Emeklilik başvurusu yapacaklar dikkat! Birkaç günlük prim hatası emekliliği iptal ettirebilir

Emeklilik başvurusu yapmaya hazırlanan milyonlarca çalışanı ilgilendiren prim günleri konusunda önemli bir uyarı geldi. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, SGK hizmet dökümünde görünen prim günlerinin tamamının emeklilik hesabında geçerli olmayabileceğini belirterek başvuru öncesinde kayıtların kontrol edilmesi gerektiğini söyledi. Birkaç günlük prim eksikliği bile emeklilik şartlarının sağlanamamasına, aylık bağlandıktan sonra tespit edilen geçersiz hizmetler ise emeklilik işleminin iptaline neden olabiliyor.

Özellikle Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) kapsamında emekli olan veya başvuru yapmaya hazırlanan kişilerin, sigortalılık sürelerini ve prim kayıtlarını ayrıntılı incelemeleri gerekiyor.

SGK hizmet dökümündeki prim günleri neden farklı çıkabilir?

Emeklilik hesabında en önemli unsurlardan biri, SGK kayıtlarında yer alan prim günlerinin hukuken geçerli olması.

Erdursun'un değerlendirmesine göre hizmet dökümünde görünen toplam gün sayısı, her zaman emekliliğe esas alınacak geçerli prim gününü göstermiyor.

Aynı dönemde farklı işyerlerinden yapılan bildirimler, sigortalılık statülerinin çakışması veya sonradan geçersiz sayılan hizmetler nedeniyle prim günlerinde değişiklik meydana gelebiliyor.

Bu durum, emeklilik için gereken prim gününü sınırda tamamlayan kişiler açısından önem taşıyor.

EYT kapsamında emeklilik için kaç prim günü gerekiyor?

8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalılık başlangıcı bulunan EYT kapsamındaki çalışanlarda, emeklilik koşulları sigortalılık statüsüne göre değişiyor.

4/A (SSK) kapsamında normal emeklilikte:

• Prim gün şartı 5.000 ile 5.975 gün arasında değişiyor.

• Kadınlarda 20 yıllık sigortalılık süresi aranıyor.

• Erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresi gerekiyor.

4/B (Bağ-Kur) kapsamında normal emeklilikte:

• Kadınların 7.200 prim gününü tamamlaması gerekiyor.

• Erkeklerde 9.000 prim günü şartı bulunuyor.

Bu koşullar EYT kapsamında normal emeklilik için geçerli genel şartları oluşturuyor. Kısmi emeklilik ve özel durumlarda farklı hükümler uygulanabiliyor.

6.000 prim günü görünen kişi neden emekli olamayabilir?

Prim kayıtlarındaki küçük farklılıklar, emeklilik hakkını doğrudan etkileyebiliyor.

Örneğin SSK kapsamında emekli olmak için 5.975 prim gününe ihtiyaç duyan bir çalışanın hizmet dökümünde 6.000 gün bulunduğu varsayılsın.

SGK tarafından yapılan incelemede bu günlerin 30'unun geçersiz olduğu belirlenirse kişinin geçerli prim günü 5.970'e düşüyor.

Böylece emeklilik için gerekli olan 5.975 günlük şart tamamlanmamış oluyor.

Hizmet dökümünde yeterli prim görünmesi, bu günlerin tamamının emeklilik hesabına dahil edileceği anlamına gelmiyor.

SGK prim hesabında 30 gün ve 360 gün kuralı

Sosyal güvenlik uygulamalarında prim günleri hesaplanırken bir ay 30 gün, bir yıl ise 360 gün üzerinden değerlendiriliyor.

Bir kişinin aynı ay içerisinde birden fazla işyerinde sigortalı gösterilmesi veya aynı dönemde hem SSK hem de Bağ-Kur kaydının bulunması mümkün olabiliyor.

Ancak bu bildirimlerin günlerini doğrudan toplamak doğru sonuç vermiyor.

Örneğin aynı ay içerisinde birden fazla işyerinden yapılan bildirimlerin toplamı 30 günü aşsa bile bu durum emekliliğe esas prim gününü kendiliğinden artırmıyor.

Çakışan hizmetler, ilgili mevzuattaki sigortalılık statüsü önceliği ve prim hesabı kurallarına göre değerlendiriliyor.

