İsveç Akademisi, 2026 Nobel Edebiyat Ödülü’nün Kanadalı şair ve deneme yazarı Anne Carson’a verildiğini duyurdu. Akademi, 76 yaşındaki Carson’ın “klasik gelenekle oyunbaz bir diyalog içinde çağdaş edebiyat için yeni biçimler yaratan cesur ve yaratıcı eserlerini” ödül gerekçesi olarak gösterdi.
Nobel Edebiyat Ödülü’nün parasal karşılığı 12 milyon İsveç kronu, yaklaşık 900 bin sterlin olarak açıklandı.
Anne Carson ödülü İzlanda’da öğrendi
İsveç Akademisi Daimi Sekreteri Ingrid Carlberg, sonuç açıklanmadan kısa süre önce Carson’ı telefonla arayarak ödülü kazandığını bildirdi.
Carlberg, Carson’ın o sırada İzlanda’da bulunduğunu belirterek, “Bana şu anda İzlanda’da olduğunu ve rüzgârı dinlediğini söyleyebildi. Çok şaşırdı ama çok mutluydu. Bunu sesinden duyabiliyordum” dedi.
Anne Carson kimdir?
1950 yılında Toronto’da doğan Anne Carson, şiir, düzyazı ve çeviri arasında geçiş yapan çalışmalarıyla tanınıyor. Eserlerinde Antik Yunan edebiyatı ve mitolojisi önemli bir yer tutuyor.
Carson, Princeton Üniversitesi, New York Üniversitesi ve Montreal’deki McGill Üniversitesi dahil çeşitli kurumlarda klasik filoloji profesörü olarak görev yaptı.
2026 ödülüyle birlikte Carson, 123 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi arasında ödüle layık görülen 19. kadın oldu.
Edebiyat kariyerine 1986’da başladı
Carson’ın ilk kitabı Eros the Bittersweet, 1986 yılında yayımlandı. Eserde edebiyat eleştirisi, arzu kavramı ve Antik Yunan geleneği birlikte ele alındı.
Yazarın en bilinen çalışmalarından Autobiography of Red ise 1998’de yayımlandı. Şiirsel roman, Antik Yunan şairi Stesikhoros’tan günümüze ulaşan parçalardan esinlenerek Geryon mitini modern bir anlatıyla yeniden yorumladı.
TS Eliot Ödülü’nü kazanan ilk kadın oldu
Anne Carson, 2001 yılında The Beauty of the Husband adlı kitabıyla TS Eliot Ödülü’nü kazanan ilk kadın oldu. Carson ayrıca Guggenheim ve MacArthur burslarına da layık görüldü.
Aynı yıl Men in the Off Hours adlı eseri ilk Griffin Şiir Ödülü’nü kazandı. Kitapta şiirsel denemeler, şiirler, kitabeler ve tarihî kişiler ile sanatçılara ilişkin düzyazılar bir araya getirildi.
Carson’ın Decreation adlı çalışması şiir, deneme ve operayı aynı eser içinde buluştururken, 2010’da yayımlanan Nox ise deneysel biçimiyle öne çıktı. Yazarın sonraki eserleri arasında Red Doc> ve Float da yer aldı.
İsveç Akademisi Carson’ın dil anlayışına dikkat çekti
İsveç Akademisi, Carson’ın çalışmalarının büyük bölümünün “filoloğun kelimelere duyduğu takıntı ile şairin yeni anlam arayışının kesişiminde” şekillendiğini belirtti.
Akademi, Carson’ın kelimelerin etimolojisini çalışmalarının başlangıç noktası olarak gördüğünü kaydetti.
İsveç Akademisi Nobel Edebiyat Komitesi Başkanı Anders Olsson da Carson’ın eserlerinin klasik ve modern şiirin yanı sıra farklı edebî türler ve sanat biçimleri arasında hareket ettiğini ifade etti.
Susan Sontag’dan da övgü almıştı
Carson’ın çalışmaları birçok yazar tarafından da övgüyle karşılandı. Susan Sontag, Carson için İngilizce yazan ve eserlerini yakından takip ettiği az sayıdaki yazardan biri olduğunu söylemişti.
Kanada Yazarlar Vakfı İcra Direktörü David Leonard ise Carson’ın yaklaşık 40 yıllık kariyerinde ortaya koyduğu şiir ve denemelere dikkat çekerek çalışmalarını “güzel, zeki, gerçek ve insancıl” olarak nitelendirdi.
Parkinson teşhisini 2024’te açıklamıştı
Özel hayatını büyük ölçüde kamuoyundan uzak tutan Carson, Ağustos 2024’te London Review of Books için kaleme aldığı yazıda kendisine Parkinson hastalığı teşhisi konulduğunu açıklamıştı.
PEN Canada Başkanı Ira Wells de Carson’ın Nobel kazanmasının Kanada ile Avrupa arasındaki kültürel bağların güçlendiği bir dönemde ayrı bir önem taşıdığını ifade etti.
Ödülünü aralık ayında alacak
Nobel Edebiyat Ödülü, 1901’den bu yana daha önce 118 kez verildi. Son yıllarda ödülü Annie Ernaux, Bob Dylan, Abdulrazak Gurnah, Louise Glück, Peter Handke ve Olga Tokarczuk gibi isimler kazandı.
Geçen yıl ödül, Macar yazar László Krasznahorkai’ye verilmişti.
Anne Carson, Nobel madalyası ve diplomasını aralık ayında Stockholm’de düzenlenecek törenle alacak.
