Amerika’yı Kolomb mu Keşfetti? Amerika'yı Türklerin Keşfettiği İddiası Doğru mu?

Kristof Kolomb’un 1492’de Atlantik Okyanusu’nu aşması, dünya tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri oldu.

Ancak “Amerika’yı Kolomb keşfetti” şeklindeki yaygın ifade, tarihsel gerçekleri tam olarak yansıtmıyor. Çünkü Amerika kıtalarında Kolomb’dan binlerce yıl önce yaşayan yerli toplumlar bulunuyordu.

Ayrıca Vikinglerin Kuzey Amerika’ya Kolomb’dan yaklaşık beş asır önce ulaştığı arkeolojik bulgularla kesin olarak kanıtlandı.

Amerika’yı Kolomb’dan Önce Keşfedenler Var mıydı?

Amerika’nın İlk Sakinleri Yerli Halkların Atalarıydı

Amerika kıtalarına ulaşan ilk insanlar Kolomb, Vikingler veya başka bir denizci topluluk değildi. Günümüzdeki Amerikan yerli halklarının ataları, tarih öncesi çağlarda Kuzeydoğu Asya ile Alaska arasında bulunan Beringiya bölgesi üzerinden Amerika’ya geçti.

Bu göçlerin tam tarihi ve insanların kıtaya hangi güzergâhlardan yayıldığı konusunda bilimsel tartışmalar sürse de Amerika’nın Kolomb’dan binlerce yıl önce iskân edildiği konusunda herhangi bir ciddi şüphe bulunmuyor.

Bu nedenle “Amerika’nın keşfi” ifadesi, yerli halkların bakış açısından sorunlu kabul ediliyor. Amerika boş veya bilinmeyen bir kıta değildi. Kıtanın farklı bölgelerinde kendilerine özgü dillere, yönetim sistemlerine, ticaret ağlarına, inançlara ve şehirleşme geleneklerine sahip çok sayıda toplum yaşıyordu.

Smithsonian Ulusal Amerikan Yerlileri Müzesi de Kolomb’un Amerika’yı keşfeden ilk kişi olarak anlatılmasının yerli halkların binlerce yıllık varlığını görmezden geldiğini vurguluyor.

Kolomb, Amerika kıtasına ulaşan ilk insan kesinlikle değildi. Ondan çok daha önce oraya gidenler oldu:

• Yerli Halklar (İlk Keşif - Yaklaşık 15.000-20.000 yıl önce): Amerika'yı asıl keşfedenler, Son Bukul Çağı'nda Bering Boğazı'nın buzullarla kaplanmasıyla oluşan kara köprüsünü (Beringia) yürüyerek geçen Asya kökenli avcı-toplayıcılardır. Bugün "Kızılderili" veya "İnka, Maya, Aztek" dediğimiz halkların ataları, kıtanın gerçek kaşifleridir.

• Vikingler (İlk Avrupalı Teması - Yaklaşık MS 1000): Avrupalı olarak kıtaya ilk ayak basan kişi Kolomb değil, Viking lideri Leif Erikson'dur. İzlanda ve Grönland üzerinden bugünkü Kanada'nın Newfoundland bölgesine (L'Anse aux Meadows) gelerek burada kısa süreli koloniler kurmuşlardır. Bu durum arkeolojik kazılarla kesin olarak kanıtlanmıştır.

Vikingler Kolomb’dan Yaklaşık 500 Yıl Önce Amerika’daydı

Kolomb’dan önce Amerika’ya ulaştığı kesin biçimde kanıtlanan Avrupalılar, İskandinav denizciler yani Vikinglerdi. Kanada’nın Newfoundland bölgesindeki L’Anse aux Meadows yerleşiminde bulunan yapı kalıntıları, metal işleme izleri ve çeşitli eşyalar burada bir Viking üssü kurulduğunu ortaya koydu. Kanada’nın resmî kayıtlarında bölge, Amerika kıtalarındaki bilinen en eski Avrupa yerleşimi olarak tanımlanıyor.

Nature dergisinde yayımlanan araştırmada, bölgede metal aletlerle kesilmiş ağaç parçalarının halkaları incelendi. Kozmik ışınların oluşturduğu tarihsel bir izden yararlanan bilim insanları, Vikinglerin Newfoundland’da 1021 yılında bulunduğunu kesinleştirdi. Böylece Viking varlığı, Kolomb’un 1492’deki yolculuğundan 471 yıl öncesine tarihlendirildi.

