Yeşil pasaport olarak bilinen hususi damgalı pasaport, belirli kamu görevlilerine, emeklilere, avukatlara, akademisyenlere ve mevzuatta belirtilen diğer hak sahiplerine veriliyor. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün (NVİ) güncel açıklamalarına göre hususi damgalı pasaportlar, hak sahipliği durumuna bağlı olarak en fazla 10 yıl süreyle düzenlenebiliyor.
Yeşil pasaport nedir, ne işe yarar?
Yeşil pasaport, Türkiye Cumhuriyeti tarafından belirli görev, statü ve mesleki şartları karşılayan kişilere verilen hususi damgalı pasaport türüdür. Kapağının yeşil olmasından dolayı halk arasında bu isimle anılıyor.
Bordo pasaporttan farklı olarak bazı ülkelere vizesiz giriş imkânı sunan yeşil pasaport, özellikle yurt dışına seyahat eden hak sahiplerine kolaylık sağlıyor.
Ancak yeşil pasaport sahibi olmak bütün ülkelere vizesiz giriş yapılabileceği anlamına gelmiyor. Vize muafiyetleri ve kalış süreleri gidilecek ülkenin uygulamalarına göre değişiyor.
2026 yılında yeşil pasaport kimlere verilir?
Yeşil pasaport alma hakkı, ilgili mevzuatta belirlenen kişi ve meslek gruplarına tanınıyor.
Bu kapsamda başlıca hak sahipleri şöyle:
· Devlet memurları: Birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda görev yapan devlet memurları ve mevzuatta belirtilen şartları sağlayan kamu görevlileri.
· Emekli kamu görevlileri: Yeşil pasaport hakkı sağlayan kadro derecesindeyken emekliye ayrılan veya görevinden ayrılan kişiler.
· Eski milletvekilleri ve bakanlar: Türkiye Büyük Millet Meclisinin eski üyeleri ile eski bakanlar.
· Belediye başkanları: Görevde bulunan il ve ilçe belediye başkanları ile kanuni koşulları sağlayan bazı emekli belediye başkanları.
· Avukatlar: Baroya kayıtlı, en az 15 yıl mesleki kıdeme sahip olan ve diğer yasal şartları karşılayan avukatlar.
· Akademisyenler: Vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapan, en az 15 yıl mesleki kıdemi bulunan ve gerekli şartları sağlayan öğretim üyeleri.
· İhracatçılar: İlgili mevzuatta belirlenen ihracat koşullarını karşılayan firmaların yetkili temsilcileri.
· Devlet sporcuları: Sporcu Şeref Aylığı bağlanan ve devlet sporcusu unvanına sahip kişiler.
· Diğer hak sahipleri: Mevzuatta belirtilen koşulları taşıyan bazı kurum çalışanları, kurul üyeleri, şehit yakınları ve vazife malulleri.
Ayrıca ilgili mevzuat kapsamında bazı hak sahiplerinin eşleri ve çocukları da hususi damgalı pasaport alabiliyor. Ancak bu hak bütün meslek gruplarının aile bireyleri için geçerli değil.
Hangi memurlar yeşil pasaport alabilir?
Devlet memurlarının yeşil pasaport alabilmesi için temel ölçütlerden biri kadro derecesi.
Birinci, ikinci veya üçüncü derece kadroda görev yapan memurlar, diğer yasal koşulları da karşılamaları durumunda hususi damgalı pasaport alma hakkına sahip oluyor.
Yeşil pasaport hakkının belirlenmesinde yalnızca memurun kaç yıl çalıştığına bakılmıyor. Kadro derecesi esas alınıyor.
Bu nedenle uzun yıllardır kamu görevinde bulunan bir kişinin yeşil pasaport hakkı kazanması için ilgili kadro şartını da karşılaması gerekiyor.
Emekli memurlar yeşil pasaport alabilir mi?
Emekli kamu görevlileri de belirli şartlarla yeşil pasaport alabiliyor.
Görevdeyken birinci, ikinci veya üçüncü derece kadro şartını sağlayan memurlar, emeklilik sonrasında da bu haktan yararlanabiliyor.
Başvuru sırasında kişinin son görev yaptığı kurumdan kadro durumunu gösteren resmî belge talep edilebiliyor.
Dolayısıyla her emekli memurun otomatik olarak yeşil pasaport alma hakkı bulunmuyor.
Avukatlar ve akademisyenler yeşil pasaport alabilir mi?
Yeşil pasaport hakkı yalnızca devlet memurlarıyla sınırlı değil.
En az 15 yıl mesleki kıdeme sahip avukatlar, baroya kayıtlı olmaları ve ilgili yasal şartları karşılamaları durumunda hususi damgalı pasaport alabiliyor.
Benzer şekilde vakıf yükseköğretim kurumlarında görev yapan ve en az 15 yıl mesleki kıdemi bulunan öğretim üyeleri de belirlenen koşullarla yeşil pasaport başvurusu yapabiliyor.
Başvurularda ilgili kurumların düzenlediği talep formları ve gerekli diğer belgeler aranıyor.
İhracatçılar yeşil pasaport alabilir mi?
Belirli ihracat şartlarını karşılayan firmaların yetkilileri de yeşil pasaport hakkından yararlanabiliyor.
Bu başvurular, ihracatçılara hususi damgalı pasaport verilmesine ilişkin özel düzenleme kapsamında değerlendiriliyor.
Firmaların ilgili koşulları karşılaması ve başvurunun Ticaret Bakanlığının yetkili birimleri tarafından onaylanması gerekiyor.
İhracatçıların aileleriyle ilgili önemli bir istisna bulunuyor. Bu özel düzenleme kapsamında yeşil pasaport alan kişilerin eşlerine ve çocuklarına, yalnızca ihracatçı hak sahibine
Memurların eşleri ve çocukları yeşil pasaport alabilir mi?