Bu nedenle çalışanların e-Devlet üzerinden SGK tescil ve hizmet dökümlerini alarak her ayın kayıtlarını ayrı ayrı incelemeleri öneriliyor.

Emeklilik başvurusunda prim gününü tam sınırda bırakmayın

Özgür Erdursun, emeklilik için gereken prim gününün tam sınırda bulunmasının olası kayıt hataları açısından risk oluşturabileceğine dikkat çekti.

Başvuru öncesinde bütün prim günlerinin hukuken geçerli olduğunun doğrulanması gerekiyor.

Mümkün olması halinde gerekli prim gününden 5, 10 veya 15 gün fazla geçerli hizmet bulunması, hesaplama farklılıklarına karşı fayda sağlayabiliyor.

Ancak fazla prim günü bulunması, sahte sigortalılığı veya hukuken geçersiz hizmetleri geçerli hale getirmiyor.

Emeklilik hesabında esas alınan unsur, fiili çalışmaya ya da mevzuata uygun sigortalılığa dayanan primler oluyor.

Emeklilik dilekçesi ayın kaçında verilmeli?

Emeklilik başvurusu yapacakların merak ettiği konulardan biri de dilekçenin hangi tarihte verilmesi gerektiği.

4/A ve 4/B kapsamında yaşlılık aylığı, gerekli şartların sağlanması halinde kural olarak yazılı başvuru tarihini takip eden ayın ilk gününden itibaren başlıyor.

Örneğin ekim ayının 3'ünde veya 28'inde yapılan başvurularda, diğer koşullar aynıysa aylık başlangıç tarihi 1 Kasım oluyor.

Bu nedenle yalnızca emekli maaşının daha erken başlaması amacıyla ayın ilk gününde başvuru yapılması gerekmiyor.

Bununla birlikte Bağ-Kur sigortalılarının içinde bulunulan aya ait primlerin hangi tarihte oluştuğunu ve tahakkuk ettiğini kontrol etmesi önem taşıyor.

Ayın 15'inde sistemde 30 gün görünmesi, o ayın tamamının başvuru tarihi itibarıyla kesinleşmiş hizmet olduğu anlamına gelmeyebiliyor.

Prim gününü tamamlamak için içinde bulunulan ayın günlerine ihtiyaç duyuluyorsa başvuru tarihi ve sigortalılığın sona erme durumu SGK'dan doğrulanmalı.

SGK hizmet dökümündeki K, Ş ve S kodları ne anlama geliyor?

Emeklilik başvurusu öncesinde dikkat edilmesi gereken konular arasında SGK hizmet dökümünde yer alan işyeri kodları da bulunuyor.

SGK kayıtlarında karşılaşılabilen işaretler şöyle:

K veya Ş kodu bulunan her sigortalılık kaydı otomatik olarak geçersiz kabul edilmiyor. Bu kayıtların durumunun yapılacak inceleme sonucunda değerlendirilmesi gerekiyor.

Ancak kişinin gerçekte çalışmadığı bir işyerinde sigortalı gösterildiğinin tespit edilmesi halinde ilgili hizmetler iptal edilebiliyor.

Bu nedenle sigortalılık kayıtlarında söz konusu kodları gören kişilerin emeklilik başvurusu öncesinde kayıtlarının durumunu araştırması önem taşıyor.

Emeklilik yıllar sonra iptal edilebilir mi?

Emekli aylığı bağlandıktan sonra yapılan denetimlerde geçersiz prim günleri tespit edilmesi halinde emeklilik işlemi iptal edilebiliyor.

SGK tarafından gerçekleştirilen incelemelerde sahte sigortalılık, çakışan hizmetler veya başka hukuki nedenlerle bazı prim günlerinin geçersiz olduğunun belirlenmesi mümkün.

Bu durumda kişinin emeklilik tarihindeki geçerli prim günü, gerekli sınırın altına düşerse emekli aylığının kesilmesi gündeme gelebiliyor.

Ayrıca daha önce ödenmiş emekli maaşları ve SGK tarafından karşılanan sağlık giderleri için geri ödeme talep edilmesi söz konusu olabiliyor.

Yersiz ödemelerin geri alınmasında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 96'ncı maddesi uygulanıyor.

