ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), İran menşeli ham petrol ve petrol ürünlerinin üretimi, teslimatı ve satışına izin veren genel lisansı 7 Temmuz 2026 itibarıyla iptal etti. Daha önce izin kapsamında başlatılan işlemlerin sonlandırılabilmesi için 17 Temmuz’a kadar geçiş süresi tanındı.
Kararla birlikte İran petrol satışlarına yönelik ABD yaptırımları yeniden devreye alındı. Lisansın iptali, Hürmüz Boğazı ve çevresinde ticari gemilere yönelik saldırı bildirimlerinin ardından geldi.
İran Petrolü İçin Verilen Geçici İzin Sona Erdi
OFAC, 22 Haziran’da yayımladığı İran Genel Lisansı X ile İran menşeli ham petrol, petrokimya ve petrol ürünlerinin 21 Ağustos 2026’ya kadar satışına izin vermişti. Düzenleme, ABD ile İran arasında yürütülen görüşmeler kapsamında geçici bir yaptırım kolaylığı olarak hayata geçirilmişti.
Yeni kararla Genel Lisans X yürürlükten kaldırılarak yerine işlemlerin tasfiyesini düzenleyen Genel Lisans X1 getirildi. Böylece 21 Ağustos’a kadar sürmesi planlanan izin, yaklaşık bir ay önce sona erdirilmiş oldu.
ABD’li Yetkiliden İran’a Suçlama
Adı açıklanmayan bir ABD’li yetkili, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki eylemlerinin “kabul edilemez” olduğunu belirterek ticari gemilere yönelik saldırıların karşılıksız kalmayacağını söyledi.
Yetkili, ilk değerlendirmelerin üç ticari gemiye İran tarafından ateş açıldığı yönünde olduğunu ileri sürdü. Tahran yönetimi ise söz konusu saldırılara ilişkin ilk aşamada herhangi bir sorumluluk açıklamasında bulunmadı.
Ticari Gemiler Bilinmeyen Mühimmatlarla Vuruldu
Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Ajansı, Hürmüz Boğazı ve çevresinde seyreden gemilerin kimliği belirlenemeyen mühimmatlarla vurulduğuna ilişkin olay bildirimleri aldığını duyurdu.
Ajansın 27 Haziran tarihli raporunda, Hürmüz Boğazı’ndaki bir tankerin bilinmeyen bir mühimmatla vurulduğu aktarıldı. Son olaylarda kullanılan mühimmatın kaynağına ilişkin bağımsız ve kesin bir doğrulama paylaşılmadı.
Petrol Fiyatları Yüzde 5’ten Fazla Yükseldi
ABD’nin lisansı iptal ettiğinin açıklanmasının ardından uluslararası petrol fiyatlarında yüzde 5’i aşan yükseliş kaydedildi. Piyasalardaki hareketlilikte, İran petrol arzının azalabileceği ve Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılığın yeniden kesintiye uğrayabileceği endişeleri etkili oldu.
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz taşımacılığının en önemli geçiş noktaları arasında yer alıyor. Bölgede uzun süreli bir güvenlik sorunu yaşanmasının enerji fiyatları üzerindeki baskıyı artırabileceği değerlendiriliyor.
ABD-İran Müzakereleri Devam Ediyor
ABD’li yetkili, son gerilime rağmen Washington ile Tahran arasındaki görüşmelerin nihai bir anlaşmaya ulaşılması amacıyla iyi niyetle sürdürüldüğünü belirtti.
ABD yönetimi, geçici yaptırım kolaylığının İran’ın Hürmüz Boğazı’nda serbest geçiş sağlaması ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı müfettişlerinin ülkeye girişine izin vermesi gibi taahhütlere bağlı olduğunu açıklamıştı.
Son kararın nükleer program, yaptırımlar ve bölgesel güvenlik başlıklarını kapsayan müzakerelere nasıl yansıyacağına ilişkin taraflardan gelecek yeni açıklamalar bekleniyor.