İskandinav destanlarında Leif Erikson ve “Vinland” adı verilen bir bölgeden söz edilse de arkeolojik açıdan doğrulanmış temel merkez L’Anse aux Meadows’tur. Vikinglerin bölgede kalıcı ve geniş çaplı bir sömürge kurduklarına ilişkin kanıt bulunmuyor. Yerleşimin, keşif ve kaynak temini amacıyla kullanılan kısa ömürlü bir üs olduğu değerlendiriliyor.

Polinezyalılar ile Güney Amerikalılar Kolomb’dan Önce Temas Kurmuş Olabilir

Kolomb öncesi temaslara ilişkin dikkat çekici kanıtlardan biri de Polinezya ile Güney Amerika arasındaki genetik bağlantıdır.

Nature’da yayımlanan geniş kapsamlı bir genetik araştırma, Polinezya halklarıyla Amerika’nın Pasifik kıyılarındaki yerli topluluklar arasında yaklaşık 1200 yılı civarında temas yaşandığını gösterdi. Ancak araştırmalar, Polinezyalıların mı Güney Amerika’ya, yoksa Güney Amerikalıların mı Pasifik adalarına gittiğini kesin olarak belirleyemedi.

“Kolomb, Amerika’ya ulaşan ilk insan veya ilk Avrupalı değildi; Avrupa ile kalıcı ve geniş çaplı temas dönemini başlatan sömürgecilerin temsilcisi sömürgeci ve işgalci bir denizciydi.”

Kolomb Amerika’ya Çıktığında Hangi Halklarla Karşılaştı?

İlk Karşılaştığı Topluluk Bahamalar’daki Taínolardı

Kristof Kolomb, 12 Ekim 1492’de yerli halk tarafından Guanahani olarak adlandırılan Bahamalar’daki bir adaya ulaştı. Burada karşılaştığı insanlar, Taíno kültürüne bağlı Bahama yerlileriydi. Bu topluluk kaynaklarda çoğunlukla “Lucayan Taínoları” veya “Lucayan Arawakları” olarak anılıyor. Smithsonian kayıtları, Kolomb’un ilk temas kurduğu yerli halkın Bahamalar’daki Taínolar olduğunu belirtiyor.

Kolomb daha sonra Küba ve Hispanyola’ya geçti. Karayipler’in en kalabalık yerli topluluklarından biri olan Taínolar; günümüzde Küba, Haiti, Dominik Cumhuriyeti, Porto Riko, Jamaika, Bahamalar ve çevredeki adalarda yaşıyordu. Kolomb’un ilk seferinde karşılaştığı insanların önemli bir bölümünü Taíno toplulukları oluşturuyordu.

Kolomb Yerlileri Hangi Halk Zannetti?

Kolomb, yeni bir kıtaya ulaştığını düşünmüyordu. Batıya doğru ilerleyerek Asya’nın doğu kıyılarına ve Avrupa kaynaklarında “Hint Adaları” olarak adlandırılan bölgeye ulaştığına inanıyordu.

Bu nedenle karşılaştığı yerli insanları İspanyolca “indios” olarak adlandırdı. Daha sonra Avrupa dillerine geçen “Indian” ve “Kızılderili” gibi ifadelerin kökeninde bu coğrafi yanılgı bulunuyor.

Kolomb’un yerlileri doğrudan bugünkü Hindistan vatandaşlarıyla aynı halk sandığını söylemek eksik olur. Dönemin Avrupalıları “Indies” ifadesini yalnızca bugünkü Hindistan için değil, Güney ve Doğu Asya’yı içine alan geniş bir coğrafya için kullanıyordu. Kolomb, Küba ve çevresindeki adaların Asya kıyılarına yakın olduğunu düşünmeye devam etti.

Kolomb 1492'de Karayipler'deki Bahamalar'a (Guanahani adası), Küba ve Hispanyola'ya (Haiti/Dominik Cumhuriyeti) ulaştı.

• Karşılaştığı Halklar: Burada barışçıl ve tarımla uğraşan Taino (Arawak) halkıyla ve daha güneyde ise daha savaşçı bir topluluk olan Karib halkıyla karşılaştı.