Geri ödeme koşulları; sigortalının kusuruna, Kurum hatasına, ilgili sürelere ve faiz hükümlerine göre farklılık gösterebiliyor.

Dolayısıyla her durumda ödenen bütün maaşların aynı koşullarla geri istenmesi söz konusu olmuyor.

Bağ-Kur borcu olanlar emekli olabilir mi?

4/B kapsamında yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için prim günleri ve diğer emeklilik koşullarının yanı sıra prim ve prime ilişkin borç şartlarının da karşılanması gerekiyor.

Bu nedenle Bağ-Kur sigortalılarının emeklilik dilekçesi vermeden önce borç sorgulaması yapması önem taşıyor.

Borç bulunması halinde ödemenin gerçekleştirilmesi ve tutarın SGK kayıtlarından düşüp düşmediğinin kontrol edilmesi gerekiyor.

Ödemelerin sisteme yansıması zaman alabileceğinden banka dekontlarının saklanması öneriliyor.

Özellikle ay sonuna yakın tarihlerde yapılacak başvurularda ödeme tarihi ile SGK kayıtlarının güncellenme zamanı önem kazanıyor.

Emeklilik başvurusu e-Devlet üzerinden nasıl yapılır?

Emeklilik koşullarını tamamlayan sigortalılar, SGK müdürlüklerine başvurarak veya e-Devlet üzerinden işlemlerini gerçekleştirebiliyor.

e-Devlet'te yer alan “Gelir, Aylık, Ödenek Talep Belgesinin Verilmesi” hizmeti üzerinden emeklilik başvurusu yapılabiliyor.

Başvuru sırasında sigortalı seçeneği ile ilgili 4/A veya 4/B yaşlılık aylığı türünün belirlenmesi gerekiyor.

Ardından banka, şube ve iletişim bilgilerinin kontrol edilmesiyle başvuru işlemi gerçekleştirilebiliyor.

Ancak başvurunun sistem tarafından alınması, emeklilik şartlarının kesin olarak sağlandığını göstermiyor. Nihai değerlendirme SGK tarafından yapılıyor.

Emeklilik nedeniyle işten ayrılanların hangi hakları var?

4/A kapsamında çalışanların emeklilik nedeniyle işten ayrılmadan önce prim günlerini, sigortalılık sürelerini ve emeklilik koşullarını doğrulamaları gerekiyor.

İşten ayrılış işlemlerinin de ilgili mevzuata uygun şekilde tamamlanması önem taşıyor.

Emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı alınabilmesi, yasal şartların yerine getirilmesine bağlı bulunuyor.

İş sözleşmesinin sona ermesi halinde kullanılmamış yıllık izin ücretleri de ayrıca değerlendiriliyor.

Bu nedenle özellikle bir yıldan fazla kıdemi bulunan çalışanların emeklilik başvurusundan önce mevcut haklarını ve belgelerini incelemesi öneriliyor.

Emeklilik dilekçesi vermeden önce nelere dikkat edilmeli?

Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun'un değerlendirmeleri doğrultusunda, emeklilik başvurusu öncesinde şu kayıtların kontrol edilmesi önem taşıyor:

• SGK hizmet dökümündeki prim günlerinin ay ve yıl bazında incelenmesi.

• Aynı dönemlere ait SSK ve Bağ-Kur hizmet çakışmalarının araştırılması.

• Bir ayda 30, bir yılda 360 günü aşan bildirimlerin kontrol edilmesi.

• Hizmet dökümündeki K, Ş ve S işaretlerinin incelenmesi.

• Bağ-Kur prim borçlarının sorgulanması.

• Emeklilik için gereken prim günlerinin hukuken geçerli olduğunun doğrulanması.

• Başvuru tarihinin ve sigortalılığın sona erme durumunun kontrol edilmesi.

• Tereddüt edilen kayıtlar hakkında SGK'dan yazılı bilgi ve inceleme talep edilmesi.

Erdursun, emeklilik işlemleri tamamlandıktan yıllar sonra ortaya çıkabilecek prim sorunlarının hem aylıkların kesilmesine hem de geri ödeme taleplerine yol açabileceğini belirterek hizmet dökümünün başvuru öncesinde dikkatle incelenmesi gerektiğini vurguladı.