Mevsimsel grip (influenza), her yıl dünya genelinde milyonlarca kişiyi etkilerken özellikle ileri yaştaki bireyler, kronik hastalığı bulunanlar ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler açısından ciddi sağlık riskleri oluşturabiliyor. İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Tevfik Rıfkı Evrenkaya, grip aşısının hastalığa bağlı ağır komplikasyonların önlenmesinde önemli bir koruyucu yöntem olduğunu belirterek aşı konusunda yaygın olarak doğru kabul edilen dört yanlış inanışa dikkat çekti.
Grip aşısının yalnızca bireysel korunma açısından değil, toplumdaki hastalık yükünün azaltılması bakımından da önem taşıdığını belirten Evrenkaya, aşılanmanın özellikle risk grubundaki kişiler için önemini vurguladı.
Grip aşısı neden önemli?
Grip, influenza virüsünün neden olduğu ve solunum yollarını etkileyen bulaşıcı bir hastalık olarak biliniyor. Prof. Dr. Evrenkaya'nın aktardığı verilere göre hastalık, dünya genelinde yılda yaklaşık 1 milyar kişiyi etkiliyor ve yaklaşık 500 bin kişinin ölümüne neden olabiliyor.
Grip enfeksiyonu bazı hastalarda bronşit ve zatürre gibi solunum yolu komplikasyonlarına yol açabiliyor. Kalp yetmezliği gibi mevcut sağlık sorunlarının ağırlaşmasına da neden olabilen hastalığa karşı aşılama, özellikle risk grubundaki kişilerde ciddi hastalık ve ölüm riskinin azaltılmasına katkı sağlıyor.
Meme kanseri hastalarında enfeksiyonların tedavi süreçlerini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çeken Evrenkaya, grip nedeniyle tedavilerin ertelenebildiğini veya aksayabildiğini belirtti.
Evrenkaya, kanser tedavisi gören hastalarda aşının türü ve uygulanma zamanının, kullanılan tedavi ve bağışıklık sisteminin durumuna göre hekim tarafından belirlenmesi gerektiğini ifade etti.
1. “Grip aşısı beni hasta etti” düşüncesi doğru mu?
Grip aşısına ilişkin en yaygın yanlış inanışlardan biri, aşı sonrasında görülen hafif şikâyetlerin grip hastalığıyla karıştırılması.
Prof. Dr. Evrenkaya, inaktif grip aşılarının grip hastalığına neden olmadığını belirterek aşı sonrasında bazı geçici yan etkilerin görülebileceğini söyledi.
Bu yan etkiler arasında enjeksiyon bölgesinde ağrı, hafif ateş, baş ağrısı, kas ağrısı ve halsizlik bulunuyor.
Aşı sonrasında ortaya çıkan kısa süreli yakınmaların grip enfeksiyonundan farklı olduğunu vurgulayan Evrenkaya, aşılanan kişilerin başka solunum yolu enfeksiyonlarına yakalanabileceğini de hatırlattı.
2. “Geçen yıl aşı oldum ama yine grip geçirdim” düşüncesi doğru mu?
Grip aşısının her kişide ve her grip sezonunda yüzde 100 koruma sağlamadığı belirtiliyor. Bununla birlikte aşılandıktan sonra grip geçirilmesi, aşının hiçbir koruyucu etkisinin bulunmadığı anlamına gelmiyor.
Prof. Dr. Evrenkaya, aşının etkinliğinin kişinin yaşı, genel sağlık durumu ve dolaşımdaki virüslerle aşıda hedeflenen virüslerin uyumuna bağlı olarak değişebildiğini ifade etti.
Grip virüslerinin sürekli değişime uğradığını belirten Evrenkaya, aşıların önceki dönemlere ait veriler değerlendirilerek hazırlandığını aktardı.
Dünya Sağlık Örgütünün de aşının koruyuculuğunun sezonlara göre değişebileceğini belirttiğini hatırlatan Evrenkaya, aşılama sayesinde gribe bağlı ağır hastalık riskinin azaltılabildiğini vurguladı.
3. “Hamileyken grip aşısı olunmaz” düşüncesi doğru mu?
Gebelik döneminde geçirilen grip enfeksiyonu, anne adayları açısından daha ağır seyredebilir ve hastaneye yatış riskini artırabilir.
Bu nedenle hamilelik sırasında grip aşısı yapılmaması gerektiği yönündeki genel inanış doğru değildir.
Güncel uluslararası sağlık rehberlerine göre inaktif grip aşıları gebeliğin ilk üç ayı da dahil olmak üzere her döneminde uygulanabilir. Gebelikte canlı zayıflatılmış burun spreyi grip aşısı ise önerilmez. Aşının türü ve uygulama zamanı, gebeyi takip eden hekimle değerlendirilmelidir.
4. “Grip aşısının içinde zararlı metaller bulunuyor” iddiası doğru mu?
Grip aşılarının içeriğinde cıva ve alüminyum gibi maddelerin bulunduğuna ilişkin iddialar, bazı kişilerde aşı güvenliği konusunda soru işaretlerine neden olabiliyor.
Prof. Dr. Evrenkaya, bütün grip aşılarının aynı içerik ve formülasyona sahip olmadığını belirterek aşılardaki maddeler hakkında genelleme yapılmaması gerektiğini ifade etti.
Aşıların içeriği kullanılan ürüne göre değişebiliyor. Bu nedenle aşı yaptıracak kişilerin uygulanacak ürünün içeriğini sağlık profesyonellerinden öğrenmesi önem taşıyor.
Grip aşısını kimler yaptırmalı?
Prof. Dr. Tevfik Rıfkı Evrenkaya, grip enfeksiyonunun bazı kişilerde daha ciddi sağlık sorunlarına neden olabileceğini belirterek özellikle risk grubundaki bireylerin aşılanmasının önemini vurguladı.
Evrenkaya'nın dikkat çektiği risk grupları şöyle:
-
65 yaş ve üzerindeki kişiler
-
Kronik kalp hastalığı ve kalp yetmezliği bulunanlar
-
KOAH hastaları
-
Diyabet hastaları
-
Böbrek yetmezliği bulunan kişiler
-
Sağlık çalışanları
-
Kreşe giden çocuklar
-
Organ nakli yapılan hastalar
-
Bağışıklık sistemini baskılayan ilaç kullananlar
-
Kanser hastaları ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler
Kanser hastalarında grip aşısı neden önemli?
Prof. Dr. Evrenkaya, özellikle meme kanseri hastalarında grip gibi enfeksiyonların tedavi takvimini etkileyebileceğine dikkat çekti.
Enfeksiyonların bazı durumlarda kanser tedavilerinin ertelenmesine veya aksamasına yol açabildiğini belirten Evrenkaya, uygun hastalarda grip aşısının enfeksiyon ve komplikasyon risklerini azaltmaya katkı sağladığını ifade etti.
Bununla birlikte kanser tedavisi gören kişilerin aşı kararının bireysel olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Evrenkaya, kullanılacak aşının türünün ve zamanlamasının tedaviyi takip eden hekim tarafından belirlenmesi gerektiğini söyledi.
