Emeklilik planı yapan milyonlarca kişi hem SGK şartlarını hem de emeklilik döneminde ek gelir sağlayabilecek seçenekleri araştırıyor. Bu noktada Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), SGK emekliliğinden farklı bir sistem olarak öne çıkıyor. BES’te emeklilik için temel şartlar en az 10 yıl sistemde kalmak ve 56 yaşını doldurmak.
Ancak burada önemli bir ayrıntı var. BES’ten emekli olmak, SGK’dan daha erken emekli olunacağı veya otomatik olarak ikinci bir maaş bağlanacağı anlamına gelmiyor. Sistemde biriken para, devlet katkısı ve fon getirileriyle birlikte kişinin emeklilik döneminde ek birikim oluşturmasını sağlıyor.
3600 Günle Emeklilikte Sadece Prim Yetmiyor
EYT kapsamına giremeyen ve yüksek prim gün sayısını tamamlayamayan vatandaşların araştırdığı seçeneklerden biri de 3600 gün üzerinden kısmi emeklilik.
Ancak 3600 günün tamamlanması tek başına emeklilik hakkı kazandırmıyor. Sigorta başlangıç tarihi, sigortalılık süresi ve yaş şartlarının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Özellikle eski sigorta girişine sahip kişilerde kısmi emeklilik şartları, işe ilk giriş tarihine göre değişebiliyor. Bu nedenle herkes için aynı yaş ve prim şartının geçerli olduğunu söylemek mümkün değil.
SGK Emekliliği İle BES Aynı Şey Değil
SGK'da emeklilik için gerekli prim ve yaş şartları kişinin sigorta başlangıcına, çalışma statüsüne ve diğer hizmet bilgilerine göre belirleniyor.
BES ise sosyal güvenlik sisteminin yerine geçen bir emeklilik modeli değil. Burada kişi kendi adına birikim yapıyor. Ödenen katkı payları seçilen emeklilik fonlarında değerlendiriliyor ve oluşan birikim emeklilik döneminde kullanılabiliyor.
Örneğin BES'te gerekli şartları sağlayan bir kişi 56 yaşında emeklilik hakkı elde edebilirken, bu durum aynı kişinin SGK'dan da 56 yaşında emekli olacağı anlamına gelmiyor. SGK emekliliği tamamen farklı kurallara bağlı.
BES’te Emeklilik İçin 10 Yıl Ve 56 Yaş Şartı
Bireysel Emeklilik Sistemi'nde emeklilik hakkı elde edebilmek için iki temel koşul bulunuyor:
• Sistemde en az 10 yıl kalmak
• 56 yaşını doldurmak
Bu iki şart birlikte tamamlandığında BES'teki birikim emeklilik kapsamında değerlendirilebiliyor.
Burada alınacak para da SGK'daki emekli maaşıyla aynı şekilde düşünülmemeli. BES'te elde edilecek tutar; kişinin yaptığı ödemelere, sistemde kaldığı süreye, devlet katkısına ve fonların performansına göre değişiyor.
Devlet Katkısı Birikimi Destekliyor
BES'in dikkat çeken özelliklerinden biri de devlet katkısı.
Katılımcının yaptığı katkı paylarına belirlenen oran üzerinden devlet katkısı ekleniyor. Ancak devlet katkısının tamamına hemen hak kazanılmıyor. Sistemde kalınan süreye göre hak ediş oranları değişiyor.
Bu nedenle BES'e düzenli ödeme yapan kişinin hesabında yalnızca kendi yatırdığı para değil, şartları doğrultusunda hak kazanabileceği devlet katkısı ve fon getirileri de bulunuyor.
Örneğin aylık 1.000 lira katkı payı yatıran bir kişinin hesabına, uygulanan devlet katkısı oranı üzerinden ek katkı oluşabiliyor. Fakat bu rakamın tamamının kişinin hesabına nakit olarak yatırıldığı şeklinde düşünülmemesi gerekiyor.
İkinci Emeklilikten Kimler Yararlanabilir?
BES'in önemli özelliklerinden biri, SGK emekliliğinden bağımsız olması.
Çalışanlar, serbest çalışanlar hatta SGK'dan emekli olmuş kişiler de BES kapsamında yeni birikim oluşturabiliyor. Dolayısıyla kişi SGK'dan emekli olduktan sonra da BES'teki şartları yerine getirerek buradaki birikimini emeklilik döneminde kullanabiliyor.
Ancak buna doğrudan “ikinci SGK maaşı” demek doğru değil. BES, kişiye SGK tarafından ikinci bir emekli aylığı bağlanmasını sağlamıyor. Biriken para, emeklilik döneminde ek gelir oluşturabilecek şekilde değerlendiriliyor.
Birikim Toplu Ya Da Düzenli Ödeme Şeklinde Kullanılabiliyor
BES'te emeklilik hakkı kazanan katılımcı, sistemde oluşan birikimini farklı şekillerde değerlendirebiliyor. Birikimin tamamının toplu olarak alınması mümkün olabildiği gibi, belirli koşullarda düzenli ödeme şeklinde kullanılması da tercih edilebiliyor.
Ortaya çıkacak tutar ise herkes için aynı olmuyor. Ne kadar süre ödeme yapıldığı, aylık katkı miktarı, fonların getirisi ve sistemde kalma süresi toplam birikimi doğrudan etkiliyor.
BES’e 18 Yaşından Önce Bile Başlanabiliyor
BES'te birikime başlamak için yalnızca çalışan olmak gerekmiyor. 18 yaşından küçükler deyasal temsilcileri aracılığıyla sisteme dahil edilebiliyor.
Bu nedenle BES, uzun vadeli birikim yapmak isteyen aileler tarafından çocuklar için de tercih edilebiliyor. Sisteme erken yaşta başlanması, uzun süre boyunca düzenli birikim yapılmasına imkan sağlayabiliyor.
