Din İşleri Yüksek Kurulu, abdest ve mest uygulamalarına ilişkin merak edilen konulara açıklık getirdi.
Kurul görüşünde, mestlerin çıkarılıp yeniden giyilmesinin abdeste etkisi ile sargı, alçı ve yara bulunan kimselerin nasıl abdest alacağı ayrıntılı şekilde ortaya kondu.
Mest Çıkarma ve Mesh Süresi Hükümleri
“Mestleri Çıkarmak Abdesti Bozmaz”
Kurul açıklamasına göre, abdest alırken ayaklarını yıkadıktan sonra mestlerini giyen bir kimsenin, abdesti devam ettiği sürece mestlerini çıkarıp tekrar giymesi abdesti bozmaz.
Ancak kişi, mest üzerine mesh ederek abdestini tamamlamış ve sonrasında mestlerini çıkarmışsa, bu durumda mesh hükmü sona erer. Böyle bir durumda yalnızca ayakların yıkanması yeterli olur. Yeniden mest giyilmesiyle abdest devam eder. (Merğînânî, el-Hidâye, 1/31; Mevsılî, el-İhtiyâr, 1/25)
Mukim ve Yolcu İçin Mesh Süresi
Özür sahibi kimseler için mest üzerine meshin süresinin, sağlam kişilerde olduğu gibi uygulanacağı belirtildi. Buna göre:
Mukim için: 24 saat
Yolcu için: 72 saat
Bu süreler, klasik fıkıh kaynaklarında yer alan hükümler doğrultusunda uygulanmaktadır. (Kâsânî, Bedâ’i, 1/9; İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 1/270-271)
Sargı, Alçı ve Yara Bulunanların Abdest Uygulaması
Yaralı Uzuvda Mesh Uygulaması
Vücudunda kırık, çıkık veya yara bulunan kimselerin abdest ve gusül uygulamalarına ilişkin hükümler de açıklığa kavuşturuldu. Eğer yaralı veya kırık organın yıkanması sağlık açısından zarara yol açacak ya da iyileşmeyi geciktirecekse, o uzvun üzerindeki alçı ya da sargı üzerine bir defa mesh edilmesi yeterli kabul ediliyor.
Bu uygulamanın meşruiyetinin sünnetle sabit olduğu ifade edilirken, Hz. Ali’den (r.a.) rivayet edilen hadis de hatırlatıldı.
Bileklerimden biri kırılmıştı. Peygamber’e (s.a.s.) sordum, o da sargıların üzerine mesh etmemi emretti.
(İbn Mâce, Tahâret, 134)
Sargıyla İlgili Temel Hükümler
Kurul açıklamasında sargı ve alçıya ilişkin hükümler şu şekilde sıralandı:
– Yara zarar görmüyorsa sargı çözülerek altı yıkanır, yara üstü mesh edilir.
– Sargının çözülmesi zararlıysa çözmeden üzerine mesh edilir.
– Sargı üzerine bir defa mesh yeterlidir.
– Sargının abdestsiz ya da cünüp iken sarılmış olması meshe engel değildir.
– Mesh için belirli bir süre yoktur; yara iyileşinceye kadar devam eder.
– Mesh sonrası sargı değiştirilirse mesh bozulmaz.
– Yara iyileştiğinde mesh hükmü sona erer.
Bu hükümler, klasik fıkıh kaynaklarında yer alan görüşler doğrultusunda açıklanmıştır. (Kâsânî, Bedâ’i, 1/13-14)
Hangi Durumda Teyemmüm Gerekir?
Eğer sargı veya alçı, abdest ya da gusül uzuvlarının çoğunluğunu kaplıyorsa, bu durumda abdest yerine teyemmüm edilmesi gerektiği bildirildi. Bu hükmün dayanağı olarak Kur’an-ı Kerim’in Maide Suresi 6. ayeti gösterildi.
Eğer hasta veya seferdeyseniz... su da bulamamışsanız temiz bir toprağa yönelip onunla yüzlerinizi ve ellerinizi mesh edin.
(İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 1/102, 260, 280 vd.)