• Ne Zannetti? Kolomb'un amacı batıya yelken açarak Hindistan'a, Çin'e ve Baharat Adaları'na (Asya) ulaşmaktı. Dünyanın çevresini yanlış hesapladığı için ulaştığı bu adaları Hindistan'ın doğusundaki adalar sandı. Bu yüzden oradaki yerlilere İspanyolca "Indios" (Hintli) adını verdi. İngilizcedeki "Indian" (Kızılderili/Hintli) karışıklığı ve günümüzde o adalara halen "Batı Hint Adaları" denmesi bu tarihi hatadan kaynaklanır. Kolomb ölene kadar Asya'ya ulaştığına inandı.

Türkler Kolomb’dan Önce Amerika’ya Ulaşmış Olabilir mi?

Türklerin Amerika’ya Ulaştığını Gösteren Güvenilir Kanıt Bulunmuyor

Türklerin veya Türkçe konuşan toplulukların Kolomb’dan önce Amerika’ya ulaştığını gösteren, bilim dünyası tarafından kabul edilmiş bir arkeolojik buluntu bulunmuyor. Amerika’da Kolomb öncesine tarihlenmiş bir Türk gemisi, Türkçe yazıt, yerleşim alanı veya kesintisiz tarihsel kayıt tespit edilmiş değil.

Amerikan yerlilerinin uzak atalarının Asya’dan gelmiş olması, onların Türk olduğu anlamına gelmiyor. İlk Amerika göçleri, tarihsel Türk topluluklarının ortaya çıkışından binlerce yıl önce gerçekleşti. “Asya kökenli olmak” ile “Türk olmak” aynı tarihsel ve dilsel kimliği ifade etmiyor.

Amerika’nın ilk sakinleriyle eski Kuzey Asya toplulukları arasında genetik bağlar bulunması, Türklerin Amerika’yı keşfettiği iddiasına kanıt oluşturmaz.

Piri Reis Haritası Türklerin Amerika’ya Önceden Gittiğini Kanıtlıyor mu?

Piri Reis’in 1513 tarihli dünya haritası, Türklerin Kolomb’dan önce Amerika’ya ulaştığı iddialarında sıkça gündeme getiriliyor. Ancak harita, Kolomb’un ilk yolculuğundan 21 yıl sonra hazırlandı. Piri Reis, haritasını farklı deniz haritaları ve coğrafi kaynaklardan yararlanarak oluşturdu.

Haritanın Amerika bölümünde Kolomb’a ait olduğu düşünülen, günümüze ulaşmamış bir haritadan da faydalanıldığı değerlendiriliyor. Bu nedenle Piri Reis haritası olağanüstü öneme sahip bir Osmanlı kartografya eseri olsa da Kolomb öncesi Türk-Amerika temasının kanıtı değildir.

Bu konu zaman zaman popüler tarih söylemlerinde ortaya çıksa da bilimsel ve arkeolojik olarak kanıtlanmış bir veri yoktur.

• Piri Reis Haritası Yanılgısı: En büyük dayanak genellikle Piri Reis’in 1513 tarihli haritasıdır. Ancak Piri Reis bu haritayı Kolomb'dan sonra çizmiştir ve haritanın üzerindeki notlarda, bu çizimleri yaparken Kolomb'un ve diğer denizcilerin haritalarından yararlandığını bizzat kendisi yazar. Yani harita Türklerin oraya daha önce gittiğini değil, Osmanlı'nın dünya coğrafyasındaki gelişmeleri çok hızlı takip ettiğini kanıtlar.

• Sadi-i Şirazi veya Diğer İddialar: Bazı zorlama teoriler, Müslüman veya Türk denizcilerin okyanusu aşmış olabileceğini söyler. Ancak ne Amerika kıtasında Türk/İslam kültürüne ait bir arkeolojik kalıntı (para, kitabe, batık gemi) ne de dönemin Osmanlı veya Selçuklu arşivlerinde bu yönde bir kayıt vardır.

Amerika’nın Keşfi Hakkında Yanlış Bilinen Gerçekler

Yanlış: Amerika’yı İlk Keşfeden Kişi Kolomb’dur

Amerika kıtalarında Kolomb’dan binlerce yıl önce yerli toplumlar yaşıyordu. Ayrıca Vikinglerin Kuzey Amerika’daki varlığı 1021 yılına ait arkeolojik kanıtlarla doğrulandı. Bu nedenle Kolomb ne Amerika’ya ulaşan ilk insan ne de ilk Avrupalıydı.

