görülür) kirlilikten (kan, idrar vb.) temizlenmektir. Bir kişi tertemiz elbiseler içinde olabilir (necasetten ari), ancak abdesti yoksa "hades" halindedir ve namaz kılamaz.
-
İbadetlerin Geçerliliği: İslam hukukunda namazın dışındaki farzlarından biri "hadesten taharet"tir. Bu şart yerine getirilmeden kılınan namaz sahih (geçerli) kabul edilmez.
-
Hadesin Psikolojik Boyutu: İslam alimleri, hadesten taharetin sadece fiziksel bir temizlik değil, aynı zamanda müminin Allah'ın huzuruna çıkmadan önce bir tür zihinsel ve ruhsal disiplin süreci olduğunu vurgular. Abdest ve gusül, kişiyi günlük meşgalelerden koparıp manevi bir atmosfere hazırlar. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