Paylaştığınız metindeki fıkhi bilgileri ve Din İşleri Yüksek Kurulu’nun görüşlerini temel alarak, konuyu daha sistematik, anlaşılır ve özgün bir yapıda maddeler halinde özetledim. Ardından, bu konulara dair ek fıkhi detayları ve araştırmalarımı sundum.
Mestlerin Çıkarılması ve Giyilmesi Durumu
-
Abdest Bozulmaz: Eğer kişi abdest alırken ayaklarını yıkamış ve ardından mestlerini giymişse, abdestli olduğu sürece mestleri çıkarıp tekrar giymesi abdestine zarar vermez.
-
Meshin Bozulması: Kişi abdest alırken ayaklarını yıkamak yerine mest üzerine mesh yapmışsa, mestleri çıkardığı anda mesh geçersiz kalır.
-
Çözüm: Bu durumda tüm abdesti yeniden almaya gerek yoktur; sadece ayakların yıkanması ve mestlerin tekrar giyilmesi abdestin devamı için yeterlidir.
-
Süre Sınırı: Mest üzerine mesh süresi, özür sahibi olsun ya da olmasın, yerleşik (mukim) kişiler için 24 saat, yolcular (seferî) için 72 saattir.
Sargı ve Alçı Üzerine Mesh Kuralları
-
Yıkama Zararlıysa Mesh Edilir: Vücutta kırık, çıkık veya yara varsa ve suyla temas iyileşmeyi geciktirecekse, sargı/alçı üzerine bir kez mesh edilir.
-
Zarar Yoksa Yıkanır: Eğer sargıyı çözmek ve altını yıkamak yaraya zarar vermiyorsa, sargı çözülüp deri yıkanmalıdır.
-
Süre ve Durum Kısıtı Yoktur: Ayaktaki mestlerin aksine, sargı üzerine mesh için belirli bir süre yoktur; iyileşme gerçekleşene kadar devam edilir. Ayrıca sargının abdestsizken sarılmış olması meshe engel değildir.
-
Sargı Değişimi: Mesh edildikten sonra sargının değiştirilmesi veya düşmesi (yara iyileşmediği sürece) meshi bozmaz, iade gerekmez.
-
İyileşme Durumu: Yara iyileştiği anda sargı üzerindeki mesh hükümsüz kalır.
-
Teyemmüm Şartı: Eğer sargı veya alçı, abdest/gusül organlarının çoğunluğunu kaplıyorsa ve su kullanmak mümkün değilse, abdest yerine teyemmüm alınır.
Fıkhi Araştırma Sonuçları
Mestlerle İlgili Ek Detaylar
-
Meshin Başlangıç Zamanı: Yaygın bir yanlış anlaşılma, mesh süresinin mestin giyildiği an başladığıdır. Oysa süre, mest giyildikten sonra ilk abdestin bozulduğu andan itibaren başlar.
-
Mestin Niteliği: Her çorap üzerine mesh edilmez. Mestin; kendi başına dik durabilecek kadar sert, suyu hemen altına geçirmeyecek nitelikte ve yaklaşık 6 km yol yürümeye dayanıklı olması gerekir.
Sargı Üzerine Meshin İncelikleri
-
Tamamını Kaplama Zorunluluğu Yoktur: Sargının üzerine yapılan meshin, sargının tamamını kaplaması şart değildir. Çoğunluğunun üzerine elin ıslaklığıyla dokunulması yeterlidir.
-
Gusülde Kolaylık: Eğer vücudun bir kısmında sargı varsa, gusül abdesti alırken sağlam yerler yıkanır, sargılı bölge ise mesh edilir. Bu, "zaruretler yasakları mübah kılar" kaidesinin bir yansımasıdır.
Mezhepler Arasındaki Bazı Farklılıklar
-
Hanefi Mezhebi'nde: Sargı değiştirilirse mesh bozulmaz (Sizin paylaştığınız metinde de bu görüş hakimdir).
-
Şafii Mezhebi'nde: Bazı durumlarda, özellikle sargı abdest uzuvlarındaysa ve kişi sargıyı tam temizlik halindeyken (abdestli) sarmamışsa, iyileştikten sonra o namazların iadesi gerekebilir. Ancak günümüzde çoğu fetva, uygulama zorluğu nedeniyle kolaylık üzerine kuruludur. ATB
İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!
Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!
Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!
Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!