Yeşil pasaport hakkı bulunan kamu görevlilerinin eşleri ve çocukları da mevzuatta belirtilen şartlarla bu haktan yararlanabiliyor.
Hak sahibinin eşi için genel olarak yaş sınırı uygulanmıyor.
Çocuklarda ise yaş, öğrenim, medeni durum ve çalışma durumu gibi koşullar dikkate alınıyor.
18 yaşından küçük çocuklar, öğrencilik şartı aranmadan gerekli diğer koşullarla hususi damgalı pasaport alabiliyor.
18 yaşını dolduran çocukların ise genel olarak evli olmaması, iş sahibi olmaması ve öğrenimlerine devam etmesi gerekiyor. Bu hak 25 yaşını dolduruncaya kadar devam edebiliyor.
25 yaşından büyük çocuklar yeşil pasaport alabilir mi?
Normal şartlarda ebeveynlerinin hakkından yararlanan çocuklar için 25 yaş sınırı bulunuyor.
Ancak sürekli bakıma muhtaç durumdaki engelli çocuklar için istisna uygulanıyor.
NVİ'nin açıklamasına göre evli olmayan, iş sahibi bulunmayan ve bedensel, zihinsel veya ruhsal engellerinden dolayı sürekli bakıma muhtaç olduğu resmî sağlık kurulu raporuyla belgelenen çocuklar, yaş sınırı olmaksızın ebeveynlerinin hakkından yararlanabiliyor.
Yeşil pasaport için gerekli belgeler nelerdir?
Hususi damgalı pasaport başvurularında istenen belgeler, kişinin hak sahipliği durumuna göre değişebiliyor.
NVİ tarafından belirtilen başlıca belgeler şunlar:
· T.C. kimlik kartı, nüfus cüzdanı veya geçici kimlik belgesi.
· Son altı ay içerisinde çekilmiş bir adet biyometrik fotoğraf.
· Çalışan kamu görevlileri, ihracatçılar, avukatlar ve ilgili öğretim üyeleri için hususi damgalı pasaport talep formu.
· Emekli olan veya görevinden ayrılan hak sahipleri için gerekli kadro durum belgesi.
· Gerekli durumlarda öğrenci belgesi.
· Sürekli bakıma muhtaç engelli çocuklar için sağlık kurulu raporu.
· Gerekli başvurularda muvafakatname.
· Varsa daha önce alınmış ve iptal edilmemiş pasaport.
· Pasaport defter bedelinin ödenmiş olması.
Başvuruda istenen bazı bilgiler kurumlar arası elektronik sistemlerden kontrol edilebildiği için ayrıca belge sunulması gerekmeyebiliyor.
Hususi damgalı pasaport talep formu, düzenlendiği tarihten itibaren 60 gün geçerli oluyor.
Yeşil pasaport başvurusu nasıl yapılır?
Yeşil pasaport almak isteyen vatandaşların öncelikle hak sahipliği şartlarını karşılaması ve başvuru için gerekli belgeleri hazırlaması gerekiyor.
Başvuru işlemleri Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün randevu sistemi üzerinden yürütülüyor.
Randevu almak isteyenler randevu.nvi.gov.tr adresini kullanabiliyor. Ayrıca e-Devlet ve Alo 199 üzerinden de randevu işlemleri yapılabiliyor.
Hususi damgalı pasaport başvuruları, yurt içinde il nüfus ve vatandaşlık müdürlüklerine yapılıyor.
Randevu tarihinde kimlik belgesi, biyometrik fotoğraf ve kişinin durumuna göre istenen diğer belgelerin hazır bulundurulması gerekiyor.
Yeşil pasaport kaç yıl geçerli?
Yeşil pasaportların geçerlilik süresiyle ilgili uygulama, önceki yıllara göre değişmiş durumda.
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün güncel açıklamasına göre hususi damgalı pasaportlar, 6 aydan az olmamak üzere en fazla 10 yıl süreyle düzenlenebiliyor.
Ancak bütün başvuru sahiplerine doğrudan 10 yıllık pasaport verilmiyor. Pasaportun süresi kişinin yaşı, hak sahipliği ve mevzuattaki özel koşullara göre belirleniyor.
Yeşil pasaport yenileme işlemi nasıl yapılır?
Yeşil pasaportunun geçerlilik süresi sona eren vatandaşların yeniden başvuruda bulunması gerekiyor.
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüne göre pasaportların mevcut belge üzerinde süre uzatımı yapılmıyor. Her yenileme başvurusunda yeni pasaport düzenleniyor.
Yenileme işlemi sırasında önceki pasaport ile başvuru sahibinin durumuna göre gereken belgelerin sunulması gerekiyor.
Yeşil pasaport ile bordo pasaport arasındaki fark nedir?
Yeşil pasaport ile bordo pasaport arasındaki temel fark, bu pasaportları alma koşulları ve bazı ülkelere seyahatte uygulanan vize muafiyetleri.
Bordo pasaport, genel başvuru şartlarını karşılayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına veriliyor. Yeşil pasaport ise yalnızca mevzuatta belirtilen hak sahiplerine düzenleniyor.
Yeşil pasaport sahipleri bazı ülkelere bordo pasaport sahiplerinden farklı olarak vizesiz seyahat edebiliyor.
Bununla birlikte yeşil pasaport bütün ülkelere sınırsız giriş hakkı sağlamıyor. Seyahat öncesinde gidilecek ülkenin güncel vize, pasaport geçerlilik süresi ve giriş koşullarının kontrol edilmesi gerekiyor.
Yeşil pasaport başvurusuyla ilgili güncel bilgilere Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün resmî pasaport hizmetleri sayfasından ulaşılabiliyor.