Yanlış: Kolomb Bugünkü Amerika Birleşik Devletleri’ne Çıktı

Kolomb’un dört Atlantik seferi ağırlıklı olarak Bahamalar, Küba, Hispanyola, Jamaika ve diğer Karayip adalarında geçti. Sonraki yolculuklarında Güney Amerika’nın kuzey kıyılarına ve Orta Amerika sahillerine ulaştı. Günümüzde Amerika Birleşik Devletleri sınırları içinde bulunan topraklara ayak basmadı.

Yanlış: Kolomb Dünyanın Yuvarlak Olduğunu Kanıtlamak İçin Yola Çıktı

Kolomb dönemindeki eğitimli Avrupalılar dünyanın küre biçiminde olduğunu biliyordu. Asıl anlaşmazlık dünyanın şekli değil, büyüklüğü ve Avrupa ile Asya arasındaki mesafeydi. Kolomb, dünyanın çevresini olduğundan küçük; Asya’yı ise doğuya doğru olduğundan daha geniş hesapladı. Bu nedenle batıya giderek Asya’ya kısa sürede ulaşabileceğini düşündü. :

Yanlış: Kolomb Yeni Bir Kıta Bulduğunu Hemen Anladı

Kolomb, ilk yolculuğunda bağımsız bir kıta keşfettiğini anlamadı. Ulaştığı adaları Asya’nın doğusundaki bölgelerin bir parçası olarak değerlendirdi. İspanyol denizcilerin bu topraklardan uzun süre “Hint Adaları” diye söz etmesi de bu yanlış değerlendirmenin sonucuydu.

Yanlış: Vikingler Amerika’da Büyük Bir İmparatorluk Kurdu

Vikinglerin Kuzey Amerika’ya ulaştığı kesin olsa da kıtanın büyük bölümüne yayıldıkları veya kalıcı bir devlet kurdukları yönünde kanıt bulunmuyor. Doğrulanmış arkeolojik merkez, Newfoundland’daki L’Anse aux Meadows yerleşimidir. Burasının kısa süre kullanılan bir keşif ve ikmal üssü olduğu düşünülüyor.

Yanlış: Kolomb’un Karşılaştığı Taíno Halkı Tamamen Yok Oldu

Avrupa’dan taşınan hastalıklar, sömürgeleştirme, zorla çalıştırma ve şiddet Taíno nüfusunda büyük bir yıkıma neden oldu. Ancak Taíno kültürünün ve soyunun bütünüyle ortadan kalktığı yönündeki eski anlatım da doğru kabul edilmiyor. Günümüzde Karayipler’de ve Amerika Birleşik Devletleri’nde Taíno kimliğini yaşatan topluluklar bulunuyor.

Tarih derslerinde öğrendiğimiz birçok bilgi aslında popüler kültürün yarattığı mitlerden ibarettir:

Kolomb’un Tarihteki Asıl Önemi Neydi?

Kolomb’un önemi Amerika’ya ulaşan ilk kişi olmasından değil, 1492 seferinin Avrupa ile Amerika arasında sürekli deniz ulaşımını, sömürgeleştirmeyi ve büyük nüfus hareketlerini başlatmasından kaynaklanıyor. Yolculuklarının ardından İspanya başta olmak üzere Avrupa devletleri Amerika kıtalarında kalıcı koloniler kurmaya başladı. Sömürgeci ve işgalci ülkelere yol açtı.

Bu süreç dünya ticaretini, tarımı, siyaseti ve nüfus yapısını köklü biçimde değiştirdi. Bununla birlikte Amerika’nın yerli halkları açısından hastalıklar, köleleştirme, toprak kayıpları, kültürel baskılar ve büyük nüfus düşüşleriyle sonuçlanan yıkıcı bir dönem başladı. Bu nedenle günümüzde 1492, yalnızca bir “keşif” tarihi olarak değil, iki dünya arasındaki uzun ve sancılı temas döneminin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. ATB

İnanç haberleri için TIKLAYINIZ!

Astroloji ve Rüya haberleri için TIKLAYINIZ!

Kadın Aile haberleri için TIKLAYINIZ!

Kültür Sanat haberleri için TIKLAYINIZ!