Eskiden “büyüyünce olur” denilen şeker hastalığı artık çocukların da kapısını çalıyor. Üstelik çoğu zaman sessiz ilerliyor. Aileler belirtileri fark etmezse tablo bir anda ağırlaşabiliyor. Peki çocuklarda diyabet nedir, nasıl ortaya çıkar ve nasıl kontrol altına alınır? İşte herkesin anlayacağı şekilde tüm detaylarıyla…
Şeker Hastalığı Çocuklarda Neden Oluyor?
Çocuklarda görülen diyabet, vücudun şekeri enerjiye çeviremeyip kanda biriktirmesiyle ortaya çıkıyor. Bunun temel nedeni insülin hormonunun ya hiç üretilememesi ya da işe yaramaması.
Normalde çocuk yemek yediğinde, besinler şekere dönüşür ve bu şeker insülin yardımıyla hücrelere girer. Ama diyabet varsa, bu kapı açılmaz. Şeker kanda kalır, hücreler aç kalır, vücut alarm vermeye başlar.
Çocuklarda En Sık Görülen Tür: Tip 1 Diyabet
Çocuklarda şeker hastalığının büyük bölümü Tip 1 diyabettir. Bu durum çocuğun yaptığı bir hatadan değil, bağışıklık sisteminin pankreasa yanlışlıkla saldırmasından kaynaklanır. Yani bu bir yaşam tarzı hastalığı değil, bağışıklık sistemiyle ilgili bir sorundur.
Daha nadir görülen Tip 2 diyabet ise genellikle fazla kilo, hareketsizlik ve sağlıksız beslenmeyle bağlantılıdır.
Şeker Hastalığı Olan Bir Çocuk Nasıl Anlaşılır?
Ailelerin dikkat etmesi gereken işaretler genellikle evde başlar:
Sürekli su içiyorsa
Çocuk durmadan susuyor ve bardağı elinden düşürmüyorsa, bu önemli bir uyarıdır.
Sık sık tuvalete gidiyorsa
Özellikle geceleri idrara kalkma veya alt ıslatma başladıysa, mutlaka dikkate alınmalıdır.
Kilo veriyor ama iştahı açıksa
Çocuk çok yediği halde hızla zayıflıyorsa, vücut kendi kaslarını ve yağlarını yakıyor olabilir.
Halsiz ve yorgunsa
Eskiden oynayan, koşan çocuk şimdi sürekli uyumak istiyorsa bu bir işarettir.
Nefesi farklı kokuyorsa
Aseton ya da meyvemsi koku, vücudun yağ yakmaya geçtiğini gösterir.
Sinirli ve dalgınsa
Şeker dalgalanmaları çocuklarda ani ruh hali değişimlerine yol açabilir.
Hangi Çocuklar Daha Risk Altında?
Bazı çocuklarda risk daha yüksektir:
-
Ailesinde diyabet olanlar
-
Sık viral enfeksiyon geçirenler
-
Fazla kilolu çocuklar
-
Bilgisayar başında uzun saatler geçirenler
-
Şekerli içecek ve paketli gıdaları sık tüketenler
Bu çocuklarda kontroller daha da önemlidir.
Teşhis Nasıl Konur?
Şüpheli bir durumda birkaç basit kan testiyle diyabet ortaya çıkar:
-
Açlık kan şekeri
-
Tokluk şekeri
-
HbA1c (son 3 ayın ortalaması)
-
Gerekirse antikor ve insülin testleri
Erken teşhis edilirse ağır tablolar ve komaya girme riski büyük ölçüde önlenir.
Tedavide Neler Yapılıyor?
İnsülin Hayat Kurtarır
Tip 1 diyabetli çocukların vücudu insülin üretemediği için bu hormon dışarıdan verilir. Kalemle enjeksiyon veya pompa yöntemi kullanılır.
Beslenme Yasak Değil, Dengedir
Diyabetli çocuk tamamen kısıtlanmaz. Ne yediği, ne kadar yediği ve buna uygun insülin ayarlaması yapılır. Doğru planla çocuk yaşıtları gibi yaşayabilir.
Spor Şart
Hareket etmek şekeri düşürür ve vücudu güçlendirir. Ancak spor öncesi ve sonrası şeker takibi çok önemlidir.
Sensörlerle Anlık Takip
Artık küçük sensörler sayesinde çocukların şekeri gün boyu telefondan izlenebiliyor. Düşme ya da yükselme olunca alarm veriyor.
Diyabetli Çocuk Hayattan Kopmaz
Şeker hastalığı olan çocuk okuluna gider, arkadaşlarıyla oynar, spor yapar. Öğretmenlerin bilgilendirilmesi, ara öğünlerin ayarlanması ve çocuğun desteklenmesi yeterlidir.
